قوعام بەلسەندىلەرىنىڭ، قوعامدىق ۇيىم جەتەكشىلەرىنىڭ، جالپى جەر جاناشىرلارىنىڭ، ۇلتشىل ازاماتتاردىڭ نازارىن  ەكى ماسەلەگە اۋدارتقىم كەلەدى:

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسى جەر كودەكسىنىڭ 76-بابىنىڭ 1-تارماعىندا  «كەپiل بەرۋشiگە جەكە مەنشiك قۇقىعىمەن نەمەسە جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن تيەسiلi جەر ۋچاسكەسi كەپiل ءمانi بولۋى مۇمكiن» (پرەدمەتوم زالوگا موجەت بىت زەمەلنىي ۋچاستوك، پرينادلەجاششيي زالوگوداتەليۋ نا پراۆە چاستنوي سوبستۆەننوستي يلي پراۆە زەملەپولزوۆانيا).

سونىمەن بىرگە اتالعان كودەكستە جەكە مەنشىك نەمەسە جەر پايدالانۋ قۇقىعىنداعى اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن بانكتەرگە كەپىلگە قويۋدىڭ بىرنەشە تەتىكتەرى بەلگىلەنگەن.

ال، «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بانكتەر جانە بانك قىزمەتى تۋرالى» زاڭنى» زاڭنىڭ 76-بابىنىڭ  5-تارماعىندا «كەپiل تۋرالى شارتتا، سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭنامالىق اكتiلەرiندە كوزدەلگەن جاعدايلاردا، بانك كەپiلدەگى ءمۇلiكتi سوت ءتارتiبىنەن تىس ساۋدا-ساتتىق (اۋكسيون) وتكiزۋ ارقىلى ءماجبۇرلى تۇردە سوت تارتىبىنەن تىس دەربەس وتكiزۋگە قۇقىلى» (ۆ سلۋچاياح، پرەدۋسموترەننىح دوگوۆوروم و زالوگە، ا تاكجە زاكونوداتەلنىمي اكتامي رەسپۋبليكي كازاحستان، بانك ۆپراۆە ساموستوياتەلنو رەاليزوۆات ناحودياششەەسيا ۆ زالوگە يمۋششەستۆو ۆ پرينۋديتەلنوم ۆنەسۋدەبنوم پوريادكە پۋتەم پروۆەدەنيا تورگوۆ (اۋكسيونا) دەپ ناقتى بەلگىلەنگەن.

وسى زاڭدار نەگىزىندە اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرى جىلدار بويى ەكىنشى دارەجەلى بانكتەرگە كەپىلگە قويىلۋدا. ولاردىڭ ىشىندە نەسيەنى قايتارا الماي، جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ بانك مەنشىگىنە ءوتىپ كەتىپ جاتقان جاعدايلارى ءجيى كەزدەسەدى.

وتكەن جىلى حالىق بانكتىڭ يەلىگىندەگى «Altyn Bank» اق اكسياسىنىڭ 60% قىتايدىڭ «China CITIC Bank Corporation Limited» (CITIC Bank) بانكىنە ساتىلدى. بۇدان ءارى دە كەيبىر بانكتەر شەتەلدىك جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالارىنىڭ يەلىگىنە ءوتۋى مۇمكىن دەگەن اقپاراتتار اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانۋدا.

 كەپىلگە قويىلعان جەرلەردىڭ سوتسىز ساتىلۋى، بانكتەردىڭ شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ يەلىگىنە ءوتۋى ق ر كونستيتۋسياسىندا كورسەتىلگەن ەل تاۋەلسىزدىگىنە، جەردىڭ تۇتاستىعىنا، مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە زيانىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن.

2. ق ر «زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ جانە فيليالدار مەن وكىلدىكتەردى ەسەپتىك تىركەۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ 6-بابىندا، «شەتەلدىك قاتىساتىن ورتا جانە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جاتاتىن زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ ورتا جانە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جاتاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدى تۇلعالارىن مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى» (گوسۋدارستۆەننايا رەگيستراسيا يۋريديچەسكيح ليس، وتنوسياششيحسيا ك سۋبەكتام سرەدنەگو ي كرۋپنوگو پرەدپرينيماتەلستۆا س ينوستراننىم ۋچاستيەم، پرويزۆوديتسيا ۆ پوريادكە، ۋستانوۆلەننوم دليا گوسۋدارستۆەننوي رەگيستراسيي يۋريديچەسكيح ليس رەسپۋبليكي كازاحستان، وتنوسياششيحسيا ك سۋبەكتام سرەدنەگو ي كرۋپنوگو پرەدپرينيماتەلستۆا)،- دەپ كورسەتىلگەن. ياعني، شەتەلدىك  ورتا جانە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى ادىلەت ورگاندارىندا زاڭدى تۇلعا رەتىندە قازاقستاندىق كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرمەن تەڭ قۇقىقتا تىركەلە الادى.

وسى زاڭنىڭ 6-1-بابىندا «شەتەلدىك قاتىساتىن شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جاتاتىن زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە جاتاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدى تۇلعالارىن تىركەۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن تارتىپپەن جۇرگىزىلەدى» ( گوسۋدارستۆەننايا رەگيستراسيا يۋريديچەسكيح ليس، وتنوسياششيحسيا ك سۋبەكتام مالوگو پرەدپرينيماتەلستۆا س ينوستراننىم ۋچاستيەم، پرويزۆوديتسيا ۆ پوريادكە، ۋستانوۆلەننوم دليا رەگيستراسيي يۋريديچەسكيح ليس رەسپۋبليكي كازاحستان، وتنوسياششيحسيا ك سۋبەكتام مالوگو پرەدپرينيماتەلستۆا)،-دەپ بەلگىلەنگەن.

بۇل باپ بويىنشا شەتەلدىك شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى قازاقستاندىق سۋبەكتىلەرمەن تەڭ دارەجەدە ادىلەت ورگاندارىنا حابارلاما عانا بەرەدى.

ق ر جەر كودەكسىنىڭ 6-بابىنىڭ 6-تارماعىندا «ەگەر وسى كودەكستە نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باسقا دا زاڭ اكتiلەرiندە وزگەشە كوزدەلمەسە، شەتەلدiكتەر، ازاماتتىعى جوق ادامدار، سونداي-اق شەتەلدiك زاڭدى تۇلعالار جەر قۇقىعى قاتىناستارىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارىمەن جانە زاڭدى تۇلعالارىمەن تەڭ قۇقىقتاردى پايدالانادى جانە سونداي مiندەتتەر اتقارادى» (ينوسترانسى، ليسا بەز گراجدانستۆا، ا تاكجە ينوستراننىە يۋريديچەسكيە ليسا پولزۋيۋتسيا پراۆامي ي نەسۋت وبيازاننوستي ۆ زەمەلنىح پراۆووتنوشەنياح ناراۆنە س گراجدانامي ي يۋريديچەسكيمي ليسامي رەسپۋبليكي كازاحستان، ەسلي ينوە نە پرەدۋسموترەنو ناستوياششيم كودەكسوم يلي درۋگيمي زاكونوداتەلنىمي اكتامي رەسپۋبليكي كازاحستان)،-دەپ كورسەتىلگەن.

بۇل جاعداي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە، جەرىنىڭ تۇتاستىعىنا ءقاۋىپ توندىرەدى دەپ تۇسىنەمىن.

بۇل جاعدايلار وندىرىستىك نەمەسە اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتتاعى جەرلەردى يگەرۋ نەمەسە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى جەلەۋ ەتىپ، ەلىمىزگە شەتەلدىك جۇمىسشىلاردىڭ كوپتەپ كەلۋىنە ىقپال ەتەدى. ونىڭ ارتى ەلدەگى جۇمىسسىزدار قاتارىنىڭ كوبەيىپ، ۇلتارالىق تاتۋلىقتىڭ ساقتالۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن.

پرەزيدەنت جارلىعىمەن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋگە موراتوريي جاريالانعانىمەن اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ شەتەلدىك جەكە نەمەسە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قولىنا ءوتۋدىڭ باسقا دا جولدارى از ەمەس.

وسىعان وراي، اتالعان زاڭدارعا شەتەلدىكتەردىڭ ەلىمىزگە تۇراقتى قونىستانۋىنا، ازاماتتىق الۋىنا،  شەتەلدىك جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ قازاقستاندا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى رەتىندە تىركەلۋىنە نەمەسە جۇمىس ىستەۋىنە قاتاڭ ءتارتىپ ورناتۋ مەن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ، شەكتەۋ قويۋ جونىندە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ قاجەت. زاڭدى وزگەرتپەي، سول زاڭداردىڭ ورىندالۋىنا قول جەتكىزبەي جەرىمىزدى قورعاپ، ساقتاپ قالۋ مۇمكىن ەمەس دەگەن ويدامىن. ءسىز قالاي ويلايسىز؟

ماقسات ءىلياس ۇلى، «الاش جولى» جالپىحالىقتىق قوزعالىسىنىڭ مۇشەسى