Aspannyń kelbeti ajarynan ketti. Kók aspan men jaryq kúnge zárý bop qaldyq. Tap sol sekildi jerde de tynyshtyq joq. Jerdegi tirshiliktiń de berekesi ketkeli qashan. Búkiliniń byt-shytyn shyǵaryp, jumyr jerdiń jaǵasynan alyp bitken osy – saıasat.

Álemde bolyp jatqan dúrbeleńge kóz juma, «Alla sabyr bersin» dep qana otyrǵan el edik. Tynyshtyqta ǵana kún kórip jatqan jurtty túlen túrtti. Aıaq asty atys-shabys, odan qala berdi joǵalsa tiri qaıtpaıtyn beıbaqtar, ne kerek bylyqqa tolyp ketti. Teginde Túrkıada bolǵan jaǵdaıǵa alańdap ek, endi bireý úshin emes ózimiz úshin de alańmen ómir súretin boldyq. Siltideı tynyp, aırandaı uıyp otyrǵan halyqtyń shamyna tıip te, záresin alyp ta boldyq. Árkim ártúrli boljam aıtyp, eldiń esin shyǵaryp bitti. Sheshimi joq, kúrmeýinen sheshilmeıtin jipteı, abdyrap qaldyq. Aıdyń kúni amanda «myltyqpen» de dos bolyp, soǵystyń betin aýlaq qylamyz ba dep júrip, ishteı irkilip jatyrmyz.

Adamzat azǵyndap ketkeli qashan deımiz. Iá, arysy Perǵaýynnyń kezinen bastap berisi Masson, odan qala berdi Eýropalyq geı-parad qosyldy. Adamdyq kelbetti, adamdyq bolmys pen ar-uıatty qurtý jolyndaǵy ıdeologıalar jappaı júrip jatyr. Eń jamany sol geıler men beılerdi qoldap, qorǵap azǵyndap otyrǵandardyń maqsaty musylmanǵa «ataka» jasaý. Olaı deıtinimiz, sońǵy kezdegi jaǵdaılardy alyp qarasaq bári musylmannyń kózin qurtýǵa, olardyń berekesin qashyrýǵa arnaıy daıyndalyp jasalǵan senarı sekildi. Eki jaǵynan saraptama jasap kórelik.

Sonaý Altyn Orda dáýirinen bastap, arysy Paıǵambardyń kezi deıik, búkil jer betine bılik pen ústemdik júrgizip kele jatqan musylman. Olaı bolmaıtyndaı sebep joq. Óıtkeni, Allanyń quly – musylman. Onyń asyly – Islam emes pe?! Kókten tóbe kórsetpese de bar ekenin sezdirip júrgen Allaǵa qarsy sherý men ıdeologıalyq qarý paıdalaný bir kelse qudaıyn tanymaıtyndardan keledi. Eýropanyń esin shyǵarǵan Osman ımperıasynan bastap, álemge ámirin júrgizgen Sallahaddın, Beıbarys sultandarda babalarynyń kegi qalǵan kreser men kresshilerdiń ádeıi jasap otyrǵan, kek alýǵa umtylǵan áreketi me dep te qaraýǵa bolady. Sebebi búgin álemdi bılep otyrǵan solardyń urpaqtary. Ekinshi jaǵynan, jer betinde adamdyqtyń eń bıik statýsyn ustap otyrǵan musylmandar. Sebebi dini azǵyndaýǵa jol bermeıdi. Osyny kóre almaǵan azǵyn urpaq, azdyrǵysy keledi de. Bálkim, teginde Allaǵa saýsaǵyn kórsetip ketken shaıtannyń sózindegi azdyrýshylar osy bolar. Shaıtan «Quldaryńnyń bárin tozaqqa súıreımin» degen joq pa! Alla bolsa «Júregindegi Yqylas oǵan jetkizbeıdi» dedi. Al sol yqylasty «Yqylas» súresinen izdep júrgenimiz aıyp emes, qaıta dinge bir taban jaqyndyǵymyz. Dál qazirgi sátte álemde dinı qaqtyǵystar ózge soǵystan áldeqaıda qasiretke toly bolyp tur. Otan úshin ne el úshin ne ult úshin emes, «jıhad» sózi úshin ǵana ózderin jaryp, naqaqtan naqaq qan tógýi, zına jasaýdyń ózin din jolyndaǵy kerek dúnıe dep túsinip alǵan jandardyń áreketi, óz dinin syılap, ózge dindi jek kórý syndy qurmetsizdik pen astamshyldyqtan bári týyp otyr. Osyndaıda «Ýaǵyz» tyńdaý abzal deımiz. Biraq kimdi, kimniń ýaǵyzyn tyńdaımyz oǵan jaýap joq. Ýaǵyzdary ýatylyp ketken, ý sekildi. Bári deýden aýlaqpyz, biraq bári sol ýdyń jeteginde júrgen joq pa.
Alty qurlyq altaýyn ala qylyp, aýyzdaǵyny ketirdi de tórteýin biriktirip tóbedegilerin keltire almady. Bul endigi sheshimi joq dúnıe sekildi. Jalǵyz jaýapty dinnen izdeýge týra keledi. Óıtkeni, adamdy óltirmeýge, adammen dos bolýǵa, syılaýǵa shaqyratyn jalǵyz ıman. Al sol izdep júrgen ımannyń ózinen «ıvan» jasap alǵan bolsaq, haramnan halalǵa ótýdi problema kórsek onda sheshim bireý ǵana – aqyrzaman. Aqyrzamannyń bolary haq! Oǵan shúbá keltirýdiń qajeti de joq. Sol aqyrzaman belgili bir úlken belgilerden keıin ǵana bolady delingen dinde. Biraq keıde jerdiń betin tazalap alýǵa osy bir zamannyń aqyry tez kelse eken dep te tileıtin boldyq. Ańdymaı jazyp aýyrmaı óletin shyǵarmyz, tilep júrip tileýimizdi de asyqtyryp alarmyz, biraq aqyrzamannyń ýaqytysynan buryn qalap júrmesek te sony shaqyrýǵa áreket jasap júrgenimiz taǵy ótirik emes.

Biz jasap otyrǵan qoǵam bir qorap sirińke dep oılaıyqshy. Bireý tek olardyń janyp ketpeýin qadaǵalap otyr. Biraq búgingi kúni bireýdiń ózi shyrpynyń shetin tutatyp aldy da endi óshire almaı álek bolyp otyr. shyrpy janyp keledi, janyp keledi. Ony toqtatý múmkin emes árıne. Amaly bireý ǵana. Qatar turǵan qalyń shyrpyǵa ot tıgizbeý úshin ishinen bireý sýyrylyp shyǵyp, basyn tómen túsirý kerek. Iaǵnı, ózge shyrpynyń ómiri úshin ózin qurban etý emes, qaıta tómendeýi jetkilitki. Al sol tómendikti úlken qurmet dep sanaıtyn shyrpy kim, AQSH? Qytaı? Reseı? Eýropa? Bular pańdyqty súıetin elder ǵoı. Endeshe ony isteıtin musylman eli bolý kerek. Al musylmannyń basyn tómen túsirgenin kútip otyrǵan osylar. Tap berýge shaq. Erdoǵannyń da «esirip» otyrǵany sol. Áıtpese, NATO-da áskerı kúsh jaǵynan ekinshi orynda turǵan túriktiń áskerleri óz eline ózi shabýyl jasar ma edi. Tipti endi kelip Eýropa olardy moıynaýdan bas tartqysy kelip otyr. (NATO). Bul degen taǵy da saıasat.

Aınalyp kelgende bizdegi jáne ózge eldegi qazir bolyp jatqan keri jaǵdaılardyń sújeti bir. Oshaq bireý. Al oshaqty bári musylmandar dep kinálaıdy. Joq! Kináli kiná artýshylardyń ózderi. Tek biz olardyń ózderi ekenin betterine aıtýǵa, ne dáleldeýge qaýqarsyzbyz. Kúsh bar, birlik joq.

Zamannyń aqyry qudaıdyń qalaýymen ǵana bolady. Allanyń qalaýyn asyqtyrmaıyq desek, alaýyzdyqtan abaı bolaıyq. Kózben kórip turyp kóz jumý, bilip turyp myńq etpeý, óziń úshin qorqyp elińdi eńiretý baryp turǵan – qorqaýdyń isi. Jazanyń aýyry bolmaq!

Marǵulan Aqan