ءبىلىم ورداسى مەن اتا-انالار ورامال داۋىندا ورتاق شەشىمگە كەلە الماي جاتىر، دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى. بۇل تۋرالى "الماتى" تەلەارناسى حابارلادى. ورامالدى وقۋشى. قازاقستاندا مەكتەپ قابىرعاسىنداعى قىزداردىڭ جاۋلىق تاققانىنا وقۋ اكىمشىلىگى قارسى. ال ءدىني ۇستانىمعا سۇيەنگەن كەيبىر اتا-انا ءبىلىم ورداسىنىڭ بۇل تالابىنا كونگىسى كەلمەيدى. قاجەت بولسا، شەت ەلگە كوشۋگە ءماجبۇرمىز، دەيدى ۇلكەندەر. ال بالالار كىمنىڭ ايتقانىمەن ءجۇرۋدى بىلمەي دال.
جۋرناليست ايكەرىم ەرداۋلەت قىزىنىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى ۋاقىتتا مۇعالىمدەر تاراپى جاۋلىق تاققان وقۋشىلاردى جاتىرقاي قارايدى. ونىڭ ءوز سەبەبى دە بار. ۇستازدار قاۋىمى بالانىڭ ورامالمەن ساباققا كەلۋى ىشكى تارتىپكە ساي ەمەستىگىن ايتسا، اتا-انالاردىڭ بۇل بۇيرىققا كونگىلەرى جوق. مىسالى، باتىس قازاقستان وبلىسى اقجايىق اۋدانى، چاپايەۆ اۋىلىنداعى №1 ورتا مەكتەپتە قامزين ەرلاننىڭ 4 قىزى ءبىلىم الىپ كەلگەن. اتا-انانىڭ ايتۋىنشا، 16 قازاننان باستاپ وقۋشىلار ورامال تاققانى ءۇشىن ءدارىس الا الماي ءجۇر. اكەنىڭ اشىنعانى سونشالىق، ءىستى سوتقا دەيىن جەتكىزىپ، سوڭعى نۇكتەنى سۋديا قويسىن، دەيدى. چاپايەۆ اۋىلىندا 20 وقۋشى وقۋ جىلىنىڭ باسىنان قازان ايىنا دەيىن وقۋعا ورامالمەن بارعان. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە، 16 وقۋشى قىز جاۋلىقتى شەشكەن. قالعاندارىنىڭ اتا-اناسى بۇل تالاپقا باعىنبايتىندىقتارىن اشىپ ايتقان.
جالپى باتىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا، ورامالدى شاكىرتتەر سانى بەلگىسىز.
«نە سەبەپتى ساباققا كىرگىزبەيسىزدەر دەسەم، ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 26-بابى 13-تارماعىنا سۇيەندىك، دەيدى. ول تارماقتا بالا كيمەشەكپەن كەلە مە، ورامالمەن كەلە مە، مەكتەپكە كەلمەسىن، مەكتەپتەن شىعارىلسىن دەگەن قاعيدا كورىنبەيدى. مەنىڭ تالاپ-ارىزىم بويىنشا، سوتتا ءىس قارالىپ جاتىر»، - دەدى ەرلان قامزين.
بۇل ازاماتتىڭ ايتىپ تۇرعانى، كونستيتۋسيادا كورسەتىلگەن باپ ەمەس، ول ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترىلگىنىڭ 2016 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا شىعارعان 26-شى بۇيرىعى. ونىڭ 13ء-شى تارماعىندا بىلاي دەلىنگەن: مەكتەپ فورماسىنا ءتۇرلى ءدىني كونفەسسيالارعا قاتىستى كيىم ەلەمەنتتەرىن قوسۋعا بولمايدى. بۇل بۇيرىق كونستيتۋسياعا قاراما-قايشى ما؟ بۇل سۇراققا قۇقىققورعاۋشىلار جاۋاپ بەردى.
«مەنىڭشە، بۇل بۇيرىق كونستيتۋسياعا قايشى كەلەدى دەپ ەسەپتەيمىن. ويتكەنى، 14-باپتىڭ 2-تارماعى: تەگiنە، الەۋمەتتiك، لاۋازىمدىق جانە ءمۇلiكتiك جاعدايىنا، جىنىسىنا، ءناسiلiنە، ۇلتىنا، تiلiنە، دiنگە كوزقاراسىنا، نانىمىنا، تۇرعىلىقتى جەرiنە بايلانىستى نەمەسە كەز كەلگەن وزگە جاعداياتتار بويىنشا ەشكiمدi ەشقانداي كەمسiتۋگە بولمايدى. 19-باپتىڭ 1-تارماعى: اركiم ءوزiنiڭ قاي ۇلتقا، قاي پارتياعا جانە قاي دiنگە جاتاتىنىن ءوزi انىقتاۋعا جانە ونى كورسەتۋ-كورسەتپەۋگە حاقىلى»، دەپ كورسەتىلگەن.
«قىز بالانىڭ ورامال تاققانى ونىڭ قانداي دا ءبىر ءدىندى ناسيحاتتاعانىن اڭعارتپايدى. زاڭدا ءدىني كيىم دەپ ناقتى كيىم ۇلگىلەرىن كورسەتپەگەن»، - دەدى قۇقىققورعاۋشى سەرىك ايتبايەۆ.
ال، حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋ قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ءجاندىلدا جاقىپوۆ ۇستازداردىڭ وقۋشىنى مەكتەپكە كىرگىزبەي، ءبىلىم الۋدان الشاقتاتقاندارى دۇرىس ەمەس دەگەن پىكىردە. اۋەلى، بالانى ءبىلىم وشاعىنىڭ تابالدىرىعىنان وتكىزىپ بارىپ، كەيىن اتا-انامەن بولەك جۇمىس جۇرگىزىپ، ءتيىستى شارا قابىلداۋى كەرەكتىگىن ايتتى.
باستىسى بالانىڭ قۇقىعى بارىنەن دە جوعارى. تۇپتەپ كەلگەندە ارنايى زاڭ قابىلدامايىنشا، ماسەلەنىڭ شەشپەك تۇگىلى، كۇردەلەنىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەسكەرتتى. ءجاندىلدا ءاجىعالي ۇلى بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ تاعى ءبىر تەتىگى ورامالدى وقۋشىلارعا ارنالعان ارنايى مەكتەپ اشۋ دەيدى. بۇل ويدى ءدىنتانۋشى اسىلبەك ءىزبايىروۆ تا قوس قولداپ قولدايدى. بۇل تۋرالى تاياۋدا ءدىني ىستەر ءمينيسترى نۇرلان ەرمەكبايەۆ تا ايتىپ قالدى.
الايدا ساراپشىلار ءدىن مەن ءداستۇردى ايىرا بىلگەن ءجون ەكەنىن العا تارتادى. مۇندا اڭگىمە حيدجاب جونىندە ەمەس، ماسەلە تەك ورامالدا. حيدجاب اراب تىلىنەن "شىمىلدىق" دەگەندى بىلدىرەدى. ياعني، ايەل ادامنىڭ تولىقتاي سىرت كەلبەتىن تولىقتاي جابادى دەگەن مانگە يە. ال ارىزدانۋشى اكەلەر قىزدارىنا تەك كيمەشەك كيگىزىپ جاتقانىن العا تارتتى. دەسە دە، كيمەشەك كەلىننىڭ انا بولعاننان كەيىن كيەتىن باس كيىمى. ويلانارلىق مىنا ءبىر ءجايت بار. ول ورامال تاققانى ءۇشىن ەكى ايدان بەرى ساباققا قاتىسا الماي جۇرگەن اقتوبە وبلىسىنىڭ وقۋشىلارىن اتا-انالارى رەسەيدە وقىتپاقشى.
ناقتىراق ايتساق، ۇزاققا سوزىلعان تەكە-تىرەستەن شارشاعان ولار، ماسكەۋدەگى اقىلى، ءبىراق قاشىقتان وقىتاتىن مەكتەپتەرگە بەرمەك. اتا-انالار وقۋدىڭ ءبىر جىلدىق باعاسى 200 مىڭ تەڭگە ەكەندىگىنە قاراماستان، وسىنداي بايلامعا كەلگەن. ازاماتتاردىڭ ءۋاجى مەن مينيسترىلىك تالابىنىڭ ورتاق مامىلەگە كەلۋىنە تەك اتا زاڭ عانا سەبەپشى بولماق. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى تاعى ءبىر رەفورمانىڭ بولۋى دا بەك مۇمكىن.
