جەلتوقسان ايى باستالىسىمەن ەل اۋماعىندا جاڭا جىل مەرەكەسىنە دايىندىق باستالىپ كەتەدى. ءتىپتى، قىزدى-قىزدىمەن باس مەملەكەتتىك مەرەكە تاۋەلسىزدىك كۇنى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان تاسادا قالىپ جاتاتىن كەزدەر دە از ەمەس. بيىل دا ءبىرقاتار قوعام بەلسەندىلەرى تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنەن بۇرىن جاڭا جىلعا دايىندىقتى باستاماۋ تۋرالى ۇسىنىس تاستاعانىمەن، بۇل باستاما سول ۇسىنىس كۇيىندە قالدى. 1 جەلتوقسان كۇنى استانادان باستاپ، ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا جاڭا جىلدىق شىرشالار جاعىلدى. وسى كۇن جاڭا جىل مەرەكەسىنە دايىندىق شارالارىن باستاپ بەردى. سودان بەرى قازاقستان بويىنشا شىرشا تىگۋ، جاڭا جىلدىق كەشتەر ۇيىمداستىرۋدان جارىس باستالىپ كەتكەندەي كۇيدەمىز. اقپارات قۇرالدارى جاڭا جىلدىق ءىس-شارالاردى جاپپاي جازۋدا. بۇدان جەرگىلىكتى اكىمدەردىڭ باسپا ءسوز حاتشىلارى دا قالىسار ەمەس. الەۋمەتتىك جەلىلەر «انا اكىم اناعان مىناداي سىي جاساپتى»، «مىندا اياز اتاعا حات جازعان بالا قۋانىشقا كەنەلدى»، «پالەن كاسىپكەر تۇگلەن اقشاعا قالاعا الىپ شىرشا سىيلادى»، «بالالاردى پرەزيدەنت ۆيدەوجولداۋ ارقىلى قۇتتىقتادى»، «پالەنباي ميلليونعا مۇزدى قالاشىق تۇرعىزىلدى» دەگەن سارىنداعى جازبالارعا تولىپ كەتتى. مۇنىڭ بارلىعى كوپشىلىككە مەرەكەلىك كوڭىل كۇي سىيلاعاننان بۇرىن، داعدارىس دەپ داعدارعان زاماندا جەلگە ۇشقان قىرۋار قارجى ءۇشىن قايعى شەكتىرۋدە.
وسى ورايدا قازاقستاننىڭ ءار وڭىرىندەگى جاڭا جىل مەرەكەسىنە دايىندىق دەڭگەيىنە 7kun.kz زەرتتەۋ جاساپتى. سايت تىلشىلەرى وبلىستىق جانە قالالىق اكىمدىكتەردىڭ باسپا ءسوز حاتشىلارىنا حابارلاسىپ، مەرەكەگە دايىندىق تۋرالى، بيۋدجەتتەن قانشالىقتى قارجى قاراستىرىلعانى جايلى اقپارات جيناقتاپتى. بۇل مەرەكەنى اتاپ وتۋگە كەي وڭىرلەر بىرنەشە ميلليون بولسە، وزگەلەردىڭ بيۋدجەتىندە جاڭا جىلدى تويلاۋعا قارجى قاراستىرىلماعان ەكەن. ايتا كەتەرلىگى، وبلىس تاراپىنان قارجى بولماعانىمەن، ورتالىق قالانى بەزەندىرۋ ءۇشىن اقشا بولىنەدى. داعدارىستىڭ سالقىنىنا بايلانىستى، بەزەندىرۋگە بولىنگەن قارجى ەسكى اشەكەيلەردى قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋگە جۇمسالدى. قالا كوشەلەرىن ساندەۋدى جەكە كاسىپكەرلەر ءوز مويىندارىنا العان.
ەسكى جىلدى شىعارىپ سالۋعا كوپ قارجى جۇمساعانداردىڭ ءبىرى — پاۆلودار وبلىسى. ءوڭىر بويىنشا مەرەكەلىك بەزەندىرۋ، شىرشا ورناتۋ جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى، جاعدايى تومەن بالالارعا سىيلىق جاساۋ ءۇشىن 52 ملن 425 مىڭ تەڭگە جۇمسالدى. پاۆلودار قالاسىن بەزەندىرۋ ءۇشىن 41 ملن تەڭگە بەرىلگەن.
ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا جاڭا جىل مەرەكەسىنە بيىل بارلىعى 45 ملن 726 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ ىشىندە بەزەندىرۋگە 31 ملن 23 مىڭ تەڭگە، ال كوپشىلىك مادەني ءىس-شارالارعا 14 ملن 703 مىڭ تەڭگە جۇمسالادى. اقتاۋ قالاسى بويىنشا بارلىعى 28 ملن 465 مىڭ تەڭگە بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە بەزەندىرۋگە 18 ملن 465 مىڭ تەڭگە، ال كوپشىلىك مادەني ءىس-شارالارعا 10 ملن تەڭگە قارجى بولىنگەن.
الماتى قالاسىن بەزەندىرۋگە جانە جاڭا جىلدىق شىرشاعا 50 ملن تەڭگە قاراجات ءبولىندى. الوبلىس ورتالىعى تالدىقورعاندا ورتالىق الاڭدى جانە قالانى بەزەندىرۋگە 10 ملن تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسالدى. قالا ورتالىعىنا ورناتىلعان 21 مەترلىك شىرشا وسىدان 3 جىل بۇرىن ساتىپ الىنعان.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جاڭا جىلعا دەپ وبلىستىق بيۋدجەتتەن 23 ملن تەڭگە بولىنگەن. ونىڭ 21 ملن تەڭگەسى پەتروپاۆلسك قالاسىنا جۇمسالادى. 2 ملن تەڭگە وزگە اۋداندارعا جىبەرىلەدى.
ال باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتاىعى ورال قالاسىندا جاڭا جىلدى مەرەكەلەۋ ءۇشىن 2 ملن تەڭگە بولىنگەن. ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى ءۇشىن تەندەر جۇرگىزىلگەن جوق، جاۋاپتى — ورال قالاسىنىڭ مادەنيەت جانە تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى. بەزەندىرۋ كەزىندە وتكەن جىلعى قۇرىلعىلار پايدالىنىلعان.
جامبىل وبلىسى بويىنشا جاڭا جىل مەرەكەسىن اتاپ وتۋگە بيۋدجەت بولىنبەگەن. ال وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىن بەزەندىرۋگە 1 ملن تەڭگە جۇمسالدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جاڭا جىل ءۇشىن بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرىلماعان. الشىمكەنت قالاسىنا بولىنگەن 80 ملن تەڭگە جەتىم جانە از قامتىلعان بالالار ءۇشىن جۇمسالادى. قالا ءىشى جەكە كاسىپكەرلەر ارقىلى بەزەندىرىلىپ جاتىر.
قوستاناي قالاسى اكىمدىگىنىڭ تاراپىنان جاڭا جىلدى مەرەكەلەۋگە، ونىڭ ىشىندە قالانى بەزەندىرۋگە ارنايى قارجى بولىنبەدى. باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حابارالاۋىنشا، جىل سايىن مەملەكەتتىك مەرەكەلەر ءۇشىن قارجى بولىنەدى. بيىلعى سوما — 40 ملن تەڭگە. ونىڭ ىشىندە 15 ملن تەڭگە تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە، تاۋەلسىزدىك كۇنىنە جانە جاڭا جىلعا قالانى بەزەندىرۋگە جۇمسالدى. وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەيدى.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى دە مەرەكەنى تويلاۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن قارجى بولىنبەگەندىگىن حابارلادى. مەرەكەنى اتاپ ءوتۋ ءۇشىن ارنايى شارا ۇيىمداستىرىلماعان. وبلىستىق اكىمشىلىك كورپوراتيۆتى كەش وتكىزبەيدى.
قاراعاندى وبلىسى دا «بيۋدجەت قاراجاتىن قاتاڭ ۇنەمدەۋ جانە ءتيىمدى پايدالانۋ ماقساتىندا» جاڭا جىل مەرەكەسىن اتاپ وتۋگە قارجى بولىنگەن جوق. قاراعاندى قالاسىن بەزەندىرۋگە دە اقشا قاراستىرىلعان جوق. تەك وتكەن اشەكەيلەر پايدالانىلعان. اكىمدىك باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، كورپوراتيۆتىك كەش تە وتكىزىلمەيدى. ءدال وسىلاي قىزىلوردا وبلىسى دا جاڭا جىلدىق مەرەكەنى تويلاۋعا بيۋدجەتتەن قارجى قاراستىرماعان.
