جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىن باستاۋ تۋرالى اڭگىمە شىققاندا، مەملەكەت مەنشىگىنەن جەكە مەنشىككە وتەتىن نىساندار مەن اكتيۆتەر قاتارىندا «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» دە اتالدى. كەشە «بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋ حولدينگىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى قۋاندىق بيشىمبايەۆ بانكتىڭ 2016 جىلى ساتىلىمعا شىعارىلاتىنىن تاعى ءبىر مارتە مالىمدەدى.

«2016 جىلى حولدينگكە قاراستى ءتورت ۇيىم ساتىلىمعا شىعادى. ولاردىڭ قاتارىندا «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق-ى دا بار. ءبىز وسى سالادا تاجىريبەسى بار ماماندانعان قارجىلىق ينۆەستوردى ىزدەستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەگەر مۇنداي ينۆەستورتتابىلماسا ۇكىمەتكە بۇل اكتيۆتى جەكەشەلەندىرۋدىڭ باسقا قادامدارىن ۇسىنامىز، IPO بويىنشا ماسەلەنى شەشەمىز نەمەسە باسقا جولداردى قاراستىرامىز»، - دەگەن قۋاندىق بيشىمبايەۆتىڭ سوزىنەن قازىرگى تاڭدا اتالعان قارجى ۇيىمىن «ماعان بەر» دەپ وتىرعان دايىن ينۆەستوردىڭ جوق ەكەنىن اڭعارامىز.

ونىڭ ۇستىنە ۇكىمەت الەۋەتتى ساتىپ الۋشىعا بانكتىڭ نەگىزگى قىزمەت پورتفەلىن وزگەرىسسىز ساقتاپ قالۋ تالابىن قويىپ وتىر. سەبەبى، حالىقتى تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا ورىندالۋى ءتيىس مىندەتتەمەلەر كەزەك كۇتىپ تۇرعان كورىنەدى. ق. بيشىمبايەۆتىڭ مالىمدەمەسىنەن بىلگەنىمىز، كەلەر جىلى ەلىمىزدە 326 مىڭ شارشى مەتر ارەندالىق تۇرعىن ءۇي سالىنۋى كەرەك ەكەن. سونىمەن قاتار، ءقازىر 240 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالىپ كەتكەن، ولار 2016 جىلى پايدالانۋعا بەرىلۋى ءتيىس. بۇل باعدارلامالاردى جۇزەگە اتقارىپ جاتقان نەگىزگى وپەراتور تاعى دا وسى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى».

لايىقتى ينۆەستور تابىلىپ، الىپ بانكتى الاقانىندا ۇستايدى دەگەن سەنىمدى ۇستانىم بولماسا دا جەكەشەلەندىرۋدى قولعا العاندار بۇل وپەراسيالاردان ۇتىلمايمىز دەگەندى ايتىپ وتىر.

«تقجب جەكەمەنشىككە وتكەننەن بانك ۇتپاسا ۇتىلمايدى. بۇل دەگەنىڭىز جاڭا ينۆەستيسيالار، قوسىمشا قارجى، جاڭا تەحنولوگيالار مەن قىزمەتتەر. سونىمەن قوسا، بانك ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەتىن جالعاستىرىپ، مەملەكەت سۋبسيدياسىن الاتىن بولادى جانە سالىمشىلارىنا جىل سايىن سىياقى بەرەدى»، - دەگەن بولاتىن بانك باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايجان مەدەۋوۆا.

مەملەكەتتىڭ بۇل باستاماسىمەن كەلىسپەيتىندەر، الەۋمەتتىك سيپاتتاعى باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋشى قارجى ۇيىمىنا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن ينۆەستورلاردىڭ تابىلاتىنىنا سەنبەيتىن دە بار.

«ەگەر بانك جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتى وزگەرتىلمەسە، ۇكىمەت لايىقتى ينۆەستور تاباتىنىنا كۇماندانامىن. بۇل تۇرعىن ءۇي الۋدى سۋبسيديالايتىن ينستيتۋت، ياعني ول نارىقتىق تابىسقا قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. نەگىزگى كىرىس كوزى ارزان نەسيەلەر بەرۋ مىندەتتەمەسىنەن تۇسەدى»، - دەيدى Halyk Finance زەرتتەۋلەر دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ءسابيت حاكىمجانوۆ.

«اسىل-ينۆەست» اق-ى تالداۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ايبار بايكەنوۆ تە وسىنداي پىكىردە. ساراپشى مەملەكەت ينۆەستوردى وسى سالادا تاجىريبەسى بار ۇيىمدار اراسىنان ىزدەيدى. ەۋروپالىق نەمەسە حالىقارالىق ينستيتۋتتاردى تارتۋى دا مۇمكىن دەپ سانايدى. ونىڭ ويىنشا، بانك مودەلى وتاندىق ينۆەستورلاردىڭ  قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزا قويماۋى مۇمكىن.

«ساتىلىم كەزىندە بيزنەس-مودەل وزگەرە قويادى دەپ ويلامايمىن. ساتىلىم  ۇستىندە تاراپتار الەۋمەتتىك شارتتاردى تالقىلايتىنى ءسوزسىز. ءوز كەزەگىندە الەۋەتتى ينۆەستور بانككە وپەراسيالىق باسقارۋ قۇقىعىن جانە بانك جۇمىسىنا مەملەكەتتىڭ ارالاسپاۋىن تالاپ ەتۋى مۇمكىن. وسى شارتتار ورىندالسا عانا لايىقتى ينۆەستور تابىلادى» دەيدى ا. بايكەنوۆ.

باس تۇرعىن ءۇي بانكىنىڭ نەگىزگى قىزمەت پورتفەلىن ساقتاپ قالۋدى كوزدەيتىن بيلىك قارجى ۇيىمىنىڭ وسى سالادا ىس-تاجىريبەسى بار ءارى شەتەلدىك تۇرعىن ءۇي نارىعىنا ينۆەستيسيا قۇيىپ جۇرگەن ەۋروپالىق، اتاپ ايتقاندا، گەرمانيا، اۆستريا بانكتەرىنە ساتىلعانىن قۇپتايتىن سياقتى. جالپى، وسى «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ» جۇمىس جۇيەسىندە نەمىس مودەلى جاتقانى ايتىلىپ ءجۇر، ماماندار تاراپىنان.

قالاي بولعاندا دا مەملەكەت بۇل قارجى ۇيىمىن جەكەشەلەندىرۋگە ءبىرجولا وقتالىپ وتىر. بانك باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەربول قاراشۇكەيەۆ ءتقجب-نىڭ 20-51 پايىز اكسياسى ساتىلاتىنىن، مەملەكەت اكسيونەرلەر قاتارىندا قالا بەرەتىنىن حابارلادى.

سونىمەن، قانشاما قازاقستاندىقتىڭ باسپانالى بولۋ ءۇمىتىن ارقالاعان الىپ بانكتىڭ كىمنىڭ قولىنا، قانداي كومپانيانىڭ باسقارۋىنا وتەتىنى ازىرگە بەلگىسىز. بار بىلەتىنىمىز بۇل ساۋدا وپەراسياسىنىڭ توڭىرەگىندە نارىق قاتىسۋشىلارىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىن پايدالى ۇسىنىستار دا، ءبىرشاما شەكتەۋلەرگە نەگىز بولاتىن تالاپ، تىيىمدار دا جەتەرلىك. ناتيجەسىن ۋاقىت كورسەتەدى. جىل اياعىنا دەيىن جاڭا ينۆەستوردىڭ ەسىمى دە بەلگىلى بولىپ قالار. كۇتەيىك.

جومارت ابدوللا ۇلى