پاريجدەگى تەراكتىلەر G20 ءسامميتىنىڭ كۇن تارتىبىنە وزگەرىس ەنگىزدى (ۆيدەو)

/uploads/thumbnail/20170708203533089_small.jpg

كەشە تۇركيادا «ۇلكەن جيىرمالىق» - G20-نىڭ ءسامميتى باستالدى. ادەتتە ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ءسوز ەتەتىن باسقوسۋدا بۇل جولى ساياسات تاقىرىبى دا تىس قالمايدى دەيتىندەر دە بار. ءسامميتتى ۇيىمداستىرۋشى تۇركيا حالىقارالىق ميگراسيا مەن تەرروريزمگە قارسى كۇرەس ماسەلەسىن تالقىعا ۇسىنىپ وتىر.

سامميت باستالاردان بىرەر كۇن بۇرىن انتاليا مەن ستامبۋلدا، بەلەك قالالارىندا «تازارتۋ» وپەراسياسى جۇرگىزىلگەن. «يسلام مەملەكەتى» جانە «دجابحات ان-نۋسرا» ۇيىمدارىنىڭ جاقتاۋشىلارى تۇتقىندالىپ، پوليسيا ۋچاسكەلەرىنە جەتكىزىلگەن. تۇركيا اسپانى دا بۇل كۇندەرى قىراعى كۇزەتىلۋدە. ەلدىڭ اۋە كەڭىستىگىن F-16، F-15 ۇشاقتارى باقىلاۋعا العان.

سونىمەن، بۇل سامميت ادەتتەگى داستۇرىنەن جاڭىلىپ، ساياسي تاقىرىپتاردى ءسوز ەتەتىن بولدى. جيىننىڭ كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر پاريج وقيعالارىنانك ەيىن وزگەرىسكە ۇشىرادى. نەگىزگى اڭگىمە ارقاۋى- سيريا ماسەلەسى مەن ميگراسيا جايى بولۋ كەرەك دەگەن ۇسىنىستى تۇركيا تاراپى جاساپ تا قويدى. بۇگىنگە دەيىن قانداي دا ءبىر ناقتى ماسەلەلەر بويىنشا تالقىلاۋلار بولا قويمادى.

الەمدىك ەكونوميكانىڭ كوشباسشىلارى باس قوسقان جيىندا ءبىرشاما قارجىلىق-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ءسوز ەتۋگە، اركىم ءوز مۇددەسىنە ساي ۇسىنىس، تالاپتار جاساۋىنا بولاتىن ەدى. ماسەلەن، رەسەيگە قاتىستى ەكونوميكالىق سانكسيالار، مۇناي باعاسى، داعدارىسقا قارسى بىرىككەن ءىس-قيمىلدار بۇگىنگى تاڭدا كۇيىپ تۇرعان ماسەلەلەر.

جيىننىڭ باسىندا-اق ەۋروكوميسسيا مەن ەۋروكەڭەس باسشىلارى جان-كلود يۋنكەر مەن دونالد تۋسكا، اۆستراليا پرەمەر-مينيسترى مالكولم تەرنبۋلل ءوزارا كەزدەسۋلەرى كەزىندە رەسەيگە قاتىستى ەكونوميكالىق سانكسيالاردىڭ مينسك كەلىسىمىنىڭ ورىندالماۋىنا بايلانىستى جانە قىرىمدى رەسەي قۇرامىنا قوسىپ الۋعا قارلىسىق رەتىندە قولدانىلىپ وتىرعان شارا ەكەندىگىن، ونىڭ تاياۋ ارادا كۇشىن جويۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلمايتىنىن اشىپ ايتتى. سونىمەن، بۇل اڭگىمە دە جابىلعان سياقتى.

الايدا، رەسەي پرەزيدەنتى الەمدى لاڭكەستىككە قارسى كۇرەسكە بىرىگۋگە شاقىرۋدان جالىعار ەمەس. ءپۋتيننىڭ ۋكراينا ماسەلەسىن بۇركەمەلەۋ ماقساتىنان تۋعان بۇل قارەكەتى دە نازاردان تىس قالۋدا. سيرياداعى سوعىس تا، كەشەگى پاريجدە بولعان جارىلىتار دا رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى شيەلەنىستەرى كومەسكىلەندىرە المادى. باتىس ەلدەرى رەسەيگە قارسى جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، ايتقاندارىنان قايتپاي وتىر.

سامميت بارىسىندا رەسەي پرەزيدەنتى تۇركيالىق ارىپتەسى ر. ەردوعانمەن، ۇلىبريتانيا №پرەمەر-مينيسترى ديەۆيد كەمەرونمەن، جاپونيا پرەمەر-مينيسترى سيندزو ابەمەن، جۇڭگو جەتەكشىسى سي سزينپينمەن جانە ساۋد ارابياسىنىڭ كورولىمەن كەزدەسەدى دەپ جوسپارلانۋدا. اقش پرەزيدەنتى باراك وبامامەن كەزدەسۋ ماسەلەسى اشىق كۇيىندە قالىپ وتىر. كەشە پۋتين مەن گەرمانيا كانسلەرى انگەلا مەركەل جەكە جۇزدەسىپ، سامميت اياسىندا ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناس جايىن تالقىلاۋعا زور مۇمكىندىكتەر تۋىپ وتىرعانىن ءسوز ەتىپتى.

ازىرگە اقپارات قۇرالدارى سامميت قاتىسۋشىلارى حالىقارالىق تەرروريزمدى ءسوز ەتىپ، پاريجدەگى لاڭكەستىك ارەكەتتەردى ايىپتاعان مالىمدەمەلەر جاساپ جاتقانىن عانا حابارلاۋدا. سوعان قاراعاندا، ەكى كۇنگە سوزىلاتىن سامميتتە قانداي دا ءبىر ناقتى ەكونوميكالىق ماسەلەلەردىڭ ءسوز بولا قويۋى ەكىتالاي سياقتى.

سامميت سوڭىندا قاتىسۋشىلار ەكونوميكالىق ءوسىم، الەمدىك قارجىلىق قۇرىلىمدى نىعايتۋ، سالىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋ، ساۋدا-ەنەرگەتيكالىق قاتىناستارعا قاتىستى قورىتىندى دەكلاراسيا قابىلداۋى كەرەك. بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى ءساممميتتىڭ ەكىنشى جۇمىس كۇنىنىنىڭ ەنشىسىنە قالىپ وتىر.

بۇگىندە «ۇلكەن جيىرمالىق» ەلدەرى الەمدىك ىشكى جالپى ءونىمنىڭ 85 پايىزىن، الەمدىك ساۋدانىڭ 75 پايىزىن، الەم حالقىنىڭ ۇشتەن ەكىسىن قۇرايدى.

قاتىستى ماقالالار