Qazaqtyń memleketinde qazaqtyń jańa jyly – naýryz múldem eleýsiz qalýda. Tipti Almaty qalasynda naýryz merekesi bolmaıtyn sıaqty. 1 qańtardy jańa jyl dep jalaýlatyp, aı buryn shyrsha jaǵyp, mıllıondaǵan qarjy tókken sheneýnikter endi únsiz otyr. Sovet ókimetinde qalaı boldy. Qazirde sondaı. Ata-babadan jalǵasyp kelgen bul Naýryzǵa 1926 jyly Sovet ókimeti resmı tyıym salǵan. Tek araǵa 62 jyl salyp, 1988 jyly Muhtar Shahanov bastaǵan bir top ult zıalylarynyń arqasynda Naýryz qazaqqa qaıta oralyp edi. Sodan beri 22 jyl ótipti. Sol kezeńde ýaqyttyń tyǵyzdyǵyn syltaý etken Kolbınge «Naýryzdy 22 sáýirde toılaıyq» degen ýáj de aıtylǵanyn bul kúnde bireý bilse, bireý bilmes. Jalpy, Naýryz meıramynyń halyqqa qalaı qaıtyp oralǵanyn el árkez esinde ustaǵany jón. Óıtkeni ol – ult tarıhyndaǵy jeńisti sátterdiń jarqyn belesi.

1988 jyly 4 aqpan kúni «Lenınshil jas» gazetinde ja­rıalanǵan «Tamyryńdy tereń jiber» atty Muhtar Shahanovtyń suhbaty naýryzdyń alǵashqy qarlyǵashyndaı boldy. Olaı deıtinimiz, osy suhbattan soń Muhań arnaıy hat ázirlep, Kol­bınniń ózine kirgen. Qazaqstan Kompartıasy Ortalyq Komı­te­ti­niń birinshi hatshysy men qazaq aqynynyń arasyndaǵy teketires uzaqqa sozylady. – Ekeýmiz kóńilsiz qoshtas­tyq. Kolbınnen shyqqannan ke­ıin Qazaq KSR Mınıstrler Keńe­siniń tóraǵasy Nursultan Nazarbaev­qa jolyǵyp, Kolbınge «Naýryzdy» tiriltý týraly arnaıy hat tastaǵanymdy aıttym. – Óte durys jasaǵansyń, – dedi Nurekeń. – Endi seniń ol hatyńdy Kolbın Búro músheleri­ne jiberýi tıis. Kóbisi kóleńkesi­nen úrikkender ǵoı. Jánibekov ekeýmizden basqalary qoldaı qoıady dep oılamaımyn. Degenmen ózim bar kúshimdi salamyn. Al sen Kolbınniń sońynan qalma. Basqa jazýshylardy da, óner qaı­ratkerlerin de qosyp, birlesip qımyldańdar. Merekeni naq osy bıyldan bastap jiberelik. Ýaqyt tym az qaldy. Kolbın kelisimin bere qalǵan jaǵdaıda «Naýryzǵa» qarjy bólý máselesi Mınıstrler Keńesine kelip tireledi ǵoı. Ol jaǵynan qam jeme. Batyl kirise ber. Nursultan Nazarbaevtyń bul sózi Muhtar Shahanovty tip­ti de qanattandyrady. Aıtsa aıtqandaı, 1988 jyldyń 11 naý­ryzy kúni «Lenınshil jas» gazetinde «Jazylǵan jaı, pikir, tilek, usynys: «Tamyryńdy te­reń jiber» degen taqyryppen belgili aqyn jazýshylar Syrbaı Máýlenov, Safýan Shaımerdenov, Sultanáli Balǵabaev, Smaǵul Elýbaev, Qurmanǵazy Qa­ramanuly, Serik Asylbekov, Ulyqbek Esdáýletovterdiń Muhtar Shahanovtyń pikirin qýattaǵan «Oryndy usynys» atty birlesken haty jarıalanady. Jer-jerden qoldaý bildirip, hat jazǵan oqyrmandar da kóp boldy. Naýryzdyń Islam dinine qa­tysyn anyqtaý mindetin alǵan Mınıstrler Keńesi janyndaǵy dinı máselelermen aınalysatyn bólimniń meńgerýshisi Telman Saý­ranbekov te Muhtar Shahanov­tyń ózimen sóılesip, Kolbındi kóndirýge tıisti aqyl-keńesin aıtady. Sebebi Naýryz búro mú­she­leriniń talqysyna salynyp, ony toılaýǵa Nursultan Nazarbaev pen Ózbekáli Jánibekov­ten basqasy túgeldeı qarsy shy­ǵypty. Kelesi kezdesýinde Kolbın Muhtar Shahanovqa: «Búro mú­sheleriniń kóbi qarsy. Naýryzdy Islam dininiń qaldyǵy dep jatyr, sondyqtan renjime», – dep ashyǵyn aıtady. Sol kezdegi jaǵdaıdy Muhań bylaı dep eske aldy. «Keshirińiz, Gennadıı Vasılevıch, – dedim órshelenip. – Búro músheleriniń kópshiligi tarıh­ty bilmeıdi. Máselen, Islam dini bul ólkege segizinshi ǵasyrdan ene bastaǵan. Al, Naýryz qazaq dalasynda odan buryn toılanǵan. Búro músheleriniń kópshiligi eń árisi qazaqtyń nómiri birinshi aqyny Abaıdy da oqymaǵan… Abaıdyń orys tiline aýdaryl­ǵan kitabyn ádeıi ala barǵan edim. Atyńnan aınalyp keteıin uly atamyzdyń qysylǵan shaqta munshalyqty paıdasy tıedi dep kim oılaǵan. Uly ustazdyń «Biraz sóz qazaqtyń qaıdan shyqqandyǵy týraly» qarasózin Kolbınniń aldyna jaıdym. Ol jalma-jan asty qyzyl sıamen syzylǵan joldardy qarap shyqty da, oılanyp qaldy. – Endi, Gennadıı Vasılevıch, mynaǵan nazar aýdaryńyz, – dep «shabýylǵa» qaıta shyqtym. – Qa­zaq jerine Islam dini kelmesten buryn Naýryz meıramyn armándar «Navosardı», chývashtar «Naras oıahe» dep ataǵan. Al armándar men chývashtardyń musylman emes ekenin ózińiz bilesiz. Bul tipti Qazaq Sovet Ensıklopedıasynda jazylǵan. Shyndyǵy solaı bolǵanymen, biraq ol kitapta «Islam dini kelmesten buryn» degen sóz joq edi. Ádeıi belinen basyp jiberdim. – Siz jeńdińiz! – Kolbın or­nynan turyp kelip, qolymdy aldy». Osylaısha Naýryzdy toılaý máselesine Kolbınniń beti beri qaraıdy. Biraq ony ótkizý mer­zimine kelgende ol taǵy ózgeredi. Óıtkeni naýryzǵa birneshe-aq kún qalǵan edi. «Bıyl merekeni naý­ryzdyń 22-sinde emes, tipti 22 sáýirde ótkizelik» dep tabandap turyp alady Muhtar Shahanov. Aqyry Naýryz qazaqtyń en­shisine buıyrdy. 1988 jyly 30 naýryz kúni Almatydaǵy Maksım Gorkıı atyndaǵy demalys parkinde Naýryz meıramy toılandy. Merekege mólshermen 100 myńdaı adam jınaldy. Óshkeni janyp, ólgeni tirilgendeı bolǵan halyq jıylmaǵanda qaıtsin?! Naýryz meıramyn kóne salt-dástúr arnasyna burýda sol kezdegi Almaty qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Jibek Ámirhanova erekshe eńbek sińiredi. Naýryz kúngi Respýblıka saraıynyń aldynda sap túzegen «Sheberler aýyly», adamdardyń bir-birimen tós qaǵystyryp amandasýy, «Naýryz tilek», «Naýryz bata» rásimderi, Almaty kóshelerinde sap túzegen qazaq ertegilerindegi «Aldar kóse», «Tazsha bala», «Batyrlar sherýi» jáne oǵan qajetti túıe­ler tabý, Gorkıı parkine Naý­ryzbaı, Naýryzgúl esimdi adamdardy jınaý, «Altybaqan», «Baltamtap», «Teń kóterý», «Baǵana órmeleý», «Arqantartys», «Jaıaý jarys», t.b. tolyp jatqan, bú­ginde umytylýǵa aınalǵan rá­simderdi tiriltý – túgeldeı osy Jibek Ámirhanovanyń jasaǵan jumystary. Naýryzdyń qazaqqa qaıtyp oralýyn qazirgi Memleket basshy­sy Nursultan Nazarbaevtyń, ult­tyń birtýar uly, marqum Ózbekáli Jánibekovtiń, qazaqtyń qaısar qyzy Jibek Ámirhanovanyń bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, Muhtar Shahanovtyń usynysyn qoldaýynyń jemisi desek, artyq aıtqandyq bolmas. Degenmen táýelsizdik týynyń as­tynda búgin Naýryzdy sol 1988 jyly toılaǵan deńgeıge jetkize almaı otyrǵanymyz uıat. Bul ne­likten? Joq, joǵarydaǵydaı ult zıalylarynyń búgingi bılikte az bolǵany ma, álde ulttyń rýhy pás tartyp bar ma? Áıtpese, Elbasy ár jyly Naýryzdy qazaq eliniń Jańa jyly etip toılaıyq dep aıtyp keledi emes pe?! Kolbındi kóndirgen qazaq qaıratkerleriniń eńbegin esh ketirmegenimiz jón edi?!