قازاقستاندا قازىرگى كەزدە ءدىني ماسەلەلەردىڭ كوبەيىپ كەتكەندىگى بەلگىلى. ونىڭ بىرنەشە سەبەپتەرى دە بار. ايتا كەتەتىن بولساق، ءدىن تۋرالى ءداستۇر مەن شاريعاتقا ساي ماتەريالداردىڭ ازدىعى مەن باستاپقى كەزدەن-اق دۇرىس تۇسىندىرىلمەۋى ەدى. ءبىراق بۇل ولقىلىقتارعا كەش تە بولسا تۇزەتۋ ەنگىزىلدى دەپ ويلايمىن. سەبەبى ءقازىر قمدب-نىڭ باستاماسى بويىنشا بىرنەشە ۇستازدار ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزىپ جاتىر. وسىعان دەيىن قازاقستاندا ۋاحابيستتىك، ساللافيتتىك اعىمداردىڭ اسەرىنەن ءتۇرلى قاقتىعىستار مەن جانتۇرشىگەرلىك وقيعالاردىڭ بولعانى ءالى دە ەستەن كەتە قويعان جوق. سول وقيعالاردىڭ كەسىرىنەن حالىق ءوز اتا-بابامىز ىقىلىم زاماننان ۇستانىپ جۇرگەن اسىل دىنىمىزدەن بەزىنىپ، قورقاقتايتىن بولدى. ءقازىر ۋاحابيتتەر مەن ساللافيتتەر باسىپ جانشىلدى، ولارعا تولىق توقتاۋ قويىلدى دەپ سەنىمدى ايتپاساق تا بۇرىنعىعا قاراعاندا باسەڭدەگەن سەكىلدى.

ءبىراق قازاق ءبىر اينالدىرعاندى شىر اينالدىرادى دەمەكشى تاعى دا جات اعىمنىڭ اۋىلى الىس ەمەس ەكەندىگى 2016 جىلى قاراشا ايىندا حابارلانعان بولاتىن. بۇل تۋرالى قمدب ءپاتۋا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى، ۇستاز سانسىزباي قۇربان ۇلى ەسكەرتكەن ەدى. قازاق جەرىنە كەلە جاتىرعان بۇل اعىمداعىلاردى شييتتەر دەپ اتايدى. ولاردىڭ وزگە ءدىني اعىمداردان ەرەكشەلىگى پايعامبارلاردى،حاديستەر مەن ساحابالاردى مويىندامايدى جانە دە ەڭ ەرەكشە بەلگىلەرى 3 ۋاقىت ناماز وقيدى. بۇل اعىم الدىڭعى ءبىز بىلەتىن اعىمداردان دا ءقاۋىپتى جانە ازعىرۋى وتە كۇشتى  دەپ ەسكەرتەدى سانسىزباي قۇربان ۇلى. شييتتىك باعىت وكىلدەرى 29 ايەل الۋعا جانە ۋاقىتشا نەكەگە تۇرۋعا رۇقسات بەرەدى. سونىمەن بىرگە سانسىزباي قۇربان ۇلىنىڭ ايتۋى بويىنشا مۇسىلمانداردىڭ قوسىمشا ورازا ۇستايتىن «اشۋرا» اتتى مەيرامىندا شييتتەر وز-وزدەرىن قامشىمەن ساباپ، قان شىعارۋدى ادەتكە اينالدىرعان. شييتتىك باعىتتىڭ وكىلدەرى الەمدە بولىپ جاتقان قاقتىعىستار مەن تەررورلىق وقيعالارعا قاتىسى بار ەكەندىگى دە دالەلدەنىپ جاتىر. ياعني بۇل باعىتتىڭ وكىلدەرى قازاقستاندى دا اينالىپ وتپەسى انىق. يسلام ءدىنىنىڭ ءقازىر الەمدە 70-تەن اسا اعىمى بار ەكەندىگىن دە ەسكە سالا كەتەيىك

وسىعان بايلانىستى قمدب-نىڭ تىلەكقابىل امانگەلدى ەسىمدى  وكىلىمەن  سۇحباتتاسقان ەدىك. ونىڭ ايتۋىنشا، ءدىني باسقارما اي سايىن بەلگىلى ءبىر ورتالىقتارعا، اباقتىلارعا، مەشىتتەرگە وسى تاقىرىپقا قاتىستى 1 ساعاتتىق نەمەسە وداندا كوپ ۋاقىتتىق ۋاعىز-ناسيحات جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.  شييتتەردىڭ باسقا اعىمداردان وزگەشەلىگىن بايقاۋ ءۇشىن ءدىني ساۋاتتىلىق قاجەت ەكەنىن ايتادى. شييتتەردىڭ نامازدار مەن سەنىمدەرى ءتىپتى بولەك، وزگەشە بولعاندىقتان دا اجىراتۋ قيىنعا ءتۇسىپ وتىر.

سالافيتتىك اعىمنىڭ ارتىنان ەرگەندەر اشۋشاڭ، ەشكىمگە قۇلاق اسپايتىندىعىن ەسكەرتە كەلە شييتتىك اعىمداعىلاردىڭ ادەبيەتپەن بايلانىسى بار ەكەندىگىن دە ماقۇلدادى. اسىرەسە ءالي ساحاباعا قاتىستى شىعارمالاردى كوپ قولدانادى دەگەن دە مالىمەت بار. ايتۋىنشا شييتتىك باعىتتىڭ سوڭىنان ەرگەندەر قازاق جەرىنەن دە تابىلىپتى. ونىڭ ىشىندە تۋرا جولدى تاپقاندارى دا، سول اداسقان كۇيىندە جۇرگەندەرى دە بار.  ءسوزدىڭ سوڭىندا تىلەكقابىل امانگەلدى بۇل اعىمنان ساقتاناتىن جولدىڭ تەك بىرەۋ ەكەندىگىن ايتتى.  ول - ءدىني ءبىلىم مەن ءدىني ساۋاتتىلىقتىڭ جوعارى بولۋى. ال جاستارىمىز ءدىني ساۋاتتى بولۋى ءۇشىن  مەشىت-مەدرەسەلەر كوپتەپ اشىلىپ،  مەشىتتەردە ءدىني ساۋات اشۋ ورىندارى كوپ بولۋى قاجەت ەكەنىن العا تارتادى.

سونىمەن بىرگە كەيبىر ءدىنتانۋشىلار مىنانداي پىكىر دە بىلدىرەدى: «ادامنىڭ ميى، ساناسى وزگە اعىممەن ۋلانىپ كەتكەننەن كەيىن ونى تازالاپ قالىپقا كەلتىرەمىن دەۋ ءقاۋىپتى ىسىك اۋرۋىن ەڭ سوڭعى اسقىنىپ كەتكەن كەزەڭدە ەمدەپ جازامىن دەۋمەن تەڭ. ساناسى ۋلانعانداردى تۇزەۋمەن اينالىسۋ كەرەك، ءبىراق ودان دا ماڭىزدىسى ونىڭ الدىن الۋ. ۇستازداردىڭ ءتۇرلى ۋاعىزدارىن تەلەارنالاردىڭ دا بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ارناپ كورسەتكەنى ءجون.سوندا عانا حالىقتىڭ دىنگە دەگەن كوزقاراسى وزگەرەر ەدى، جات اعىمداردىڭ دا الدىن الار ەدىك».

 ەسكەرەتىن ءبىر جايت، كەز-كەلگەن ءدىني ماتەريالداردى قاراعان كەزدە ونىڭ قمدب-نىڭ رۇقساتى بار ەكەنىن مىندەتتى تۇردە تەكسەرگەنىڭىز ءجون. 

سۇحباتتاسقان: اسەل وتەشوۆا