ءتۇرلى كومپانيالاردىڭ مەنشىگىندەگى زەينەتاقى جيناقتاۋشى قورلارىنداعى جيناقتار ءبىر ورتاعا شوعىرلاندىرىپ، مەملەكەتتىك زەينەتاقى قورى قۇرىلعاندا كوپشىلىك، شىنىن ايتۋ كەرەك، وزدەرىنىڭ بولاشاق زەينەتاقىلارىنىڭ ساقتالۋى مەن كەپىلدەندىرىلۋىنە زور ۇمىتپەن قارادى. حالىق ساناسىنداعى «وكىمەت ولتىرمەيدى» دەگەن تۇسىنىك بۇل جەردە ەرەكشە كورىنىس بەردى، كوپكە ءۇمىت سىيلادى. ولاي دەيتىنىمىز، ءاربىر سالىمشى مەملەكەت باسقارۋىنداعى قوردىڭ جۇمىسى، كىرىسى مەن شىعىسى، ەلدىڭ زەينەتاقى جيناقتارى قانداي جوبالارعا سالىنۋدا، ينۆەستيسيالىق كىرىس كولەمى قانداي دەگەن مالىمەتتەر بارىنشا جاريا بولادى دەپ سەندى. الايدا، مەملەكەت مەنشىگىنە وتكەنىمەن زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ اينالىمى مەن ولاردى باسقارۋشى ءبىرىڭعاي زەينەتاقى جيناقتاۋشى قورىنىڭ جۇمىسى كوپكە قۇپيا قالىپ وتىر. بۇل ءقاۋىپتى «Ratel» اقپاراتتىق پورتالى جۇرگىزگەن شاعىن زەرتتەۋ ودان ءارى قويۋلاندىرىپ وتىر.

پورتال جۋرناليستەرى قور باسشىلىعىنا ونىڭ شىعىندارى تۋرالى ساۋال جولداعان. اتاپ ايتقاندا، قوردىڭ پاۆلودار وبلىسىنداعى فيليالى قانشا قارجىعا كەڭسە جالداپ وتىر دەگەن سۇراققا قور باسشىلىعى بۇل كوممەرسيالىق قۇپيا دەگەن جەلەۋمەن جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتقان.

جۋرناليستەر بۇل ساۋالدى قور باسشىلىعىنا ەرىككەننەن نە بولماسا قور جۇمىسىن نەگىزسىز سىناۋدى ماقسات ەتىپ جولداماعان. مۇنداي ساۋالدىڭ تۋۋىنا بجزق-نىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار پورتالىنا ورنالاستىرعان حابارلاندىرۋى نەگىز بولعان. قاراشا، جەلتوقسان ايىندا قور پاۆلودار، اقسۋ، ەكىباستۇز قالالارىندا 47 ميلليون تەڭگەگە كەڭسە عيماراتتارىن جالعا الۋ تۋرالى حابارلاما بەرگەن.

سايتتىڭ جالعا الىناتىن ورىنداردىڭ جالپى اۋدانى تۋرالى سۇراعىنا لايىقتى جاۋاپ بولماعان سوڭ، جۋرناليستەر ءوز بەتىنشە ەسەپ جۇرگىزگەن. پاۆلودار قالاسىندا ورنالاسقان قوردىڭ ءۇش بولىمشەسىنە دە باس سۇعىپ، جالعا الىنعان عيماراتتارمەن تانىسقان.

«ءۇش بولىمشە دە 500 شارشى مەتر اۋماق شاماسىنداعى كەڭسەلەرگە ورنالاسقان. ەگەر قور وسى جەردە كەلەر جىلى دا تۇراقتايدى دەپ ەسەپتەگەننىڭ وزىندە ءار شارشى مەتر ءۇشىن 6 مىڭ تەڭگە تولەنەتىنىن ەسەپتەپ شىقتىق. ال، پاۆلودارداعى ەڭ وزىق جابدىقتالدى دەيتىن كەڭسە عيماراتتارى شارشى مەترى 2200 تەڭگەدەن جالعا بەرىلەدى. داعدارىس سالدارىنان بۇل باعا دا ارزانداۋدا» دەلىنگەن سايت زەرتتەۋىندە.

سونداي-اق، بۇرىن 2،5 مىڭ تەڭگەدەن جالعا بەرىلىپ كەلگەن جالپى اۋماعى 250 شارشى مەتر بولاتىن كەڭسە عيماراتىن يەلەرى ءقازىر 2000 مىڭ تەڭگەگە وتكىزە الماي وتىرعانى ايتىلادى. جالپى، پاۆلودار قالاسىنداعى كەڭسە جالداۋ باعاسى سوڭعى ايلاردا 20-30 پايىزعا ارزانداعان.

«بۇل ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى ورىن الىپ وتىرعان جاعداي. بيزنەس ءقازىر شتات پەن وفيسقا جۇمسالاتىن شىعىندارىن بارىنشا ىقشامداۋدا، ءتىپتى، كەيبىرەۋلەرى جابىلىپ قالىپ جاتىر. سوعان قاراپ، پاۆلوداردا كوممەرسيالىق جىلجىمايتىن مۇلىك نارىعىندا ۇسىنىس سۇرانىستان اسىپ تۇسەدى»، - دەيدى كاسىبي جىلجىمايتىن مۇلىك باعالاۋشى نادەجدا يانيسكايا.

وسى ايتىلعانداردى ەسكەرسەك، بزجق-نىڭ لوتتارعا بەرگەن باعاسى نارىقتىق باعادان الدەقايدا جوعارى ەكەنىن كورسەسىز. مەملەكەتتىك باسقارۋدان تىس، جەكە قۇرىلىمدار بۇل باعىتتا ۇنەمدەۋ قاعيدالارىن بەرىك ۇستانادى. جۋرناليستىك زەرتتەۋدە زەينەتاقى قورى مەن كەڭسەگە قوياتىن تالاپتارى ۇقساس بانكتەردىڭ جالعا الۋ باعالارى دا سالىستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا، سەنتركرەديت بانكتىڭ پاۆلودارداعى ەڭ ءىرى بولىمشەلەرىنىڭ ءبىرى شارشى مەترى 2 مىڭ تەڭگەلىك كەڭسە ورتالىعىن جالعا الىپ وتىرعان كورىنەدى.

سايت جۋرناليستەرى قايتكەن كۇندە دە قور باسشىلىعىنان رەسمي مالىمەت الۋ ماقساتىندا «بزجق» اق باسقارما ءتوراعاسى رۋسلان ەردانايەۆتىڭ اتىنا 2015-2016 جىلدارى كەڭسە جالداۋعا ارنالعان ەسەپتەردى سۇراپ حات جولداعان. ءۇش اپتادان سوڭ بەرگەن جاۋابىندا قور باسشىلىعى كەلەر جىلى ءبىر 600 شارشى مەترلىك جانە ءبىر 250 شارشى مەترلىك كەڭسە جالعا الىناتىنىن عانا ايتىپ، جالعا الۋ باعاسى تۋرالى ەشبىر مالىمەت بەرمەگەن.

جۋرناليستەر تاعى دا قور بولگەن قارجىنى وزدەرىنشە ەسەپتەپ كورگەن. ماقالا باسىندا ايتىلعانداي، كەلەر جىلى كەڭسە جالعا الۋ ءۇشىن 35،2 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ وتىرعانى بەلگىلى. ەكى كەڭسەنىڭ جالپى اۋدانى 850 شارشى مەتردى قۇرايدى. وسى جوبامەن ەسەپتەگەندە قور جالعا الىناتىن عيماراتتىڭ ءاربىر شارشى مەترىنە 3،5 مىڭ تەڭگەدەن بەرگەلى وتىرعانىن ەسەپتەپ شىعارۋ قيىن ەمەس. بۇل سوما دا نارىقتىق باعادان اسىپ تۇسەتىنىن كورەمىز.

قور باسشىلىعى جاريالىلىق پەن قور جۇمىسىنىڭ جۇمىسىنا ءادىل باعا بەرۋ ءۇشىن قاجەت وسىنداي قاراپايىم سيفرلاردى اتاۋدان باس تارتقان. «بۇل جىلدىق قارجىلىق قورىتىندى رەسمي جاريالانباي تۇرىپ كوپشىلىككە ۇسىنۋعا بولمايتىن جانە قور مەن ول كەلىسىم-شارتقا وتىرعان تاراپتارعا ماتەريالدىق شىعىن اكەلۋى مۇمكىن مالىمەتتەر» دەپ قىسقا قايىرعان.

بارلىعىمىز بىلەتىندەي، ءبىرىڭعاي زەينەتاقى جيناقتاۋشى قورىنىڭ جالعىز اكسيونەرى بار. ول – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى مينيسترلىگى. ال، قوردى ەنىمگەرلىكپەن باسقارۋ ۇلتتىق بانككە جۇكتەلگەن. ال، ەندى قانشا قاراجات كەڭسە جالداۋعا كەتەدى دەگەن مالىمەن قارجى مينيسترلىگى مەن ۇلتتىق بانككە، ونىڭ سالىمشىلارىنا قانداي ماتەريالدىق شىعىن اكەلۋى مۇمكىن؟ بۇل قانداي دا ءبىر قارجىلىق، ەكونوميكالىق زاڭدىلىقتارعا نەگىزدەلگەن رەسمي تىيىم با، جوق الدە مەملەكەتتىك اپپاراتتا بۇرىننان بار «بارماق باستى، كوز قىستى» قاعيدالاردىڭ زەينەتاقى قورىن باسقارۋ جۇيەسىنە دە دەندەپ ەنگەنىنىڭ، ءتيىمسىز مەنەدجمەنتتىڭ كەمشىلىكتەرىن جاسىرىپ، جابۋدىڭ كەزەكتى كورىنىسى مە؟

جومارت ابدوللا ۇلى