ءدال ءقازىر قازاق ادەبيەتىن ادەبي سىيلىقتىڭ الەگى بيلەپ تۇر دەۋگە بولادى.   باعاسى كەزىندە 50 مىڭ اقش دوللارى بولىپ بەكىتىلگەن مەمسىيلىقتىڭ جىرى ءالى تاۋسىلار ەمەس. كەزىندە  وسى مەمسىيلىققا بايلانىستى  تىرىلەر مەن ولىلەردى جارىستىرىپ، جۇمەكەن مەن ءشامشى مارقۇمداردىڭ كورىنە دەيىن شۋلاتتىق. قىتايداعى قاجىعۇمار اقساقالعا «مەمسىيلىق بەرمەيدى ەكەن، وندا ءوزىمىز سوعان پارا-پار سىيلىق تاعايىندايمىز» دەپ ءبىرازىمىز دۇرلىككەنىمىز دە ەستە. وسىنداي ءتۇرلى اڭگىمە نەدەن قوزداپ، نەدەن شىعىپ جاتىر؟ ارينە، سىيلىقتان. جۇرتتىڭ ءبارى نوبەل سىيلىعىنان باس تارتقان ليەۆ تولستوي دەيمىسىز؟ بولماسا، مەمسىيلىققا ءومىرى يەك ارتىپ كورمەگەن مۇحتار شاحانوۆ سىندى كىسىلىك تانىتۋ دا ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلەر مە؟

 جازۋشىلار نەگە سىيلىققا قۇمارتادى؟ ول ءبىز ايتپاساق تا تۇسىنىكتى. سىيلىعىڭ بار ما، وندا سەن –  تالانتتىسىڭ. جوق پا –  تالانتسىزسىڭ. قايمانا جۇرت تۇرماق، قالام ۇستاعانداردىڭ ءوزى ءقازىر وسىلاي ويلايدى. وسىلاي ويلاۋعا، ويلانۋعا ءماجبۇر. سەبەبى «سىيلىق» دەگەن اۋرۋ ەتىمىزگە ەنىپ، سۇيەگىمىزگە ءسىڭىپ كەتكەن. ول اۋرۋدان ءال-ازىر قۇتىلمايدى ەكەنبىز، وندا ونىڭ ەمىن ىزدەيىك.

ونداي ەم بار. ول –  ادەبي سىيلىقتىڭ سانىن كوبەيتۋ. بىزدەگى ادەبيەت سالاسىنداعى سىيلىقتى ساناساڭىز، بەس ساۋساقتى بۇگۋگە دە كەلمەيدى ەكەن. جاستارعا بەرىلەتىن «سەرپەر» مەن «دارىن»، اتى بار دا زاتى جوق «التىن قالام»، «الاش»، سوسىن مەمسىيلىق. «تارلان» سىيلىعى تيىننىڭ جوقتىعىنان توقتاپ قالدى. بۇرىن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇقاعالي سىندى بىرنەشە مىقتىلاردىڭ اتىنداعى سىيلىقتارى بولاتىن. ونىڭ ءبىرى دە قالماعان. ال ەندى الىس شەت ەلدەردى ايتپاعاندا، كورشىمىز رەسەيدى الايىق. ولاردا ادەبي سىيلىقتاردان اياق الىپ جۇرە المايسىز. سانامالايىق. «انتيبۋكەر»، «ورىس بۋكەرى»، «ياسنايا پوليانا» پۋشكين، لەرمونتوۆ، احماتوۆا، بلوك، بۋنين، بەلىي، باجوۆا، ەسەنين، ۆالەنتين پيكۋل، مامين-سيبيرياك، يۋلايەۆا، بەليايەۆ، فادەيەۆ، جۋكوۆسكيي، گرين، سولجەنيسىن، بۋگروۆ، ەفرەموۆ سىندى سانداعان مارعاسقالاردىڭ اتىندا جالپى سانى 335 (ءۇش ءجۇز وتىز بەس) ادەبي سىيلىق بار ەكەن. مۇنىڭ ءبارى –  ءبىر ىزگە تۇسكەن، تۇراقتى بەرىلىپ تۇراتىن سىيلىقتار. مۇنىڭ سىرتىندا مەسەناتتار تاعايىندايتىن ءبىر رەتتىك قانشاما سىيلىق بار. قالامگەرلەردى ىنتالاندىرۋ دەگەن وسى ەمەس پە؟!
         بۇل –  مەدالدىڭ ءبىر جاعى بولسا، ەندى ەكىنشى جاعىن اۋدارىپ كورەلىك. بۇرىنعى كەڭەستەر وداعىندا ادەبي سىيلىق كەرەك كەزىندە ۇلت جازۋشىلارىن بىر-بىرىمەن ادەيىلەپ قىرقىستىرۋ ءۇشىن پايدالانىلعانى جاسىرىن ەمەس. سويتسە دە، ول كەزدە ادىلدىك بار ەدى. قانشا جەردەن يدەولوگيانىڭ سويىلىن سوقتى دەسەك تە، قانشاما سوقتالى تۋىندىلار سول زاماندا دۇنيەگە كەلدى. بۇگىن شە؟ بۇگىندە شەتەلدىڭ ادەبي سىيلىقتارى ەل ءىشىن الا تايداي بۇلدىرۋگە كوشكەن. ورىستىڭ الدىڭعى قاتارلى جازۋشىلارى «بۋكەر» سىيلىعىنىڭ كىلەڭ باتىستىڭ باتپاعىنا باتقان حالتۋرششيكتەرگە بەرىلىپ، ادەبي پروسەستى ءبۇلدىرىپ جاتقانىنا بەكەر نارازىلىق تانىتتى دەيمىسىز. فرانس كافكا اتىنداعى التىن مەدالدىڭ،  شولوحوۆ اتىنداعى سىيلىقتاردىڭ دا سالماعى تومەندەپ كەتكەنىن جۇرت بىلمەيدى ەمەس، بىلەدى. باتىستىڭ ءتۇرلى سىيلىعىنان دامەلەنىپ، ورىس جازۋشىلارى وقىرماننىڭ تالعامىن تال تۇستە بۇزىپ جاتسا، قازاق ادەبيەتى دە بۇدان قۇرالاقان ەمەس. قازاق وقىرمانى تۇستەپ بولسىن تانىمايتىن بازبىرەۋلەردىڭ كىتابى اعىلشىن تىلىندە باسىلىپ، لوندوندا، نيۋ-يوركتە، پاريجدە  تۇساۋكەسەرى ءوتىپ جاتاتىنىنا تاڭعالمايتىن بولدىق. كىتاپتى ەشكىم وقىمايدى، ءبىراق ول كىتاپ سىيلىق الادى. كىتاپ سىنشىلار ءۇشىن ەمەس، وقىرمان ءۇشىن جازىلاتىنى بەلگىلى. وقىلماعان كىتاپ تا، تەاترداعى بوس زال دا ءبىر. ءبىراق كىلەڭ «اقسۇيەك» جازۋشىعا وقىرمان كەرەك پە ءوزى؟ كاميۋدىڭ ايتقان ءبىر ءسوزى ەسكە تۇسەدى: «كىم قاراپايىم جازادى، ونىڭ وقىرمانى بار، ال كىم كۇردەلى جازادى، ونىڭ تەك تۇسىندىرۋشىلەرى بار» دەپ. جالپى، وقىرمان مەن جازۋشىنىڭ اراسى الشاقتاپ كەتكەلى قاش-ا-ا-ان...

دامىعان باتىس ەلدەرىن ايتپاي-اق قويايىق، كەشە عانا كەڭەستىڭ شەكپەنىنەن شىققان بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە اقىن-جازۋشىلار  سىيلىققا  وزدەرىن ۇسىنبايدى ەكەن، تۇراقتى مەملەكەتتىك كوميسسيا كىتاپتارىن وقىپ، جىل سايىن لايىقتى دەگەن اۆتورعا وزدەرى بەرەدى ەكەن. بىزگە دە وسى تاجىريبەنى ەنگىزسە، ەشكىم جۇرەگى اۋىرىپ، اۋرۋحانادان ءبىر-اق شىقپاس پا ەدى...
         سونىمەن، ادەبيەت الەمىن مەمسىيلىقتىڭ الەگى بيلەپ تۇر. قانىبەك سارىبايەۆ مارقۇمنىڭ مىناداي ولەڭى بار ەدى: «ولەڭىمنىڭ ولمەيتىنى حاقىندا، قام جەمەسىن جاقىنىم دا جاتىم دا. قازاقتاعى سىيلىقتاردىڭ كوبىسى، سىيلىق الماي كەتكەندەردىڭ اتىندا». راس. سول سىيلىق الماي كەتكەندەردىڭ ءبىرى مۇقاعالي مەن تاكەن ءالىمقۇلوۆ ەدى. ءبىراق تاكەننىڭ دە، مۇقاعاليدىڭ دا اتىندا ادەبي سىيلىق جوعى وكىنىشتى...

  تورەعالي تاشەنوۆ