1.Suraq: Ássálámýǵaleıkým ýá rahmatýllahı ýá bárakátýh! Qasıetti Ramazan aıy múbárak bolsyn. Meniń saýalym mynadaı: áıelim óner kolejin támámdap, ulttyq aspaptar ishinen dombyrany tartady. Qazir jumyssyz. Bes ýaqyt namazyn oqıdy. Endi, sol mamandyq boıynsha jumys isteı ala ma? Jalpy, apaptarmen úıde ózi tartýynyń sharıǵatymyzda úkimi qandaı?

Rýslan.

2. Suraq: Ássálámýǵaleıkým! Suraıyn degenim, dombyra tartýdyń haram emestigin naqty kórsetetin dálel bolsa, aıtyńyzdarshy! Álsiz de bolsa, aıtylǵan bar ma?

Dáýren

3. Suraq: Ássálámýǵaleıkým! Dombyra tartýǵa bola  ma?

 Akımova Málıka

4. Ássálámýǵaleıkým qyzdarym dombyraǵa qatysatyn edi. Al, ulym gıtaraǵa. Sharıǵatqa qaıshy emes pe?

Leılá.  

Ýaǵaleıkým ássálám ýá rahmatýllahı ýá bárakátýh!

Dombyraǵa baılanysty aıtar bolsaq, derekterde Shafıǵı ǵulamasy Imam Harameın óziniń «án-Nıhaıatýl Matlab...» atty úlken eńbeginde bylaı degendigi aıtylady:

«Senimdi tarıhshylardan jetken derek boıynsha, sahaba Abdýlla ıbn Zúbáırdiń «lútnıa»* (nemese «ýd») aspabynda oınaıtyn úsh kúńi bar edi...»[1]. 

Osyndaǵy "lútnıa" sózi - dombyraǵa uqsas shertpeli mýzyka aspabyn bildiredi. Arapshasy - عود/ýd. Onyń shanaǵy dombyraǵa, al, moıny qobyzdyń kejegesine uqsas keledi. Atalmysh derekke qaraı, dombyrany haram degennen góri, halal degen durys sıaqty. Allahý alám. 

Jalpy alǵanda, án tyńdaý men mýzykalyq aspaptarda oınaý máselesi sonaý erte zamannan beri jalǵasyp kele jatqan daý-damaılardyń biri. Áli kúnge sheıin kún tártibinen túspeı kele jatqan taqyryp. Mýzykalyq aspaptarda oınaýdy erterekte ómir súrgen Islam ǵalymdarynyń kópshiligi  haramǵa shyǵaryp, múldem bolmaıdy dese, bir sypyrasy ruqsat bergen. Osy sońǵylarynyń arasynda abyroıy asqaqtaǵan bedeldi ǵulamalar da bar.

Endi, munsha daý, talastyń týýyna sebep bolǵan ne nárse? Árıne, sebep - ekinshi toptaǵy ǵalymdardyń nápsiqumarlyǵy nemese taqýalyqtarynyń azdyǵy emes. Haramdyǵyn kórsetetin naqty bultartpas dáleldiń joqtyǵy. Buǵan qosa, keıbir sahabalar men tabıǵınderdiń án tyńdap, tipti keıbiri keı mýzykalyq asbapty qup kórgendigin bildirgen bazy rıýaıattardy atasaq bolady.  

Al, mýzyka aspaptardyń haramdyǵy aıtylǵan «Sahıh Býharı» men Tırmızıdiń «Súnáninda» (Hadıs kitaby) keltirilgen rıýaıattar, «án-kúıdi» ruqsat sanaǵan ǵalymdar tarapynan (onyń ishinde hadıs maıtalmandary da bar) «álsiz» dep tanylyp: «haram! dep, kesip aıtýǵa bolatyndaı naqty emes» - delingen. Ásirese, «Sahıh Býharıda» keltirilgen hadıs «mýnqatı» dárejesinde ekendigi anyqtalǵan[2]. 

Áıtkenmen, «ánniń de estisi bar, eseri bar» demekshi, shahýatty oıatatyn, adamdy azǵyndyqqa baýlıtyn t.b. eser ánderdi shyrqap, olardy tyńdaý haram ekendiginde ǵalymdar arasynda daý joq. Eń durysy - Allaǵa málim!

[1] Imam Sháýkánıdiń «ál-Fathýr Rabbanı mın fátáýál Imám ásh-SHáýkánı», 5206 bet.

[2]Tolyq Imam Sháýkánıdiń «ál-Fathýr Rabbanı mın fátáýál Imám ásh-SHáýkánı» atty eńbeginen oqı alasyz.

Abdýsamat Qasym

islam.kz saıtynan alyndy.