الەمنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ 4/5ء-ىن قامتيتىن 19 ەل جانە ەۋرووداقتان قۇرالعان G20 مۇشەلەرىنىڭ ليدەرلەرى گەرمانيانىڭ گامبۋرگ قالاسىندا جينالدى. 7-8 شىلدەگە جوسپارلانعان سامميت 12ء-ىنشى رەت ءوتىپ جاتىر.

ەكى كۇنگە سوزىلاتىن ءسامميتتىڭ باستى تاقىرىبى كليماتتىڭ وزگەرۋىمەن كۇرەس.

سامميت باستالماس بۇرىن قالادا نارازىلىق باستالدى. دۇكەندەر جابىلىپ، تەرەزەلەر جاليۋزدەرىن تۇسىرگەن. ءتۇرلى نارازىلىق شارالارىنا ون مىڭداعان ادام قاتىسادى دەپ كۇتىلگەن.

G20 دەسە دۇنيە دۇربەلەڭگە ءتۇسىپ جاتادى. ەندەشە G20 تۋرالى ءبىلۋىمىز كەرەك دۇنيەلەرگە توقتالايىق.

گامبۋرگتە بەلسەندىلەر ليدەرلەردىڭ ماسكاسىن تاعىپ نارازىلىق كورسەتتى

G20 دەگەنىمىز نە؟

العاشقى ءسامميتى 1999 جىلى بەرليندە وتكەن 20-لار توبى(G20)، الەمنىڭ دامىعان ەلدەرى ليدەرلەرى مەن ەو وكىلدەرىنەن جيناقتالعان ۇيىم.

اتالعان ەلدەر الەمنىڭ جالپى ءونىمىنىڭ بەستەن ءتورت بولىگىن، ساۋدا اينالىمىنىڭ تورتتەن ءۇش بولىگىن قامتيدى. سونداي-اق الەمدەگى حالىقتىڭ ۇشتەن ەكىسى دە G20 ەلدەرىندە ءومىر سۇرەدى.

رەسمي ەمەس فورماداعى G20 حالىقارالىق ۇيىم ستاتۋسىنا يەلىك ەتپەيدى. سوندىقتان دا وندا قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ زاڭدىق مىندەتتىلىگى دە جۇزەگە اسىرۋ تالابى دا جوق.

الايدا، ۇلتتىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە وزگەرىس اكەلەتىن ىقپالدى شەشىمدەر دە قابىلداي الادى.

ۇيىمنىڭ تۇراقتى حاتشىلىعى نەمەسە شتاب-پاتەرى دە جوق. دەگەنمەن جىل سايىن اۋىسىپ وتىراتىن ءتوراعالىعى بار.

وتكەن جىلعى G20 سامميتىنە جۇڭگو ءتوراعالىق ەتسە، ءقازىر گەرمانيا باسشىلىق ەتەدى.  

G20 مۇشەلەرى مەن قاتىسۋشىلارى كىمدەر؟

G20 — گەرمانيا، اقش، ارگەنتينا، اۆستارليا، برازيليا، جۇڭگو، يندونەزيا، فرانسيا، وڭتۇستىك افريكا، وڭتۇستىك كورەيا، ينديا، ۇلىبريتانيا، يتاليا، جاپونيا، كانادا، تۇركيا، مەكسيكا، رەسەي جانە ساۋد ارابياسى ەلدەرىنەن قۇرالعان.

يسپانيا ءارقاشان شاقىرۋلى ەل مارتەبەسىنە يە.

حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى (IMF)،  دۇنيەجۇزىلىك بانك، دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى (WTO)، ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى (OECD)، حالىقارالىق ەڭبەك ۇيىمى (ILO) جانە  بۇۇ (UN) سياقتى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلى دە سامميتكە قاتىسادى.

بيىلعى سامميتتىڭ كورنەكتى نۇكتەسى نە؟

جوعارىدا ايتقان كليمات اۋىسۋىنان سىرت، بيىلعى سامميت تاقىرىبى ەكونوميكالىق دامۋ، يمميگراسيا، تەررورمەن كۇرەستى دە قامتيدى.

بيىلعى سامميتكە 10 مىڭ دەلەگاسيا جانە 5 مىڭ اقپارات قۇرالدارى وكىلى قاتىسادى دەپ كۇتىلگەن.

سونداي-اق، بيىلعى سامميتتە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ مەن رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ كەزدەسۋى الەم نازارىن اۋدارتىپ وتىر. بۇل ترامپ بيلىككە كەلگەلى ەكى الپاۋىت ەل باسشىلارىنىڭ العاشقى كەزدەسۋى بولماق.

G20 نارازىلارى شاتىرلار قۇردى

گەرمانيانىڭ ەكىنشى ەڭ ۇلكەن قالاسى گامبۋرگ بۇگىنگە دەيىنگى ەڭ ۇلكەن حالىقارالىق جينالىستى وتكىزەدى. جينالىس قاۋىپسىزدىگىن 20 مىڭ پوليسيا قاداعالايدى. سونداي-اق، بروندالعان كولىكتەر، تىكۇشاقتار، اينالانى بارلاۋ ءۇشىن ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى دا قولدانىلادى.

الدىن الا بولجام بويىنشا 2 كۇندىك سامميتكە 100 مىڭ پروتەستانت قاتىسۋى مۇمكىن.

انتيكاپيتاليستەر مەن ەكولوگتار، كاسىپوداقتار، ستۋدەنتتەر مەن شىركەۋ ادامدارى نارازىلىق شارالارىنا دايىندىق بارىسىنىڭ وزىندە 400 ادامدىق تۇتقىنعا ۇستاۋ ورتالىقتارى دايىندالعان.

نارازىلىق شارالارىنىڭ كوبى بەيبىتشىل ماقساتتا وتەدى. الايدا راديكال سول جانە انارحيست توپتاردان پايدا بولعان «قارا بلوك» پروتەستانتتارى بۇعان دەيىنگى نارازىلىق شاراسىندا پوليسيامەن قاقتىعىسىپ قالىپ جۇرگەن.  

سارسەنبى كۇنى دەمونسترانتتار زومبي كەيپىندە نارازىلىق كورسەتتى.  

«جاھاننامعا قوش كەلدىڭىز» نارازىلىق شاراسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى Andreas Blechschmidt ءوز سلوگاندارىنىڭ  «كۇرەسكەر ۇران» ەكەنىن، الايدا G20 ساياساتىنىڭ الەمدىك دەڭگەيدە اشتىق، سوعىس، كليماتقا زالال سياقتى «جاھاننامدى ەسكە تۇسىرەتىن» شارتتارعا سەبەپ بولىپ جاتقانىن دا  بىلدىرەدى»، - دەيدى.

گەرمانيا كانسلەرى انگەلا مەركەل بەيبىتشىل شارالارعا قۇرمەت كورسەتىلۋى كەرەك ەكەنىن ايتىپ، الايدا زورلىق-زومبىلىققا جۇگىنگەندەر «دەموكراتيانى مازاق ەتكەندەر» دەپ اتاعان.

نارازىلار قوعامدىق پاركتەردە، حالىقتىق الاڭداردا 600 شاتىر قۇرۋعا رۇقسات العان. ءبىر تەاتر، شىركەۋلەر جانە كەيبىر تۇلعالار دا گەرمانيا مەن ەۋروپا توڭىرەگىنەن كەلگەن نارازىلارعا تۇرارجاي دايىنداپ بەرگەن.

اۋدارعان نۇرعالي نۇرتاي.