ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە قازاقستانداعى كيىكتەردىڭ پوپۋلياسياسىن ساقتاۋ ءۇشىن قولدانىلعان زاماناۋي تەحنولوگيالارعا ارنالعان باسپا ءسوز كونفەرەنسياسى ءوتتى دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى ق ر اشم باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ.

باسپا ءسوز كونفەرەنسياعا ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيسە-مينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ، ق ر ۇكىمەتىمەن بايلانىس بويىنشا «كاسپيي قۇبىر جۇرگىزۋ كونسورسيۋمى» اق باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قايىرگەلدى قابىلدين، قازاقستان بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ اسسوسياسياسىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى ۆەرا ۆورونوۆا قاتىستى.

كيىكتەردىڭ پوپۋلياسياسىن ساقتاۋ ماقساتىندا «كاسپيي قۇبىر كونسورسيۋمى» اكسيونەرلىك قوعامى (بۇدان ءارى – كقك) بولگەن 20 ملن تەڭگەگە كاسپيي ماڭى ايماعىنداعى جانۋارلارعا سپۋتنيكتىك تاڭبالاۋمەن بىرگە كيىكتەردىڭ موينىنا تاعىلاتىن باۋ الىنباق. جوبانى ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جونىندەگى قازاقستاندىق اسسوسياسيا ىسكە اسىرادى.

كيىكتەردىڭ اۋرۋدان جاپپاي قىرىلۋىن ايتپاعاندا، براكونەرلەر دە جانۋارلار پوپۋلياسياسىنىڭ سانىنا ۇلكەن زالال كەلتىرەدى. سەبەبى، ولار كوبىنە اتالىق كيىكتەردى اتىپ الادى. بۇگىندە كيىكتەردى قورعاۋدا ءداستۇرلى ادىستەرمەن قاتار زاماناۋي تەحنولوگيالار دا قولدانىلۋدا. ماسەلەن، سوڭعى 7 جىل ىشىندە تابيعاتتى قورعاۋ ۇيىمدارى سپۋتنيكتىك باقىلاۋ جۇيەسىن كەڭىنەن پايدالانىپ كەلەدى. وسىنىڭ ارقاسىندا، براكونەرلىك فاكتىلەردىڭ سانى ەكى ەسە قىسقاردى. وتكەن جىلى ق ر اشم ينسپەكتورلارى براكونەرلىكتىڭ 50 فاكتىسىن تىركەپ، كيىكتەردىڭ 1419 ءمۇيىزى تاركىلەندى، ال ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءۇش ايىندا 6 فاكت تىركەلىپ، كيىكتىڭ 122 ۇشاسى تاركىلەنگەن.

كيىكتەردى قورعاۋدىڭ اتالمىش ءادىستىڭ تيىمدىلىگىن ەسكەرىپ، كقك “Globalstar” جانە «Iridium» سپۋتنيكتىك جۇيەسى بار Sirtrack/Lotek ۇلگىسىندەگى تاراتقىشپەن قامتىلعان 30 باۋ ساتىپ الۋدى ءجون كوردى. كيىكتەردىڭ موينىنا كيگىزىلگەن باۋلار 2-2،5 جىلدان كەيىن وزىدىگىنەن تارقاتىلىپ، تۇسەدى. ودان سوڭ باۋلاردى قايتا قولدانۋعا بولادى. سونىمەن قاتار، Iridium Collar G5C 175E (Solar Assist – Sirtrack) باۋى قۋاتتى ساۋلەلىك پانەلدەن الادى.

كيىكتەردى ۇستاپ، ولاردىڭ مويىندارىنا باۋ تاعۋ جۇمىستارىن قازاقستاننىڭ كاسپيي تەڭىزى ماڭىنداعى كيىك پوپۋلياسياسىن ءوسىرۋ جانە ساقتاۋ بويىنشا بىرلەسكەن باعدارلامانىڭ وپەراتورى رەتىندە بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جونىندەگى قازاقستاندىق اسسوسياسياسى قوعامدىق قورىن جۇرگىزەدى. اتالمىش جوبا ەكى جىل ىشىندە كيىكتەردىڭ كوشۋ جولدارىن انىقتاپ، باقىلاۋعا، ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ دامۋىن جوسپارلاۋ جانە قورعاۋ تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الىنعان مالىمەتتەر كيىكتەردىڭ بارلىق پوپۋلياسيالارداعى اۋرۋلارىن زەرتتەۋگە ىقپال ەتپەك.

باسپا ءسوز كونفەرەنسيا بارىسىندا ق ر اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيسە-مينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ كقك كومپانياسىنا كورسەتىلگەن قولداۋ ءۇشىن العىس ايتتى. «كيىكتەردى ساقتاۋ ماسەلەسى – بۇگىندە باستى مىندەتتەرىمىزدىڭ ءبىرى جانە ماسەلەنى شەشۋگە مەملەكەت، قوعام مەن بيزنەس ەتەنە قاتىسۋ ءتيىس»، – دەپ مالىمدەدى ول.
«كقك قىزمەتىن باستاعان ساتتەن قازاقستان مەن رەسەيدە ەكولوگيانى دامىتۋعا باعىتتالعان ءىرى الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. ءوزىنىڭ قايىرىمدىلىق قىزمەتى اياسىندا كونسورسيۋم ەلىمىزدىڭ ايماقتارىنىڭ دامۋىنا 7،9 ملرد تەڭگە قۇيدى. ءبىز بۇدان بىلاي دا بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋعا باعىتتالعان ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرىپ، مۇنداي تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىنا دەمەۋشىلىك كورسەتۋگە ءازىرمىز»، – دەپ «كقك» اق باس ديرەكتورىنىڭ ق ر ۇكىمەتىمەن بايلانىس جونىندەگى ورىنباسارى قايىرگەلدى قابىلدين اتاپ ءوتتى.

شارا كەزىندە كقك، ق ر اشم، بيوالۋانتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جونىندەگى قازاقستاندىق اسسوسياسياسى اراسىندا اقپارات، تاجىريبە، ءبىلىم الماسۋ جانە گرانتتىق قولداۋ ۇسىنۋ ارقىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بيوالۋانتۇرلىلىگىن ساقتاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ جانە زەرتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.