سوعىس كەزىندە ءتۇرلى تاكتيكالار مەن يدەولوگيالاردى قولدانۋعا بولاتىنى بەلگىلى. الايدا جىنىستىق قاتىناستىڭ سوعىسقا قانداي قاتىسى بار دەپ ويلاپ وتىرعان شىعارسىز. ءستاليننىڭ سوعىس كەزىندە ويلاپ تاپقان بۇل يدەولوگياسى جەڭىسكە جەتۋگە كومەكتەستى دەگەن دە پىكىرلەر بار. جىنىستىق قاتىناستى پايدالانا وتىرىپ قالاي جەڭىسكە جەتۋگە بولادى؟ سوعىس كەزىندە جاۋىنگەرلەر جىنىستىق قاتىناسقا تۇسكەن بە؟ بۇل سۇراقتاردىڭ جاۋابىن قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە  قىزىل اسكەردىڭ كۇشى وتە تومەن بولعان. ورىس جاۋىنگەرلەرىندە ەشقانداي كۇش قالمادى. سوندىقتان ولار ءۇشىن ەرەكشە يدەولوگيا مەن جاۋىنگەرلەردى ىنتالاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەرەك ەدى. ولاردىڭ جىنىستىق قاتىاسپەن بايلانىستى يدەلوگياسى قىزىل اسكەرگە كۇش بەرىپ، جەڭىسكە جەتەلەگەن.

سوعىس كەز-كەلگەن جاۋىنگەردىڭ دەنساۋلىعىمەن قاتار جۇيكەسىنە دە اسەر ەتەتىنى انىق. ورىس اسكەرلەرىنىڭ كوبى سوعىس جىلدارى سترەسسكە دۋشار بولىپ، كۇشىنەن ايرىلا باستاعان. سوعىستان قورىققاندىعىمەن بىرگە شارشاي باستاعاندارى دا ولاردىڭ جەڭىسكە دەگەن ۇمتىلىسىن باسەڭدەتتى. سول كەزدە ولارعا قوسىمشا كۇش بەرۋ ماقساتىندا جىنىستىق قاتىناسقا ارنايى ۋاقىت بەلگىلەنىپ وتىرعان.

الايدا ولار الدىنا كەلگەن كەز-كەلگەن قىزبەن جىنىستىق قاتىناسقا تۇسپەگەن. سونىمەن بىرگە ولاردى ارنايى كوماندير شەكتەن شىعىپ كەتپەس ءۇشىن باقىلاپ وتىرىپتى. جاۋىنگەرلەر وزدەرىن قاناعاتتاندىرىپ بولعان سوڭ، ءوز قىزمەتتەرىنە كىرىسىپ، وزدەرىنە بەرىلگەن تاپسىرمانى جوعارى دەڭگەي ورىنداي باستادى.

ءبىراق كەيىننەن جاۋىنگەرلەردىڭ جابايى ارەكەتتەرگە بارعاندىعى جونىندە ءتۇرلى دەرەكتەر پايدا بولدى. جىنىستىق قاتىناستان كەيىن كوپتەگەن قىزداردىڭ ءمايىتى تابىلىپ وتىرعان. بۇل تۋرالى لەونيد رابيچيەۆتىڭ كىتابىنان وقۋعا بولادى.

«ءۇش ۇلكەن بولمە، ەكى ايەلدىڭ جانە ەكى قىزدىڭ ءمايىتى. ولاردىڭ بەلدەمشەلەرى جىرتىلىپ، اياقاتتارى جىرىلعان. ءۇيدىڭ ىشىندە ەكىنشى ەسىكتى اشتىم. ول بولمەدەگى ءار توسەكتە ايەلدەردىڭ ءمايىتىن كوردىم»،- دەپ جازادى رابيچيەۆ ءوز كىتابىندا.

وسى وقيعاعا قاراعاندا ورىس جاۋىنگەرلەرى تۇتقىنعا تۇسكەن ايەلدەر مەن قىزداردى دا زورلاپ وتىرعان. بۇل ولاردىڭ تۇقىمىن قۇرتۋ ءۇشىن دە ارنايى جاسالعان يدەولوگيا ءتارىزدى. ەڭ سۇمدىعى رابيچيەۆتىڭ كىتابىنان جوعارىدا ايتىلعان وقيعاعا ۇقساس جايتتاردىڭ  10 شاقتىسىن وقۋعا بولادى ەكەن.

قىزدار مەن ايەلدەردى زورلاپ، ولاردى قاتىگەزدىكپەن ءولتىرۋ ورىس جاۋىنگەرلەرى ءۇشىن جاي عانا كوڭىل كوتەرۋگە اينالعان. قانشاما جاس قىزدار ولاردىڭ قۇربانىنا اينالدى؟ ايتا كەتەتىن ءبىر جايت ولار زورلاعان قىزداردىڭ كوبىسى وزگە ۇلت وكىلدەرى. ولاردىڭ اراسىندا قازاق قىزدارى بار دەگەن اقپارات ازىرگە جوق. ءبىراق ستالين وزگە ۇلتتاردى قۇرتىپ، جاۋىنگەرلەردىڭ كۇشىن نىعايتۋ ءۇشىن وسى يدەولوگيانى ويلاپ تاپقان. 

شولۋشى: اسەل وتەشوۆا