قازىرگى كەزدە كوپتەگەن قازاق قىزدارى ءتۇرلى سايتتار، الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جىگىتتەرمەن تانىسىپ، ءتىپتى شەتەلدىك ازاماتتارعا دا تۇرمىسقا شىعىپ جاتقانى تۋرالى ەستيمىز. مەنىڭ باسىمنان مىناداي وقيعا ءوتىپ ەدى. بۇل ءبىر جاعىنان ءومىردىڭ سىناعى بولار، باسقا قىزدار الدانباسىن دەپ، «قامشىعا» جازىپ وتىرمىن. ماماندىعىم — ەكولوگ، جوعارعى وقۋ ورنىن بىتىرگەنمىن. ۋنيۆەرسيتەتتە بولاشاعىما كەرەك بولار دەپ، قوسىمشا تۇرىك ءتىلىن وقىپ العانمىن. تۇرىك ءتىلىن وقىپ جۇرگەندە تۇرىك ءمۇعالىم ماعان قاتتى اسەر ەتتى. ءجۇرىس-تۇرىسى، كەلبەتى، جوماراتتىعى...
«تۇرمىسقا شىعاتىن جاسقا كەلدىم» دەپ ويلادىم. كۇيەۋدى قازاقتان ەمەس، تۇرىكتەن تابۋىم كەرەك دەپ شەشتىم. تانىسۋدىڭ جولى رەتىندە تۇرىك سايتتارىنا كىردىم. بىرنەشە سايتقا تىركەلىپ، جىگىتتەرمەن تانىسا باستادىم. ءۇش اي بويى عالامتور ارقىلى تۇركيانىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندەگى ءتۇرلى كاسىپ يەلەرىمەن سويلەستىم. ءۇش اي ماعان شەتەلدىك كۇيەۋدىڭ قانداي بولاتىنىن، ماحاببات دەگەنگە تىم قاتتى سەنۋگە بولمايتىندىعىن، ال ەلەكتروندى تانىستىقتىڭ ەشقانداي وپالى وتباسىن قۇرۋعا اكەلمەيتىنىن، تۇرىك جىگىتتەرىنىڭ ايەلگە قالاي قارايتىنىن ابدەن ۇقتىردى. كوكەيىمە كوپ نارسە توقىعان مەن ءۇش ايدان سوڭ تىركەلگەن سايتتاردىڭ بارىنەن شىعىپ كەتتىم. ويتكەنى، عالامتور ارقىلى تانىسۋدىڭ اسا ءقاۋىپتى ەكەنىنە دە كوزىم جەتتى.
تانىسقان بىرنەشە جىگىت تۋرالى ايتايىن. قارا تەڭىز ايماعىندا تۇراتىن ءوزىن «شەنەۋنىكپىن» دەپ تانىستىرعان يبراھيم سايت ارقىلى سويلەسكەننەن ءبىر اپتا وتپەي جاتىپ «ۇيلەنەمىن» دەدى. ءتىپتى ۇشاقپەن كەلىپ، مەنى الىپ كەتپەك بولدى. جاعدايى جاقسى كورىنەدى. قىمبات اۆتوكولىگىنىڭ سۋرەتىن دە جىبەردى. جەكە ءوزىنىڭ التى بولمەلىك ءۇيى بار-مىس. ەشكىمنەن ەستىمەگەن جىلى سوزدەردى وسى سايتتاعى جىگىتەردەن ەستىدىم. سويتسەم، ءبارى ارباپ قولعا ءتۇسىرۋدىڭ امالى ەكەن. تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن سايتتا وتىراتىن بۇل «شەنەۋنىكتەن» كۇدىكتەنە باستادىم. جۇمىسى جوق ول قانداي شەنەۋنىك، قىزدارمەن تانىستىقتان باسقانى بىلمەيتىن. سويتسەم سايتتاعى جىگىتتەردىڭ اراسىندا «جالعان بويداقتار» وتە كوپ ەكەن. قىسقاسى بۇل جىگىتكە «كۇيەۋگە شىعۋدان» باس تارتتىم.
مەنىڭ تۇرىكشە سويلەسكەنىم تۇرىك جىگىتتەرىن قىزىقتىردى. جالپى ول جاقتا شەتەلدەن ايەل الۋ ءقازىر سانگە اينالسا كەرەك. اسىرەسە تۇرىكشە سويلەيتىن شەت ەلدىك قىزدارعا ەرەكشە قارايتىن كورىنەدى. ستامبۋلدان ءوزىن «ەرول» دەپ تانىستىرعان 36 جاستاعى بىرەۋ مەنىمەن جاقىن تانىسقىسى كەلدى. سويلەسە كەلە بۇرىن ورىس، ۋكراين، ت.ب. ۇلتتاردان بىرنەشە ايەلى بولىپتى. ولار ونىڭ ۇيىندە ءبىر-بىر اي عانا تۇرىپ كەتكەنىن ءبىلدىم. تۇرىكتىڭ تانىسۋ سايتتارىنان تۇيگەنىم بۇنداي جولمەن تانىسقانداردىڭ ەشقايسىسى ءساتتى نەكە قۇرمايدى، اشەيىن قىسقا ۋاقىت بىرگە تۇرىپ ايرىلىسۋ ءۇشىن عانا كەرەك ەكەن. ونىڭ ۇستىنە ول جاقتىڭ جىگىتتەرى شەتەلدىك بويجەتكەندەردىڭ تۇرىكتىك سۇلۋلىق، جومارتتىقا قىزىعاتىنىن ءبىلىپ العان. شەتىنەن شاقىرىپ الىپ، بىر-ەكى اي وتكەن سوڭ شىعارىپ جىبەرەتىندەرى وتە كوپ. نەگىزىندە تانىسۋ سايتتارىنا دەنى دۇرىس ادام تىركەلمەيتىنىنە كوزىم جەتتى. سايتتارعا تىركەلەتىن جىگىتتەردىڭ باسىم بولىگى ايەلى بار نەمەسە بۇرىن ۇيلەنىپ، اجىراسقاندار. ولار ءتىپتى ايەلگە بىزدەگى سياقتى « ادال جار» دەپ قارامايدى ەكەن. شەتەلدىك كەلىندى اتا-اناسى قابىلدامايدى، ال بۇنداي نەكە زاڭدى سانالمايدى. ۇيلەنگەننىڭ وزىندە بالا تۋىپ، ايەلدىك مىندەتتى اتقارۋشى دەپ قانا تۇسىنەدى.
سوسىن ءبىر تاڭقالعانىم، تۇرىك سايتتارىنداعى جىگىتتەردىڭ بارلىعى دەرلىك تانىسا سالا «بىزگە تەڭىزگە دەمالۋعا كەل، قىدىرامىز» دەپ شاقىرادى. «مەنىڭ اۋىلىما كەل، ۇيلەنەيىك» دەيتىندەر دە كوپ. «قىز جىگىتتىڭ اۋىلىنا ىزدەپ بارىپ، ۇيلەنبەيدى عوي، كەرىسىنشە ەمەس پە؟» دەسەم، وعان قارامايدى. سايتتاعى جىگىتتەر ارى كەتسە ءبىر اپتا عانا سويلەسەدى. بۇل ۋاقىتتىڭ ىشىندە ۇيلەنۋگە (شىنىمەن ۇيلەنۋ مە، الدە ار جاعىندا باسقا پالە بار ما) كەلىسپەسەڭ، قوش ايتىسادى. ماحاببات، سۇيىسپەنشىلىك مۇلدەم جوق. قارا تەڭىزدىك جىگىتپەن عانا ەكى اي سويلەستىك سايت ارقىلى. سۋرەتىن جىبەردى. ءبىر پسيحولوگ اپكەمە كورسەتىپ ەدىم، «ءتۇرى ءبىرتۇرلى، ءقاۋىپتى كىسى ەكەن» دەدى. سىناۋ ءۇشىن «مەن سەنى كۇتىپ الۋعا اكە-شەشەممەن بىر-ەكى اپتا دايىندالايىق، ءبىر ايدان كەيىن كەل» دەپ ەدىم، «ءبىتتى ساعان ۇيلەنبەيمىن، سونشا ۋاقىت كۇتە المايمىن» دەپ شورت كەستى. كوردىڭىز بە، قاناداي الدامشى ەكەنىن؟
عاشىقتىق سايتتارىنداعى تانىستىق تۇگەل وسىنداي قىسقا مەرزىمدىك تىلدەسۋ تۇرىندە ءوربىدى. كيپردە تۇرىپ جاتقان «ءوزىن تۇرىكپىن» دەپ تانىستىرعان 24 جاسار بىرەۋ ءوزىنىڭ تۇركيادا وقىپ جاتقان قازاق قىزىمەن ءبىر جىلداي زاڭسىز تۇرعانىن، جاقىن قاتىناستارى تۋرالى جازعاندا جاعامدى ۇستادىم. «تاعى ءبىر قازاقتى تاپقىم كەلەدى. قازاق قىزدارى جاقسى ايەل بولادى. سەن ماعان ايەل بول» دەدى. مەن قايسىسىنا بولسا دا ادال نيەتپەن، زاڭدى ۇيلەنۋ تۋرالى جازسام، بارلىعى كۇلە قارايدى. سايتتاعى مىرزالار قىز-كەلىنشەكتەرمەن ۋاقىتشا پايدالانۋ ماقساتىن كوزدەپ تانىسادى ەكەن.
ايتايىن دەگەنىم، شەت ءتىلىن مەڭگەرگەن قۇربىلارىم وسىنداي سايتتاردان بولاشاق جارىن ىزدەپ، ءتىپتى تەڭىز اسىپ، جىگىتتىڭ ەلىنە كەتىپ، قارا بەت بوپ قايتىپ كەلىپ جاتقاندارى تۋرالى ەستيتىن بولدىق. مەن دە قاسىمداعى اپكە، جاقىندارىم بولماسا تۇركياعا كەتىپ قالا جازدادىم. ارى قاراي نە بولاتىن ەدىم؟ الدە ادام ساۋداسى، الدە بىرەۋدىڭ كۇڭىنە اينالار ەدىم. تۋىستارىم بۇل ارەكەتىمنىڭ ءقاۋىپتى ەكەنىن، سايتتىڭ ار جاعىنداعى «كوركەم جىگىت» مەنى قولجاۋلىق قىلىپ، ءبىراز ۋاقىت پايدالانعان سوڭ تالاق ەتىپ شىعارىپ تاستايتىنىن ايتتى. ءبىز، قىزدار اڭعالمىز عوي. شەت ەلدىك مىرزالار قازاق ازاماتىنان ارتىق بوپ كورىنەدى. ولاردىڭ كوبىسى نەگىزىنەن ۋاقىتشا ايەل ەتۋ ءۇشىن عانا سىيلىقتى ۇيىپ-توگىپ، جومارتسىناتىنىنا ءمان بەرمەيمىز. قىزدار، عالامات ءومىردى شەتەلدەن ىزدەۋدىڭ كەرەگى جوق! كورىنگەن شەتەلدىككە اقشاسىنا بولا، ساتتىك جومارتتىعىنا يلانىپ، الدانباڭدار دەگىم كەلەدى. ولار قىزدى قولعا ءتۇسىرۋ ءۇشىن نەشە ءتۇرلى قيالي اڭگىمەلەردى ايتىپ، اربايتىنىن بايقادىم. باسىڭا جۇماق ورناتىپ تاستايدى. ال شىنايى ومىرلەرى باسقا. سايت، الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تانىسۋ شىنايى ماحابباتقا اكەلمەيدى، تەك ابىرويدى توگەدى.
ءبىر تۇرىك ءجۋرناليسىنىڭ سول سايت ارقىلى ماعان ايتقانى بار ەدى: «قازاق قىزى، بۇل سايتتا نە ىزدەپ وتىرسىڭ؟ مەن عوي، بوس ۋاقىتىمدا ءارتۇرلى قىزدارمەن سويلەسىپ، ولاردىڭ ومىرگە كوزقاراسىن ءبىلۋ ءۇشىن عانا وتىرمىن. ايتپەسە ءوزىمنىڭ تۇرىك ايەلىم، بالالارىم بار. عالامتوردا شىنايى نەكە، ادال ماحاببات دەگەن بولمايدى. عالامتورداعى عاشىقتىق بۇزىلۋعا اپاراتىن تەرىس جول. مەنىڭ ساعان جانىم اشىپ وتىر. ايتارىم، بولاشاق جارىڭدى عالامتوردان ىزدەگەنشە شىنايى ومىردەن تاپ. الدامشى دۇنيەگە قىزىقپا» دەگەن. راس-اۋ، ءتىپتى مەن «كۇيەۋ» تاپقاننىڭ وزىندە ونىڭ وتباسى مەنى قابىلداماس ەدى عوي. ويتكەنى، تۇركيادا ۇلكەندەر شەتەلدىك كەلىندەردى ونشا جىلى قابىلدامايتىنىن، ءتىپتى بۇزىلعاندار سانايتىنىن ەستىپ ءجۇرمىز. تۇركيادا قىز بەن جىگىت تانىسىپ، قىدىرسا، قىزدىڭ بۇزىلعانى سانالادى ەكەن. سوندىقتان اتا سالتتى ساقتاپ، ەكەۋى قىدىرىستاماي، قۇدا ءتۇسىپ ۇيلەندىرۋ ادەتى ساقتالعان. ءقازىر ءوزىم تۇرىككە كۇيەۋگە شىعۋدى ارمانداعانىم ناعىز اقىماقتىق بولعانىن ءتۇسىندىم. سايت، الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى ەشكىممەن تانىسپايتىن بولدىم.
جانار ءالجان، 21 جاس.
