بۇگىندە الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى ءوزىڭ تانىمايتىن ادامدى اقتاۋعا دا، وعان جالا جاۋىپ داتتاۋعا دا بولادى. بۇرىندارى كىتاپ پەن گازەتتەن باسىن المايتىندار كوپ بولاتىن دەگەندى ەستۋشى ەدىك، ءقازىر تەلەفوننان باسىن المايتىن جاستار ءتىپتى ورتا جاستاعىلار كوبەيىپ كەتتى. بۇگىندە سول تەلەفوننان باسىن الماي، جاڭالىقتى دا باسقاسىن دا قارايتىن ادامداردى وقىرمان دەپ اتاپ ءجۇرمىز. بۇنىڭ قانشالىقتى دۇرىس، بۇرىستىعى بەلگىسىز، بەلگىلىسى ءوزى ارالاسپايتىنى بىلاي تۇرسىن، ءجۇزىن دە كورمەگەن ادامدار تۋرالى سۇمدىق پىكىر جازاتىن وقىرمانداردىڭ سانى كوبەيۋدە. سوزگە توقتاعان قازاقتىڭ جاستارىنىڭ ءسوزى تىپتەن مايدالانىپ كەتكەنى دە راس. ءبىر ماقالانى وقىعان ءجۇز ادام ءجۇز ءتۇرلى وي جازاتىنى بەلگىلى دۇنيە. الايدا ءوز ويىن مادەنيەتتى، استارلاپ نەمەسە كوركەمدەپ جەتكىزۋگە دە بولادى عوي. جو-جوق... ءقازىر قاراپايىم فەيسبۋكتىڭ وزىندە كەيبىرەۋلەر «ءوز اۋزىم وزىمدىكى» دەپ دورەكى سوزبەن باستاپ انايى سوزبەن «كەرەمەت» ويىن قورىتىندىلايدى. بۇل سوزبەن داۋ تۇگىلى جاۋدى توقتاتقان قازاقتىڭ ءتىلىنىڭ، نامىسىنىڭ، ۇلتىنىڭ دارەجەسىن تۇسىرەدى.
كەيدە ماعان ەلىمىزدەگى قازاق وقىرمانىنىڭ تالعامى تىم تومەندەپ كەتكەن سەكىلدى كورىنەدى... مەن جايدان-جاي وسىنداي پىكىر ءبىلدىرىپ وتىرعانىم جوق. سەبەبى بار... نە سەبەپتى ءقازىر ب ا ق جۇلدىزداردىڭ تارتىسى، ولاردىڭ جەكە ءومىرى تۋرالى جەڭىل-جەلپى اقپاراتتارعا قۇمار بولىپ الدى. سەبەبى سۇرانىس بار. سۇرانىس بار جەردە وسى سەكىلدى تۇك ءمان-ماعىناسى جوق اقپاراتتار كوبەيەدى. سوندىقتان جەڭىل اقپاراتتى تاراتقاندار دا، وسىنداي اقپاراتتى وقىعاندار دا وزدەرىن كىنالاسىن...
سونىمەن بىرگە ءبىز، وقىرماندار تانىمال ادامداردىڭ تەك ونەرىنە ءسۇيسىنىپ ونىڭ جەكە ءومىرى مەن قۇپياسىنا ارالاسپايتىن بولساق، ولار حالىقتى الداپ، وزدەرىنە جارناما، ياعني پيار جاساماس تا ەدى. «بالەنشەنىڭ ۇيلەنگەنى راس پا؟» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات الەۋمەتتىك جەلىدە تارالاتىن بولسا، كەي ادامدار جەمتىككە تالاسقان قۇستار سەكىلدى تالاسا وقىپ، استىنا نەشەتۇرلى پىكىر قالدىرادى. ەگەر تانىمال جىگىت ۇيلەنگەن بولسا، ونىڭ جانكۇيەر قىزدارى «ايەلى ادەمى ەمەس، ايەلى وعان تەڭ ەمەس» دەپ پىكىر ءبىلدىرىپ، بولجام جاسايدى. قاراپايىم وسى پىكىر ارقىلى كەي قازاق جاستارىنىڭ تالعامى مەن باتىسقا ەلىكتەگەن «مادەنيەتتىلىگىن» بايقاۋعا بولادى. جۇلدىزدار تۋرالى قاي اقپاراتتى الىپ قاراساڭىز دا وسى سەكىلدى كەمسىتىپ جازعان پىكىرلەردى وقي الاسىز.
قازىردە تانىمال بولعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى جۇلدىزدار تۋرالى بولسا، ەندى ءبىرى ءدىن تۋرالى. ءدىن تۋرالى اقپاراتتىڭ استىنداعى پىكىردەن گورى جوعارىدا ءوزىم ايتقان پىكىرلەر الدەقايدا جاقسىراق پا دەپ قالامىن، كەيدە... سەبەبى دىننەن ەشقانداي حابارى جوق ادام «سەن كاپىرسىڭ، سەن توزاقتىقسىڭ» دەپ ءوز «يماندىلىعىن» كورسەتەدى. ءدىن قىلدان جىڭىشكە، قىلىشتان وتكىر دۇنيە ەكەنىن نە ءۇشىن تۇسىنبەيمىز؟ كەي اتاقتىلار ەلىمىزدەگى ءدىني ماسەلەنى شەشەمىز دەپ ءدىننىڭ اۋىر، كوپشىلىك تۇسىنە بەرمەيتىن تاقىرىپتارىن «وزدەرىڭ ءتۇسىنىپ الىڭدار» دەگەندەي جۇرتقا سىي رەتىندە تاراتادى. ول قوعامدىق داۋعا اينالادى، كەيىن بىر-بىرىنە جالا جاۋىپ، «كاپىرسىڭ، ءۋاھابيستسىڭ» دەپ بالاعاتتاي جونەلەدى. ەگەر وسىنداي ءسوزدى ايتقان ادامنىڭ دىننەن حابارى بار بولسا، يماندىلىعى قايدا قالدى؟!
ەندىگى كەزەكتە الەۋمەتتىك جەلىدەگى وقىرمانداردى وزدەرىنىڭ جازعان پىكىرلەرىنە قاراي بىرنەشە توپقا ءبولىپ قاراستىرىپ كورەلىك. Cءوز ءوز يەسىن تاپسىن...
ەشتەڭە جاقپايتىندار... بۇنداي ادامدار ءومىرى ەشتەڭەگە كوڭىلى تولمايدى. جاقسى دۇنيە جازساڭ دا، جەڭىل دۇنيە جازساڭ دا. ولار تىرناق استانان كىر ىزدەپ، ءتۇرلى پىكىرلەر جازۋى مۇمكىن. ول كوبىنەسە «وسىنى دا جاڭالىق دەپ شىعاردىڭدار ما؟، ەرەكشەلىك جوق، كوشىرىپ الىنعان» سەكىلدى پىكىر بىلدىرەدى.
اقىلگويلەر... ءبىزدىڭ ومىرىمىزدە قانشا ادام بولسا، سونشا تاعدىر بولاتىنى بەلگىلى. كەز-كەلگەن ادام ءومىر ءسۇرىپ قاتەلىككە بوي الدىرادى، كەيىن سول قاتەلىگى وزىنە ساباق بولادى. وزگەلەر دە ءوزى جاساعان قاتەلىكتى جاساپ، وكىنىپ قالماسىن دەپ ومىرىندەگى بولعان قيىن ءساتتى پەرنەتاقتا ارقىلى جازىپ، وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.بازبىرەۋلەر سول وقيعانىڭ جاقسى جاعىن قاراستىرىپ، قولداۋ ءبىلدىرۋدىڭ ورنىنا، «بىلاي ىستەسەڭ وسىنداي جاعدايعا جەتپەس ەدىڭ» دەپ بولارى بولىپ، بوياۋى سىڭگەن وقيعاعا ءوز اقىلىن ايتىپ وتىرادى. اقىل ايتقان جاقسى، ارينە. ءبىراق ونىڭ ءوز ورنى، ءجونى بولۋى كەرەك شىعار...
شەرلوكتار... شەرلوك ەسىمدى الەمگە تانىمال كەيىپكەر تۋرالى ەستۋىڭىز بار شىعار. ول كەز-كەلگەن قىلمىستى بىرنەشە مينۋتتا، ءتىپتى بىرنەشە سەكۋندتا اشىپ، قىلمىسكەردىڭ كىم ەكەنىن ايتىپ بەرەدى ەكەن-مىس. ارينە بۇل ادام ومىردە بولماعان، ول شەتەل ادەبيەتىنىڭ كەيىپكەرى عانا. ءبىراق كەز-كەلگەن وقيعا تۋرالى تولىق اقپاراتتى بىلمەي جاتىپ، قالاي بولعانىن جانە كىم كىنالى ەكەنىنە دەيىن ايتىپ بەرەتىن وقىرمانداردى شەرلوك دەپ اتاۋدى ءجون كوردىم. مىسال كەلتىرەتىن بولسام، ءبىر قاراپايىم قىز باي جىگىتكە تۇرمىسقا شىقسىن دەلىك. وسى اقپاراتتىڭ استىنا كەم دەگەندە بىر-ەكى ادام «اقشاسى ءۇشىن تۇرمىسقا شىقتى» دەپ بولجام جاساي قويادى. كەرەمەت، نە دەگەن لوگيكا!
مادەنيەتتىلەر... ارينە الەۋمەتتىك جەلىدە مادەنيەتتى ادامدار ءجيى پىكىر جازا بەرمەيتىن سەكىلدى. ولار تەك قوعامدىق داۋلى ماسەلەلەر قوزعالعان كەزدە عانا بوي كورسەتەدى. مادەنيەتتى ادام اقتاۋشى بولسا دا، داتتاۋشى بولسا دا ءوز مادەنيەتتىلىگىنەن تاڭباي استارلاپ بولسىن ءوز پىكىرىن بىلدىرەدى. ءدال وسىنداي ادامدار بۇگىندە ءبىزدىڭ قوعامعا اسا قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن.
ەشتەڭەگە قىزىقپايتىندار... بۇنداي ادامدار الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالانباۋى دا مۇمكىن. سەبەبى ولار ەلدەگى بولىپ جاتقان ماڭىزدى اقپاراتتاردان باسقالاردى «وسەك» نەمەسە ەرىككەننىڭ ەرمەگى دەپ سانايتىن دا شىعار. ولار الەۋمەتتىك جەلىنى پايدالانسا دا ءوز جۇمىسىنا پايدالانادى. سونىمەن بىرگە بۇنداي قاتارداعى ادامدار وزەكتى بولعان تاقىرىپتى وقىسا دا پىكىر جازۋدى ارتىق كورەدى، تەك وزىنشە وي ءتۇيىپ، كەرەكتى اقپاراتتى جادىنا ساقتاۋعا تىرىسادى.
الەۋمەتتىك جەلىدەگى ادامداردىڭ پىكىرى ارقىلى بۇدان دا باسقا توپ قۇرۋعا بولار بولاتىن دا شىعار، الايدا ەڭ ماڭىزدىسى وسى سەكىلدى. ءقازىر بىزدەر وقيعانىڭ ءبىرىنشى جامان جاعىن كورەمىز. ەڭ جامان ادامنىڭ ەڭ بولماسا ءبىر جاقسى قاسيەتى بولادى ەمەس پە؟! بۇرىنعى قازاق ءبىرىن-بىرى باتىر دەيتىن، قازىرگى قازاق ءبىرىن-بىرى جۇلىپ جەيدى...
