زاڭگەر ماقسات ءىلياسۇلىنان مۇحتار ابىلازوۆكە ءۇش ساۋال

    Nurgali Nurtay
    زاڭگەر ماقسات ءىلياسۇلىنان مۇحتار ابىلازوۆكە ءۇش ساۋال

    سوڭعى كۇندەرى شەتەلدە تۇرىپ جاتقان، استانا سىرتىنان ءىس قوزعاعان ەكس-بانكير ءابىلازوۆ الەۋمەتتىك جەلىلەردە بەلسەندىلىك كورسەتىپ ءجۇر. ول قازاقستان ساياساتى تۋرالى ءجيى ايتىپ، قازىرگى بيلىككە باعىتتالعان سىندارىمەن قوعام نازارىن اۋدارىپ كەلەدى. ءابىلازوۆ تۋرالى مەملەكەت ۇستانىمى مەن قازاقستان ازاماتتارىنىڭ پىكىرلەرى دە ءارتۇرلى.

    پوشتامىزعا مەملەكەتتىك ماسەلەلەرگە بەيجاي قاراماي ىلعي دا ۇستانىمدارىن اشىق ايتىپ كەلە جاتقان ماقسات ءىلياس ۇلىنىڭ ابىلازوۆكە باعىتتالعان حاتى كەلىپ ءتۇستى. قامشى اقپارات اگەنتتىگىنىڭ ەركىن اقپارات الاڭى ەكەنىن ەستەرىڭىزگە سالا وتىرىپ، ماتەريالدى جاريالاۋدى ءجون سانادىق. وسىعان ساي قارسى پىكىر، ايتار ءۋاجى بار ازاماتتارعا دا قامشىنىڭ مىنبەرى اشىق ەكەنىن ەسكەرتە كەتەمىز.



    مۇحتار ابليازوۆتىڭ ەكى كۇن بۇرىنعى  «تىكەلەي ەفيردە» ايتقان اڭگىمەسىنىڭ ۆيدەوجازباسىن  تەك «www.youtube.com» جەلىسىندە 80 مىڭ ادام كورىپتى.

    ەلدىڭ ءبىرازى ماقتاپ، ءبىرازى داتتاپ، ءبىرازى بىلمەسە دە اشىق ايىپتاپ، كوپشىلىك ىشىنەن تىنىپ وتىرعان سياقتى.

    سول 80 مىڭ ادامنىڭ ىشىندە مەن دە 1 ساعات 17 مينۋتقا سوزىلعان تىكەلەي ەفيردى مۇقيات تىڭداپ، كورىپ شىقتىم.

    ءوزىمنىڭ جەكە پىكىرىمدى بىلدىرمەس بۇرىن، مۇحتار ابليازوۆ تۋرالى، ونىڭ بيزنەستەگى، ساياساتتاعى، مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى  اتقارعان جۇمىستارى تۋرالى كوپ وقىعانىمدى ايتپاس بۇرىن، ونى ءبىر رەت ءوز كوزىممەن كورگەنىمدى ايتا كەتەيىن.

    مۇحتار ابليازوۆتىڭ سوتى    باستالعان 2002 جىلدىڭ جازىندا مەن ق ر جوعارعى سوتىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىندە ىستەيتىن ەدىم. باستان اياق قوزعالماي سوت زالىندا وتىرماسام دا سوت بارىسىمەن ايتارلىقتاي تانىسىپ، سول جەردە بولعان اڭگىمەنىڭ ءبىرازىن ءوز قۇلاعىممەن ەستىگەنىم بار-دى.

    ارادا ءبىراز جىل ءوتىپ كەتسە دە سول سوتتا ايتىلعان اڭگىمەلەردىڭ، ول جەردەگى مۇحتار ابليازوۆ پەن ايىپتاۋشى جاقتىڭ سوتقا شاقىرعان كۋاگەرلەرىنىڭ ايتقان سوزدەرىن، بەرگەن كۋالىكتەرىن  ەسكە ءتۇسىرىپ، وي ەلەگىنەن وتكىزە وتىرىپ، مۇحتاردىڭ ەكى كۇن بۇرىنعى جاھانعا جاريالاپ، بەرگەن سۇحباتىنداعى ءوزى تۋرالى ايتقان اڭگىمەلەرى اينى-قاتەسىز شىندىق دەپ ويلايمىن.

    مۇحتار ابليازوۆتىڭ دارىندى ۇيىمداستىرۋشى، تالانتتى بيزنەسمەن، ۇلكەن اقىل يەسى، ايتقانىنان قايتپايتىن تاباندىلىعى دا، باتىرلىعى دا جەتەرلىك ازامات دەپ تانيمىن.

    ءبىراق، مۇحتار ابليازوۆ تۋرالى مەنىڭ ايتپاعىم ول ەمەس.

    وپپوزيسيالىق كوزقاراستاعى جانە ەلدىڭ بولاشاعىنا جانى كۇيەتىن قوعامدىق بەلسەندى ازامات رەتىندە مۇحتار ابليازوۆتىڭ ءاربىر مالىمدەمەسىنە ءجىتى ءمان بەرىپ وتىراتىنىمدى ايتا كەتەيىن. ونىڭ قازاقستاننىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلارى مەنىڭ جەكە ۇستانىمىما، جەكە پىكىرىمە، ىشكى كوزقاراسىما قايشى كەلمەيدى. ءتىپتى كوپ جاعدايدا ويىمىز ءبىر جەردەن شىعىپ جاتىر.

    ءبىراق، مەنى ويلاندىراتىن بىرنەشە كۇردەلى ماسەلە بار. ول تۋرالى مۇحتار ابليازوۆتىڭ شىنايى كوزقاراسىن ءبىلۋ مەن ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن جاسىرمايمىن. تىكەلەي ەفيردە تىكەلەي سۇراق قويۋ مۇمكىندىگى بولماعان سوڭ مۇحتار مىرزاعا بىرنەشە ساۋال جولداپ، پىكىرىن بىلگىم كەلىپ وتىر: 

    1.    مەن ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلە جەر، جەر جانە جەر. ءقازىر ميلليونداعان گەكتار قازاق جەرىنىڭ شەتەلدىكتەردىڭ يەلىگىنە، جەكە مەنشىگىنە ءوتىپ كەتۋ ءقاۋپى ءتونىپ تۇر. جەر ميتينگىسىنىڭ وتكەنىنە اتتاي ءبىر جىل وتكەنىمەن  ءبىز، قوعام بەلسەندىلەرى، سول ميتينگىنى ۇيىمداستىرۋشىلار ءوز ماقساتىمىزعا جەتە العان جوقپىز. جەردىڭ، ونىڭ ىشىندە اسا ماڭىزدى اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرى  مەن قازبا بايلىعى بار جەرلەردىڭ شەتەلدىكتەردىڭ قولىنا ءوتۋ جاعدايى توقتاعان جوق.

    وسى تۇستا، بار كۇشتى جەردى قورعاۋعا جۇمساپ، جەردى ساقتاپ قالساق ساياسي جۇيە ءتۇبى ءبىر وزگەرەدى عوي دەيدى ءبىر ويىم، ەكىنشى جاعىنان جەردىڭ جاۋى بۇگىنگى بيلىك جۇيەسى ەكەنىن دە جاقسى تۇسىنەمىن.  بۇگىنگى بيلىك جۇيەسى ساياسي ساحنادان كەتپەي جەرگە ءقاۋىپتىڭ سەيىلمەيتىنى دە كامىل. ءبىراق، مۇحتار قابىل ۇلىنىڭ  مالىمدەمەلەرىنەن جەردى  ساقتاۋ، قورعاۋ  تۋرالى پىكىر-ۇسىنىستار ەستي الماي ءجۇرمىن. نەگە؟ قازاق جەرىنىڭ شەتەلدىكتەردىڭ پايدالانۋىن، قولىنا ءوتىپ كەتۋىن قالاي، قانداي جولمەن توقتاتۋعا بولادى؟ 

    2. مەن - ۇلتشىلمىن. قازاقستاندى  ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دامىتۋ باعىتىنداعى  دەموكراتيالىق مەملەكەت رەتىندە كورگىم كەلەدى. ال، مۇحتار ابليازوۆتىڭ سوزىنەن دە، ىسىنەن دە، ۇستانىمىنان دا ۇلتشىلدىق سارىنى اسا بايقالا قويمايدى.

    ال سوڭعى جەردى قورعاۋعا بايلانىستى بولعان ارەكەتتەر مەن شارالاردان كەيىن  قازاقستاننىڭ جەرى قازاققا عانا كەرەك ەكەن-اۋ دەگەن وي ءتۇيدىم. بىلايشا ايتقاندا، مەن ۇلتشىلداردىڭ ساياسي كۇشكە اينالىپ، ۇلتشىلداردىڭ مەملەكەت باسىنا كەلۋىن قالايمىن. وسى ۇلتشىلدىق ماسەلەسىندە مۇحتار قابىل ۇلىنىڭ كوزقاراسى قانداي ەكەن دەگەن وي مازالايدى.

    3. مۇحتار ابليازوۆ ءار سوزىندە بۇگىنگى بيلىكتى كەتىرۋ، جويۋ تۋرالى  ايتادى. قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ ءوز ەركىمەن بىرەۋگە بيلىكتى بەرە سالاتىنىنا ەشكىم سەنە قويماس. ەگەر قازىرگى بيلىك جۇيەسى وزگەرمەسە ەكىنشى پرەزيدەنتتىڭ حالىققا جاناشىر بولا قالۋى قيىن. ەكىنشى پرەزيدەنت قازىرگى بيلىك جۇيەسىن ساقتاپ قالۋعا بار كۇشىن سالۋى دا مۇمكىن. سەبەبى، كەز-كەلگەن پرەزيدەنت ءوزىنىڭ قولىندا  شەكسىز بيلىك بولعانىن قالايدى.

    دەمەك، بۇگىنگى بيلىكتى كەتىرىپ، پرەزيدەنتتىك ينستيتۋتتى جويىپ، پارلامەنتتىك بيلىك جۇيەسىنە كوشۋ ءۇشىن جويقىن ريەۆوليۋسيا كەرەك. ال، ريەۆوليۋسيا قانتوگىسسىز بولمايدى.

    ول ريەۆوليۋسيادا قازاق حالقى  ءوز تاعدىرىن تەك ءوزى عانا شەشىپ، ءوز تاڭداۋىن ءوزى عانا جاساي الاتىن بولسا، ونداي  قۇرباندىققا بارۋعا بولار ەدى.

    ال كوزىمىز كورىپ وتىرعانداي كەيبىر مەملەكەتتەردەگى سياقتى ريەۆوليۋسيانىڭ سالدارىنان قازاقستان الپاۋىت ەلدەردىڭ كۇش سىناسۋ الاڭىنا اينالىپ كەتپەي مە؟ «كوپ ۆەكتورلى» ساياساتتىڭ «ارقاسىندا» ەلىمىزگە كوپتەگەن ءىرى مەملەكەتتەردىڭ مۇددەسى توعىسىپ وتىرعانى بەلگىلى. وسى تۋرالى مۇحتار قابىل ۇلىنىڭ كوزقاراسى قانداي ەكەن؟ 

     

    ماقسات ءىلياس ۇلى، «الاش جولى» جالپىحالىقتىق قوزعالىسىنىڭ مۇشەسى

    قاتىستى ماقالالار