بيىل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 20 جىل بولدى. اتالعان مەرەيتوي ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە جوعارى دەڭگەيدە اتالىپ ءوتىلدى. الايدا ۇلتشىلدار اراسىندا ءالى كۇنگە دەيىن «بىزگە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەرەگى بار ما؟» دەگەن سۇراق ءجيى كوتەرىلەدى. ءتىپتى بەلگىلى الاشتانۋشى عالىم تۇرسىن جۇرتباي «ەلىمىزدەگى اسسامبلەيا ەكىنشى ۇكىمەتتىڭ ءرولىن اتقارىپ وتىر. سوندىقتان دا ول تاراتىلماسا قازاق ەلى تولىق تاۋەلسىزدىككە يە بولمايمىز» دەگەن پىكىردە.

ۇلتشىلداردىڭ نارازىلىعىنا قاراماستان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءوز جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. جۇرگىزسە جۇرگىزە بەرسىن دەلىك. ايتسە دە، اتالعان ۇيىم ءوزىنىڭ 20 جىلدىق تاريحىندا قازاق ەلىنە قانداي پايدا اكەلدى؟ ماسەلەن، ۇلكەن ازاماتتاردىڭ اراسىندا قازاقتىڭ نامىسىن جىرتىپ، ابىرويىن اسقاقتاتىپ جۇرگەن دياسپورالار بارشىلىق. ناقتىراق ايتساق، وسى جىلدىڭ باسىندا ومىردەن وتكەن گەرولد بەلگەردىڭ ورنى قازاق ءۇشىن ەرەكشە ەدى. سونداي-اق، قازاق مۇددەسى دەگەندە الدىنا جان سالمايتىن اسىلى وسمان، نادەجدا لۋشنيكوۆا، روزاقۇل حالمۇرادوۆ سىندى ونداعان ازاماتتىڭ اتىن اتاپ، ءتۇسىن تۇستەۋگە بولادى. مىنە اتالعان ازاماتتار قازاق ۇلتىنىڭ ماسەلەسىن بيىك مىنبەرلەردەن ءاردايىم كوتەرىپ، ءۇن قوسىپ كەلەدى. ال جاستار اراسىندا گەرولد بەلگەر مەن اسىلى وسماننىڭ ءىزىن جالعاستىرىپ جۇرگەن ازاماتتار بار ما؟ بار بولسا كىمدەر؟

گەنناديي گولوۆكين

قازاق ۇلتىنىڭ نامىسىن جىرتىپ، ابىرويىن اسقاقتاتىپ جۇرگەن جاستار كىم دەگەندە ەڭ الدىمەن ەسىمىزگە گەنناديي گولوۆكين تۇسەدى. ويتكەنى، ول كاسىپقوي بوكستا الدىنا جان سالماي، قازاقتىڭ تۋىن اسقاقتاتىپ ءجۇر. جالپى گەنناديي گولوۆكيننىڭ قارسىلاستارىن بىرىنەن كەيىن ءبىرى جەڭۋى قازاقتىڭ رۋحىن كوتەرىپ، ابىرويىن اسقاقتاتۋدا. ونىڭ ۇستىنە ول ءار كەزدەسۋ سايىن قازاقتىڭ شاپانىن يىعىنان تاستاماي، كوك تۋىن وزىمەن بىرگە رينگكە الىپ شىعادى. بۇل ارينە ونىڭ قازاق ۇلتىنا دەگەن قۇرمەتى بولسا كەرەك. قۇرمەت دەمەكشى گەنناديي گولوۆكين قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ حح سەسسياسىندا «سىرتتا جۇرگەندە مەنەن ۇنەمى ۇلتىڭ كىم دەپ سۇراپ جاتادى. اتالعان سۇراققا مەن «اكەم – ورىس، انام – كارىس، ال مەن – قازاقپىن!» دەپ جاۋاپ بەرەمىن» دەگەن ەدى. كەزىندە تالاي رەت رەسەيلىكتەر گەنناديي گولوۆكيندى وزدەرىنە تارتىپ، يەمدەنگىسى كەلدى. الايدا گەنا ولاردىڭ ارەكەتىنە جوعارىداعى ءسوزى ارقىلى نۇكتە قويدى دەپ ويلايمىز.

يليا يلين

         قازاق دەسە ىشكەن اسىن قوياتىن جەرگە قوياتىن ازاماتتاردىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى يليا يلين. ويتكەنى،  ول ۇلت تاريحىندا ەكى دۇركىن وليمپيادا چەمپيونى اتانعان العاشقى سپورتشى. سوندىقتان دا ءدۇيىم جۇرتتىڭ يليا يلتينگە دەگەن قۇرمەتى زور. ءوز كەزەگىندە اۋىر اتلەتتە ايانىپ قالماي، قازاق ۇلتىنا ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزۋدە. مىسالى ول تاياۋدا وتكەن اناسىنىڭ تۋعان كۇنىن قازاق تىلىندە قۇتتىقتادى.  Instagram الەۋمەتتىك جەلىسىندە جاريالانعان قۇتتىقتاۋىندا

– ءوز ءۇيىم، ولەڭ توسەگىم» دەگەن. ۇيدە ءتۇن ۇيقىسىن ءتورت ءبولىپ، ايالى الاقانىمەن الپەشتەپ وسىرگەن اناشىم ءارقاشان مەن ءۇشىن الاڭداپ، ۋايىمداپ وتىرادى. ويتكەنى ءبىز قانشا ۇلى بولساقتا، انالار ءۇشىن ءارقاشان بالا بوپ قالا بەرەمىز. اناسى بار ادامدار، ەشقاشان قارتايمايدى. اناشىم مەن سەنى وتە قاتتى جاقسى كورەمىن، – دەپ جازعان.

اتالعان جازبا ارقىلى سپورتشى اناسىنا دا، وتانىنا دەگەن دە ىستىق ماحابباتىن كورسەتكىسى كەلگەن سياقتى.

         ماكسيم روجين.

         سپورتتا عانا ەمەس قازاق رۋحانياتىن كوتەرۋدە دە الدىندا جان سالماي جۇرگەن جاستار بارشىلىق. سولاردىڭ ىشىندە ماكسيم ءروجيننىڭ ورنى ەرەكشە. ويتكەنى، ول قازاق ءتىلىن مەڭگەرىپ قانا قويماي، ونىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەسىنە ۇنەمى نازار اۋدارىپ وتىرادى. ايتالىق، ول  ماكسيم اكيموۆتىڭ «كوشپەندى قازاق حالقىنىڭ ەشقاشان تۇراقتى مەكەنى بولمادى. ورىس حالقى قازاقستانداعى العاشقى قالالاردىڭ نەگىزىن قالادى. سوندىقتان قازاق دالاسىنىڭ «تاريحي يەسى» - قازاق ەمەس، ورىس ۇلتى. رەسەيدە مەندەلەيەۆ پەن لومونوسوۆتار تۋىلىپ جاتقاندا، قازاق مالىن باعىپ ءجۇردى. ءالى دە سول» دەگەن ماقالاسىنا قارسى پىكىر ءبىلدىردى. اشىعىن ايتقاندا، ماكسيم روجيننىڭ «اكيموۆتىڭ ساندىراعىنا ايتارىم» اتتى ساراپتامالىق ماقالاسى قوعامدا قىزۋ قولداۋعا يە بولدى. سەبەبى ول ساندىراققا ساليقالى تۇردە جاۋاپ بەرە ءبىلدى. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا ول اتالعان ماقالا ارقىلى قازاق ۇلتىنىڭ شىنايى جاناشىرى ەكەندىگىن دالەلدەدى.

ماكسيم سپوتكاي

جاستا بولسا باس بولىپ جۇرگەن جاستاردىڭ ءبىرى ماكسيم سپوتكاي. پاۆلوداردىڭ تۋماسى ومبىدا قازاق تىلىندە شىعاتىن «زامانداس» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ وتىر. اتالعان باسىلىم – ءسىبىر جەرىندە شىعاتىن قازاق تىلىندەگى جالعىز گازەت. بۇعان دەيىن ول ورىس تىلىندە شىققان باسىلىم ماكسيمنىڭ ارقاسىندا قازاق تىلىندە جاريالاناتىن بولدى. ويتكەنى، ماكسيمنىڭ گازەت شىعارۋ تۋرالى  يدەياسىن «شوقان جولى» قوعامدىق بىرلەستىگى مەن قازاقستاننىڭ ومبىداعى كونسۋلدىعى قولداعان.

– بۇل – ومبىداعى قازاق قاۋىمىنا ارنالعان مادەني-اعارتۋشىلىق گازەت. وندا ءداستۇر، ادەت-عۇرىپ، مادەنيەت سىندى ماسەلەلەر قوزعالماق. قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە ءبىر بەت ارنايمىز. سوسىن ومبى وبلىسىندا تۇراتىن ادامدار جايلى جازامىز، – دەيدى ول.

ماكسيم سپوتكايدىڭ رەسەيگە بارىپ قازاق تىلىندە گازەت شىعارىپ جاتقانى قۇپتارلىق دۇنيە. سوندىقتان دا الداعى ۋاقىتتا ماكسيمنەن بۇداندا ىرگەلى ىستەر كۇتەتىن بولامىز.

P.S. جالپى «جاستار اراسىندا گەرولد بەلگەر مەن اسىلى وسماننىڭ ءىزىن جالعاستىرىپ جۇرگەن ازاماتتار بار ما؟» دەگەندە 4-5 جاستى اتىن اتايمىز. بۇل ارينە از. ءبىزدىڭ ويىمىزشا مۇنداي جاستار ەلىمىزدەن جۇزدەپ، ءتىپتى مىڭداپ شىعۋى كەرەك. ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بي بيلەپ، ءان ايتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارا بەرمەي ناقتى ارەكەت جاساۋى كەرەك.

سەرىك جولداسباي

استانا