الماتىدا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعان سەميناردا كاسىپوداقتار قىزمەتىن رەفورمالاۋ اياسىندا ازىرلەنگەن «جول كارتاسىنىڭ» تانىستىرىلىمى ءوتتى. قۇجاتتا الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك پەن سەرىكتەستىك پرينسيپتەرىن دامىتۋ، الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىن جاقسارتۋ، كاسىپوداقتاردى نىعايتۋ جانە بىرىكتىرۋ جونىندە ەرەجەلەر سيپاتتالعان.
الماتى كاسىپوداقتارى ۇيىمى وسىلايشا، ءبىرقاتار قول قويىلعان مەموراندۋمداردىڭ ارقاسىندا، مەگاپوليس ازاماتتارىنىڭ لايىقتى ەڭبەك ەتۋ قۇقىعىن، قىزمەتكەرلەر مەن ولاردىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋدى، جالاقىنى، زەينەتكەرلىك جانە الەۋمەتتىك تولەمدەردى ۋاقىتىلى جاساۋدى، بيزنەستى دامىتۋدى، تۇراقتى جۇمىسباستىلىققا قول جەتكىزۋدى، ەڭبەك نارىعىنىڭ يكەمدىلىگىن، سالاۋاتتى ءقاۋىپسىز جاعداي قالىپتاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ساياساتتى جۇرگىزۋدى ماقسات ەتەدى.
«ۇجىمدىق شارتتاردىڭ ەرەجەلەرىندە الەۋمەتتىك شيەلەنىستى تومەندەتۋ تۋرالى، جۇمىسكەرلەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋدىڭ قوسىمشا كەپىلدىكتەرى جونىندە شارالار بەلگىلەنگەن. سونداي-اق، ۇجىمدىق شارتتارعا سالاۋاتتى جانە ءقاۋىپسىز ەڭبەك پەن تۇرمىس جاعدايلارىن ۇيىمداستىرۋ، ەڭبەكتى قورعاۋ جانە ءقاۋىپسىزدىك جونىندەگى شارالاردى قارجىلاندىرۋ كولەمى، دەنساۋلىق قورعاۋدى جاقسارتۋ تۋرالى ەرەجەلەر دە ەنگىزىلگەن. سوندىقتان دا كاسىپوداقتار قابىلدانعان ۇجىمدىق شارتتاردىڭ سانىن كوبەيتۋ مەن ساپاسىن ارتتىرۋ اياسىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى»، — دەدى ءوز سوزىندە «الماتى قالاسىنىڭ كاسىپوداق ورتالىعى» اۋماقتىق كاسىپوداقتار بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى زاۋرەش ومىربايەۆا.
ءتوراعا بۇگىنگى كۇنى ۇجىمدىق شارتتارمەن قامتىلۋ دەڭگەيى قازاقستان بويىنشا بار جوعى 34 پايىز ەكەندىگىنە توقتالدى. ەندىگى جەردە الەۋمەتتىك-ەڭبەك قاتىناستارىنىڭ زاماناۋي سيپاتى مەن الەمدىك تالاپتارعا ساي كەلەتىن الەۋمەتتىك جانە ەڭبەك شارتتارىنىڭ جاڭا فورمالارى دايىندالۋدا. الەۋمەتتىك-وندىرىستىك پروسەستەردەگى ۇجىمدىق شارتتاردىڭ ورنى مەن ساپاسىن، ءرولىن ارتتىرۋ — كاسىپوداقتار جۇمىسىنىڭ باستى اسپەكتىسى بولىپ قالا بەرەدى.
كاسىپوداقتار الەۋمەتتىك سەرىكتەستىك اياسىندا جۇمىس بەرۋشىلەرمەن جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ ماسەلەسىن دە باستى نازاردا ۇستاپ وتىر. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ تۋرالى، ەلىمىز بويىنشا 2،8 ميلليون جۇمىسكەرلەردى قامتيتىن 115 مىڭنان استام مەموراندۋمدارعا قول قويىلعان.
«ءقاۋىپسىز ەڭبەك» باعدارلاماسى
بۇل رەتتە قالانىڭ كاسىپورىندارى مەن ۇيىمدارىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. كاسىبي اۋرۋدى، وندىرىستىك جاراقات الىپ قالۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋگە، وندىرىستە ادام ولىمىنە اكەلەتىن قايعىلى جاعدايلاردى بولدىرماۋعا جانە ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىن جاقسارتۋعا، ءومىر ۇزاقتىعىن ۇلعايتۋعا، تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا باعىتتالعان «ءقاۋىپسىز ەڭبەك» باعدارلاماسى بەكىتىلگەنىن ايتقان ز.ومىربايەۆا وندىرىستىك كەڭەستەردىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ ءوتتى:
«جىل سايىن ءبىر جارىم مىڭنان استام ادام وندىرىستە جاراقات الادى، جۇزدەگەن ادامدار قايتىس بولادى. وسى ماقساتتا ەڭبەكتى قورعاۋ مەن ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ءجونىندەگى وندىرىستىك كەڭەس قۇرۋ تۋرالى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ق ر ەڭبەك كودەكسىندە وندىرىستىك كەڭەس تۋرالى ارنايى ەرەجە بار ەكەنىن ەسكە سالا كەتكىم كەلەدى. كاسىپوداعى بار بارلىق ۇيىمداردا وندىرىستىك كەڭەستەر قۇرىلعان. كەڭەس ەڭبەكتى قورعاۋ تالاپتارىن قامتاماسىز ەتۋ، وندىرىستىك جاراقات الۋدان، كاسىبي اۋرۋلارعا ۇشىراۋدان ساقتاندىرۋ، ەسكەرتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى، تەحنيكالدىق ينسپەكتورلار ارقىلى جۇمىس ورىندارىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىن تەكسەرۋدى ۇيىمداستىرادى».
كاسىپورىنداردا جاراقات الۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ق ر كاسىپوداقتار فەدەراسياسى 2018 جىلدى «قاۋىپسىزدىك جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جىلى» دەپ ءمالىمدەدى. بۇل باستاما قاۋىپسىزدىك پەن ەڭبەكتى قورعاۋ سالاسىندا ەڭبەك زاڭدىلىعىن ساقتاۋعا قوعامدىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ماقساتىن كوزدەيدى.
سونىمەن بىرگە، كاسىپوداق ورتالىعى الەۋمەتتىك سەرىكتەستەرىمەن بىرلەسە وتىرىپ، «ءونىمدى جۇمىسپەن قامتۋ مەن جاپپاي كاسىپكەرلىكتى» دامىتۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان شارالار ۇيىمداستىرۋدا. بۇل باعداردىڭ ماقساتى — ءونىمدى جۇمىسپەن قامتىلۋ جوباسىنا ىقپال ەتۋ، تۇرعىنداردى كاسىپكەرلىككە تارتۋ، ءتيىستى، قاجەتتى جاعداي تۋعىزا وتىرىپ، ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتارعا، جۇمىسسىزدارعا كىرىستەرىن كوبەيتۋگە كومەكتەسۋ.
«ەڭبەك شارتىن جاساڭىز» اكسياسى
2018 جىلدىڭ ناۋرىزىنان باستاپ 2019 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن «ەڭبەك شارتىن جاساڭىز» اتتى رەسپۋبليكالىق اكسيا وتۋدە. اكسيانىڭ ماقساتى – جاسىرىن جاسالاتىن ءارى زاڭسىز ەڭبەك قاتىناستارىن بولدىرماۋ، ايعاقتاۋ، «قۇپيا شارتتاردى» قىسقارتۋ، ازاماتتاردىڭ ەڭبەك ەتۋ سالاسىنداعى ءوز قۇقىقتارى تۋرالى ساۋاتىن اشۋ.
الماتى كاسىپوداق ورتالىعىندا «سەنىم تەلەفونى» جۇمىس ىستەيدى، «مەگا»، «پرومەناد»، №12 قالالىق كلينيكالىق اۋرۋحانا، №21 ەمحانا، المالى اۋداندىق زەينەتاقى تولەۋ ورتالىعى» جانە تاعى باسقا دا ءبىرقاتار حالىق كوپ جينالاتىن جەرلەرگە «سەنىم جاشىكتەرى» ورنالاستىرىلعان. ق ر كاسىپوداق فەدەراسياسىنىڭ بازاسىندا كۇندەلىكتى 9.00—18.00 ارالىعىندا قوعامدىق قابىلداۋ ۇيىمداستىرىلىپ، ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق، «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ قوعامدىق قابىلداۋى ءار ايدىڭ العاشقى سەيسەنبىسىندە، 15.00—17.00 ارالىعىندا وسى ماسەلەلەر بويىنشا ازاماتتاردى قابىلدايدى.
«كوپتەگەن كاسىپورىنداردا كەلىسىم كوميسسيالارى قۇرىلماعان. جەكە داۋ-دامايدى شەشۋگە دۇرىس كوڭىل بولىنبەگەن، ءمان بەرىلمەگەن جاعدايدا ول ۇجىمدىق نارازىلىققا ۇلاسىپ، ۇلكەن ەڭبەك شيەلەنىسىنە اكەلىپ سوعۋى ابدەن مۇمكىن. مىنە، وسى تۇرعىدا، كەلىسىم كوميسسيالارىن قۇرۋدا، جۇمىسكەرلەردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ مەن ساقتاۋدا، كەيدە جاعداي ۋشىعىپ كەتكەندە ەكىجاقتى ىمىراعا كەلتىرۋ ماسەلەسىندە كاسىپوداقتاردىڭ ءرولى زور بولماق»، — دەگەن تۇسىنىك بەردى سپيكەر. ونىڭ ايتۋىنشا، شيەلەنىستەردى سوتقا دەيىن شەشۋ ماقساتىندا ارنايى «تاتۋلاسۋ ورتالىعى» قۇرىلعان. وندا كاسىپوداقتار، الماتى قالاسىنىڭ مەدياتورلارى، حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋ ورتالىعىنىڭ، مەدياسيانى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ماماندارى، «كاسىبي مەدياتورلار» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى، قالاداعى باسقا دا مەدياتورلار جۇمىس ىستەيدى. جوبا داۋلى، شيەلەنىستى ماسەلەلەردى سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن ارالاستىرماي-اق، ءبىر الاڭدا جولىعۋ ارقىلى ءوزارا كەلىسىممەن شەشۋگە باعىتتالعان ازاماتتىق قوعامداعى قارىم-قاتىناستىڭ جاڭا ءپالساپاسىن قالىپتاستىرادى. ازاماتتارعا مەدياتور، ادۆوكات، سوت ورىنداۋشىسى، نوتاريۋس، پسيحولوگ جانە اكىمدىكتىڭ الەۋمەتتىك سالا ماماندارىنىڭ قىزمەتى ءبىر الاڭدا كورسەتىلەدى.
الماتى كاسىپوداعى جۇمىسىنىڭ تاعى ءبىر باعىتى – جاستارمەن جۇمىس. جاستاردى كاسىپوداق قاتارىنا جۇمىلدىرا وتىرىپ، ولارعا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا، تالابىنا، ءبىلىمى مەن بىلىگىنە ساي لايىقتى جالاقىسى بار جۇمىسقا تۇرۋىنا، جاقسى ءبىلىم مەن ساپالى دارىگەرلىك كومەك الۋىنا، مازمۇندى دا تاعىلىمدى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋعا كومەك بەرەدى.
