FINANCIAL TIMES: ورىس ءتىلى كسرو اۋماعىندا، اسىرەسە قازاقستاندا مارتەبەسىنەن ايىرىلۋدا

/uploads/thumbnail/20170710024655156_small.jpg

سوڭعى 20 جىلدا ورىس ءتىلىنىڭ الەمدەگى مارتەبەسى ءتۇسىپ كەلەدى دەپ حابارلايدى قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى Financial Times گازەتىنە سىلتەمە جاساپ. بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋبليكالار ءوز لينگۆيستيكالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا تالپىنۋدا.

رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ۋكراينا مەن سيرياعا اسكەرىن كىرگىزۋ ارقىلى دەرجاۆانىڭ بەدەلىن الەمدىك ارەنادا كۇشەيتۋ ارەكەتىنە قاراماستان، بۇل ماسكەۋدىڭ ىقپالى السىرەپ جاتقانىن بىلدىرەدى.

بۇۇ-نىڭ جۇرگىزگەن ساۋالناماسىنا سايكەس، بۇل پروسەسس قازاقستاندا جىلدام جۇرۋدە. ماسەلەن، 2016 جىلى قازاقستاندىقتاردىڭ 20،7% ۇيىندە ورىس تىلىندە سويلەسە، 1994 جىلى ونىڭ پايىزدىق كورسەتكىشى 33،7% بولدى. ونىڭ ۇستىنە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىن قوزعادى.

ەستونيا مەن لاتۆيادا 1994 جىلدان بەرى ورىس ءتىلىن نەگىزگى ءتىل دەپ ەسەپتەيتىندەردىڭ سانى 10% كەمىگەن. مۇنداي وزگەرىس ۋكراينادا دا سەزىلەدى.ءازىربايجان، ليتۆا، تۇركمەنستان مەن وزبەكستاندا دا ورىس تىلدىلەردىڭ سانى كۇرت تومەندەگەن.

«بۇل ەلدەر كەڭەستىك رەجيمنىڭ قۇلدىعىندا كوپ جىلدار بويى زارداپ شەكتى. ەندى ولار قۇلدىق تۋرالى ەسكە سالاتىن بارلىعىنان ارىلۋدى ويلايدى. ونىڭ ىشىندە ءتىل دە بار» دەدى كريس ۋيفەر Macro-Advisory كومپانياسىنىڭ سەرىكتەسى Financial Times-قا بەرگەن سۇحباتىندا.

ۋيفەردىڭ سوزىنشە، كسرو-نىڭ قۇرامىندا بولعان ەلدەر بىرتەندەپ رەسەيدىڭ مادەني جانە ەڭ الدىمەن ساياسي ىقپالىنان ارىلىپ كەلەدى.

2008 جىلى رەسەيمەن سوعىستا گرۋزيادا ورىس تىلدىلەردىڭ سانى 1،1% كەمىگەن. ەلدىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى ميحايل سااكاشۆيلي مەكتەپتەگى ەكىنشى ءتىل رەتىندە وقىلاتىن ورىس ءتىلى ءپانىن اعىلشىنعا اۋىستىرۋعا تاپسىرما بەردى.

تەك بەلورۋسسيا عانا وزگە ەلدەردەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. 1994 جىلى حالىقتىڭ جارتىسىنان كوبى ورىس ءتىلىن انا ءتىلىم دەپ ەسەپتەسە، 2016 جىلى بەلورۋسستىقتاردىڭ 71% نەگىزگى ءتىل رەتىندە ورىس ءتىلىن تاڭداعان. وعان الەكساندر لۋكاشەنكونىڭ بيلىككە كەلگەننەن كەيىن رەفەرەندۋم وتكىزىپ، ورىس ءتىلىن ەكىنشى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن بەرگەنى زور ىقپال ەتتى.

 

قاتىستى ماقالالار