Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev óz Joldaýlarynda álemdi, onyń ishinde Qazaq elin sharpyǵan jahandyq ekonomıkalyq daǵdarys jaǵdaıyndaǵy memlekettiń qaýipsizdigi men ishki turaqtylyǵy jáne áleýmettiń ál-aýqatyn qalypty deńgeıde ustaý qajettiligin basty nazarda ustaýmen qatar, osy daǵdarystyń saldarlaryn jeńýdiń túrli joldaryn usynyp keledi.
Osy másele týrasynda Memleket basshysy: «Agroónerkásiptik keshen týraly aıryqsha aıtqym keledi, onyń damýy arqasynda biz bir mezgilde elimiz úshin asa mańyzdy eki mindetti – azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi jáne eksportty ártaraptandyrýdy sheshemiz» dep atap ótti. Rasynda da kez-kelgen eldiń damýy óziniń turǵyndaryn azyq-túlikpen qamtamasyz etý máselesine tikeleı baılanysty. Búginde memleketimizde ındýstrıaldy-ınnovasıalyq jobalar qarqyndy iske asyrylýda.
Memleket ekonomıkasynyń ózegi sanalatyn agrarlyq sala aldynda turǵan mindetter men mejeler de aýqymdy ekendigi ras. Bul turǵyda Qazaqstandaǵy azyq-túlik qaýipsizdigi men ony sheshýdegi jáne atalǵan saladaǵy ınovasıalyq ilkimdi isterdi iske asyrýdaǵy agroónerkásip keshenderi jáne ortalyqtarynyń múmkindigi men basymdyqtary aıtarlyqtaı ekendigi jasyryn emes. Osy rette aıta keteıik, ýnıversıtet rektory, QR UǴA akademıgi, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, profesor Ǵalymqaıyr Mutanov: «Jańa ındýstrıaldy-ınnovasıalyq damý baǵdarlamasynyń besjyldyǵynda qazaqstandyq joǵary oqý oryndarynyń aldynda modernızasıa boıynsha aýqymdy mindetter tur.
Qazirgi kúnde ýnıversıtetter ǵylym men ınovasıaǵa basymdyq berýi qajet» degen-tin. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń Agrobıostansıasynda aýylsharýashylyq salasyndaǵy ǵylymı-ınnovasıalyq jumystar men stýdentter praktıkasy júrgiziledi. Bul turǵyda aýmaǵy 10 gektardy quraıtyn ǵylymı-óndiristik ortalyqta Agrobıoekologıalyq zerthana, tabıǵı gazben qamtamasyz etilgen stansıa, aýylsharýashylyq ónimderin saqtaý qoımasy men tehnıkalary jáne sheberhana jumys isteıdi. Sonymen qatar keshende avtoturaq pen oqý-tájirıbelik korpýsy jáne 50 oryndyq jataqhana ornalasqan. Aldaǵy ýaqytta keshende bıologıa ǵylymdarynyń doktory, profesor Bolathan Zaıadannyń bastamasymen Algobıotehnologıa zerthanasyn uıymdastyrý kózdelýde. Aıta keteıik, atalǵan laborotorıada mıkrobaldyrlardyń kóptik bıomassasyn alyp, ony óndiris salasyna atap aıtqanda, kosmetıkalyq jáne nan ónimderinde, kólik quraldarynda, bıodızel, bıoetonol, bıologıalyq belsendi dárýmenderde jáne ósimdikterdiń mol túsim berýinde fıtogormon retinde qoldanylady.
Agrobıostansıada oqý-ınnovasıalyq baǵytta QazUÝ-dyń Bıologıa jáne bıotehnologıa, Geografıa jáne tabıǵatty paıdalaný, Hımıa jáne hımıalyq tehnologıa men Fızıka-tehnıkalyq fakúltetteri jáne Ǵylymı-zertteý ınstıtýttary qyzmet atqarady.
Bıyl alǵash ret Agrobıostansıa aýmaǵynda 4 gektarǵa jýyq alqapta bıdaıdyń erekshe surypy, 3 gektardan astam jerge taǵamdyq jáne sándik asqabaq, qaýyn, qarbyz, kartop, sábiz, pıaz, qant qyzylshasy, qyzanaq, qıar, bolgar buryshy, qyryqqabat, júgeri, askók jáne sypyrǵy (sorgo) ósirilýde. Sondaı-aq sýlandyrý júıesi men agrotehnıkalyq is-sharalary turaqty túrde júrgizý qolǵa alyndy. Bolashaqta Bıologıa jáne bıotehnologıa fakúltetiniń «Balyq sharýashylyǵy jáne ónerkásiptik balyq aýlaý» mamandyǵynda oqıtyn stýdentteri men magıstranttary tájirıbesin keńinen júrgizý maqsatynda forel sharýashylyǵy, akvaponıka jáne akvarıýmdar uıymdastyrý josparlanýda.
Bilim men ǵylymnyń qarashańyraǵy ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ arqyly búginde Almaty oblysy kóleminde kóptegen ınovasıalyq jobalar iske asyrylýda. Tyń ıdeıalardy keleshekte ýnıversıtet arqyly respýblıka kóleminde taratý josparda bar ekendigin atap ótken lázim. Bul oraıda, elimizdegi birden-bir ǵylymı-óndiristik ortalyq retinde Agrobıostansıanyń ózindik súbeli úles qosaryna senimimiz kámil.
Quttymurat TAǴAEV,
QazUÝ Agrobıostansıasynyń jetekshisi
