جىلاننىڭ ەتىن جەپ، سورپاسىن ءىشىپ كوردىڭىز بە؟ وسى كۇنى وڭتۇستىك وڭىردە باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ ساۋداسى قىزىپ تۇر. ابدەن ماشىقتانىپ العان جىلان اۋلاۋشىلار ءارقايسىسىن كەم دەگەندە 50 مىڭ تەڭگەدەن ساتۋدا. ال، حالىق ەمشىلەرى بولسا، جىلاننىڭ ەتىنەن سورپا دايىنداپ، دەرتىنە شيپا ىزدەگەندەردى ەمدەپ ءجۇر. ۋلى جاندىكتەن جاسالعان تاعام ادام دەنساۋلىعىنا زيان ەمەس پە دەپ سۇراۋىڭىز مۇمكىن. بۇل تۋرالى "ەۋرازيا" ءبىرىنشى ارناسى جازدى.
اسىلىندە تۇر-تۇسىنەن شوشيتىن جورعالاۋشى ەندى نەعىپ كەرەك بولا قالدى، مۇمكىن پايداسى دا بار شىعار دەگەن سۇراق تۋىندايدى.
«مۇنى از-ازدان ىشەدى، جاتار الدىندا ءبىر كەسە ىشەدى، اۋىرىپ جاقان ناۋقاستارعا كۇندىز-تۇنى بەرسە بولادى»-دەيدى ەمشىلەر.
امالبەك سەرقۇلوۆ – جىلاننان ءتۇرلى اس دايىنداۋدىڭ حاس شەبەرى. حالىق ەمشىسى ودان بولەك، كىرپى مەن تاسباقا ەتىنەن سورپا ازىرلەيدى. «استىڭ بۇل ءتۇرى ادام اعزاسىن تۇگەل تازالاپ، قان الماسۋدى رەتتەيدى. ۇدايى پايدالانعان جان قاتەرلى ىسىككە شالدىقپايدى» دەيدى ول. سۇيىق تاماقتىڭ باعاسى دا ءارتۇرلى. ەڭ باستىسى، كوپ دەرتكە شيپا ەكەن.
«وبىر اۋرۋى دەيدى، ونكولوگيالىق اۋرۋعا دۋشار بولعاندار كوپ ىشەدى مۇنى. 1ء-شى جانە 2ء-شى دارەجەدەگىلەرگە وتە پايداسى جاقسى. 3ء-شى جانە 4ء-شى دارەجەدەگى ناۋقاستارعا ءسال ءومىرىن ۇزارتادى، ءبىراق، پايداسى قيىن»، — حالىق ەمشىسى امالبەك سەرقۇلوۆ.
جىلان ەتىنەن تاعام دايىنداۋ كەز كەلگەننىڭ قولىنان كەلمەيدى. ونى تەك ءجون-جوسىعىن بىلەتىن جان عانا ازىرلەي الادى. امالبەك اعا الدىمەن جىلاننىڭ باسىن كەسىپ، سوسىن ىشەك-قارنىن تازالايدى ەكەن. تازا سۋمەن جۋىپ، تەرىسىمەن بىرگە قازانعا سالىپ قايناتادى. ۇستىنە كىرپى ەتى مەن تاسباقانى قوسادى. ەكى-ۇش ساعات قايناتقان سوڭ، پايدالانۋعا بولادى ەكەن.
«ءبىزدىڭ بۇگىنگى ءتۇسىرىلىم توبىنا ەرەكشە اس دايىندالدى. امالبەك اعا كىرپى، تاسباقا جانە جىلان ەتى قوسىلعان سورپا ازىرلەدى. حالىق ەمشىسىنىڭ ايتۋىنشا، بۇل تاعام كەز كەلگەن اۋرۋ تۇرپىنە تاپتىرماس ەم بولادى. مەنىڭ دەنساۋلىعىم جاقسى. ءبىراق، سوندا دا ەمدىك قاسيەتى ءۇشىن سورپانى ىشۋگە بەل بۋدىم» — ءتىلشى پەرنەبەك بىلالبەك.
«جان ساۋلىعى – ءتان ساۋلىعى» دەگەن قاعيدانى ۇستانعان حالىق ەمشىسىنىڭ ايتقاندارىن بۇلجىتپاي ورىنداۋشىلاردىڭ ءبىرى – قالىباي پەردەشوۆ. ول كەزەكتى ەمىن قابىلداۋدا.
«جىلاننىڭ تازا سورپاسى وتە جاقسى، تەك جيىركەنبەي ءىشۋ كەرەك دەيدى. جيىركەنەتىن تۇگى دە جوق، كادىمگى سورپا عوي. تەرلەپ-تەپشىپ وتىرمىز عوي راقاتتانىپ، مىنا جەردە» — شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى قالىباي پەردەشوۆ.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى شاراپحانا اۋىلى -جىلان ساتۋمەن اتى شىققان ەلدىمەكەن. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ايتۋىنشا، مۇندا «كولبار» جىلان وتە كوپ كورىنەدى. ونى ويىن بالاسى مەن كەز كەلگەن مالشى جازىق دالادان وپ-وڭاي ۇستاپ الادى. ءسويتىپ، جىلان ساتاتىن ادامدارعا اكەپ تابىستايدى. باعالارى دا ءارتۇرلى. بەس مىڭنان ەلۋ مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. ءبىراق، مۇنى جىلان ساتۋشىلار بەينەكامەرا الدىندا ايتۋدان قاشقاقتادى. ەسەسىنە، ءبىز ونى جاسىرىن كامەراعا جازىپ الۋىمىزعا تۋرا كەلدى.
«مەندە ءبىراق جىلان ەمەس قوي. رازمەرىمەن بولادى، ءوزىڭ سەكىلدى كليەنتتەر كەلگەن كەزدە الدىنا قويىپ قويامىن. بىلاي قاراپ، ماعان مىناۋ كەرەك دەيدى، مىنان سويىپ دايىنداپ بەر دەيدى، مەن سونى سويىپ، دايىنداپ بەرەمىن» — جىلان ساتۋشى ماقان.
«كولباردى» قازاق مايجىلان دەپ تە اتايدى. جەر بەتىنە جازدا عانا شىعاتىن ونى ۇزاق ۋاقىت ءبىر ورىندا ساقتاۋعا بولادى ەكەن. سوڭعى ۋاقىتتا حالىق اراسىندا ونىڭ سورپاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتقان. كوبىنە، ارنايى تاپسىرىسپەن دايىنداتقىزادى.
حالىق ەمشىسى جىلان ەتىن مايدالاپ تۋراۋعا بولاتىنىن ايتادى. ەتتىڭ قىلتىعى كوپ بولعاندىقتان، ەتتارتقىشتان وتكىزىپ، كەپتىرىپ، تالقان ەتىپ شىعارادى ەكەن. ال، الدىنا كەلگەن ناۋقاستى دەرتتەن ايىقتىرۋ ءۇشىن ەمنىڭ بىرنەشە ءتۇرىن پايدالانادى. اراعا شاقتىرادى، سۇلىك تە سالادى. بويداعى ارتىق قاندى حيدجاما جاساۋ ارقىلى الىپ تاستايدى.
