جۋىردا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە حالىقتىڭ كوشى-قونى جانە جۇمىسپەن قامتىلۋى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. مىنە، وسى زاڭنىڭ ارقاسىندا شەت ەلدەگى قانداستارىمىز تاريحي وتانىنا كەلۋگە مۇمكىندىك الدى. الايدا، بۇگىندە، ۇكىمەتتىڭ وتانداستارىمىزدى ەلگە اكەلۋگە ەشقانداي مۇمكىندىگى جوق. بۇل تۋرالى كۇنى كەشە وتاندىق تەلەارنالارعا بەرگەن سۇحباتىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ءوزى ايتتى.
قانداي دا ءبىر مەملەكەت قۋاتتى بولعىسى كەلسە، حالىق سانىن كوبەيتۋگە كوپ كوڭىل بولەدى. ال، ءبىز «ماڭگىلىك ەل» بولامىز دەپ الدىمىزعا ۇلكەن ماقسات قويىپ وتىرمىز. وكىنىشكە قاراي ءدال قازىرگى كەزدەگى حالقىمىزدىڭ سانى «ماڭگىلىك ەل» بولۋعا ەشقانداي مۇمكىندىك بەرمەيدى. ويتكەنى 17 ميلليون حالىقتىڭ نە ءبارى 11 ميلليونى عانا مەملەكەت قۇرۋشى ۇلت بولىپ سانالادى.
جالپى، قۋاتتى ەل بولۋ ءۇشىن، قازاقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 70 پايىز ەمەس، 80 پايىزدان جوعارى بولۋى كەرەك. ال، قازاق ەلىندە مەملەكەت قۇرۋشى ۇلتتىڭ 80 پايىز بولۋى اسا قيىن شارۋا ەمەس. ماسەلەن، شەت ەلدە بۇگىندە 5 ميلليوننان استام قانداستارىمىز تۇرادى. مىنە، سول باۋىرلارىمىزدىڭ ەلگە الىپ كەلسەك جانە دە ىشكى ءوسىم جوعارى بولسا قازاقتار 80 پايىز بولار ەدى. الايدا، شەتتەگى قانداستارىمىزدىڭ ىشىندە ەۋروپا قازاقتارى ەلگە كەلۋگە اسا ىنتالى ەمەس. ويتكەنى، ەۋروپانىڭ ءومىر-سالتىنا ۇيرەنگەن قانداستارىمىز قازاق ەلىنە كەلەر مە ەكەن؟ بۇل جاعى بەلگىسىز؟
ءبىراق، ءبىر بەلگىلىسى، ۇلەس سالماعىمىزدىڭ ارتۋىنا وزبەكستان قۇرامىنداعى 500 مىڭ قاراقالپاق ايتارلىقتاي ىقپال ەتەر ەدى. ويتكەنى ءتىلى مەن ءدىنى ءبىر قانداستارىمىز 1936 جىلعا دەيىن قازاق ەلىنىڭ قۇرامىندا بولدى. ەندەشە قانداستارىمىزدى باۋىرعا باسىپ، ءتىلى مەن ءدىلىن ساقتاپ قالۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك. ال، وزبەكستاننىڭ قاراقالپاقستانعا تاۋەلسىزدىك بەرۋى ەكىتالاي. ويتكەنى، 1993 جىلى ەكى ەل اراسىندا «20 جىلدان سوڭ قاراقالپاقستان وزبەكستان قۇرامىندا قالۋ-قالماۋ ماسەلەسىن داۋىس بەرۋ ارقىلى شەشەدى» دەگەن كەلىسىم بولعان. الايدا، اتالعان كەلىسىم-شارت 2013 جىلى مەجەلى ۋاقىت كەلگەندە ۇمىت بولدى. ال، بۇل كەلىسىم-شارتتى وزبەكستان بيلىگىنىڭ ەسىنە سالعان ازاماتتار قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ جاتىر.
ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى، وزبەكستان ۇكىمەتى قاراقالپاق جەرىن وڭايلىقپەن بەرمەيدى. ويتكەنى، قانداستارىمىز ورنالاسقان ايماق تابيعي بايلىقتىڭ كەنى بولىپ سانالادى. ال وسىنداي ماي شەلپەكتى وزبەك بيلىگى قاراقالپاقتارعا بەرگىسى جوق. ونىڭ ۇستىنە ۇكىمەت جىلدان جىلعا وزبەكتەندىرۋ ساياساتىن كۇشەيتىپ، قاراقالپاقتى انا تىلىنەن ماقۇرىم ەتۋگە تىرسىپ جاتىر. سوندىقتان دا قاراقالپاق اعايىندار انا ءتىلىن ساقتاپ، ءوسىپ وركەندەگىسى كەلسە قازاق ەلىنە اتباسىن بۇرۋى كەرەك.
سەرىك جولداسباي
استانا
