Ótken jyly Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly «Lotereıa jáne lotereıa qyzmeti týraly» zań jobasyn tanystyrǵan bolatyn. Onyń ishinde «Oıyn bıznesi» týraly zań qabyldanyp jatsa, býkmekerlik keńseler balabaqshalar men jataqhanalardan aýlaq salynatynyn da aıtqan-dy.
Býkmekerlik keńseler osy ekinshi «Oıyn bıznesi» týraly zań jobasynda qaralýy tıis bolǵan.
Alaıda, qazirgi tańda býkmekerlik keńseni qalanyń kez kelgen jerinen tabýǵa bolady. Ony Mádenıet jáne sport mınıstiriń ózi de rastaǵan edi.
«Qazir býkmekerlik keńseler kez kelge jerde ashylyp jatyr. Tipti, balabaqsha, mektepterdiń qasynan da, stýdentterdiń jataqhanalaryna jaqyn oryndarda da, turǵyn úılerdiń astynan da ashylyp jatyr» degen Muhamedıuly olar bilim nysandarynyń, jataqhanalardyń janynda emes, jeke ǵımarattarda ashylýy kerektigin aıtqan bolatyn.
Al, sonymen qaı qalanyń qaı tusyn alsańyz da býkmekerlik keńselerden kóz asha almaısyz. «İzdegenge suraǵan» kóz aldynda turatyn keńselerge qazirgi tańda jastar jaǵy kóptep «baılanýda».
Ata-anasynyń jalǵyz perzenti Rýslandy ata-ájesi «erterek shóbere súıemiz» dep 19 jasynda úılendirgen. Erte úılengen erke bala osy kezden bastap úıde kútip otyrǵan kelinshegi, jolyna qaraılaǵan ata-ájesi men áke-sheshesi baryn umytyp, býhmekerlik keńselerden shyqpaıtyn bolady.
-Súıgen qyzy bar bolǵan soń, biz de erterek qyzyqshylyq kóreıik dep úılendirdik qoı. Al oǵan otbasylyq ómir emes, bás tigetin oıyndar qyzyq ekenin aldynda bilmeppiz. Kádimgideı baılanyp qalǵan. Úıge qaıtar joldy umytady. Qaıterimizdi bilmeıiz, - deıdi Rýslannyń anasy.
Byltyr ǵana úılenip, úı-jaı bolǵan Rýslannyń kózi tek býkmekerlik keńselerdi, oıyn avtomatary men qumar oıyndardy ǵana kóretin jaǵdaıǵa jetken. Býkmekerlik keńsede tikken bási sátsiz shyǵyp, bar aqshasyn uttyrǵan kúni aqysyn kelinshegi Aıymnan alady.
-Rýslan kóbine utylady. Utylǵan kúni men taıaq jeımin. Kózderi qanǵa tolyp, qyzaryp kep meni urady. Bar aqysyn menen alady. Qoıatyn shyǵar deımin, jas qoı deımin. Biraq men de bireýdiń balasymyn, men de jaspyn. Nege onyń tentektigine kóz jumyp qaraı berýim kerek. Sharshadym. Osy bás tigetin oıyndary sharshatty. Biz júrip júrgende ondaıy joq edi, keıin bir dostar taýyp osylaı bop ketti. Jumystan da shyǵyp qaldy. Utady, utylady. Osydan aqsha taýyp, osyǵan aqsha salyp júredi, - degen kelinshegi Aıym kúıeýiniń osy jolǵa túsýine zańdy buzǵan býhmekerlik keńselerdi de aıyptaıdy.
-Zań boıynsha 21 jasqa tolmaǵan adamdarǵa býkmekerdik keńsege kirýge bolmaıdy. Biraq meniń kúıeýim qazir 20-da, jastaıynan býkmekerlik keńselerdiń turaqty klıenti. Osyǵan jol berip, zań buzyp otyrǵan býkmekerlik keńseler bir jas otbasynyń shaıqaýyna sebep bolatynyn oılap ta jatpaıdy. Olarǵa aqsha bolsa boldy, - deıdi kelinshek kóziniń jasyn súrtip.
Aıta keteıik, zań boıynsha rasynda 21 jasqa deıingilerge bás tigýge tyıym salynǵan. Zań buzǵandarǵa «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» kodekstiń 338-babynyń 2-bólimine sáıkes 300 aılyq eseptik kórsetkish (400 myń teńge) aıyppul salynady.
Alaıda Rýslannyń jaǵdaıyn eskersek, qaladaǵy býkmekerlik keńsege kelýshilerdiń jasyn surap, qadaǵalap jatqan eshkim joǵyn baıqaýǵa bolady.
Býhmekerlik keńselerde ásirese álemdik deńgeıdegi chempıonattar men olımpıadalar bolǵan kezde kelýshiler kóbeıedi. Jas demeı, kári demeı bás tigedi. Bás tigýshilerdiń kópshiligi stýdentter ekenine qarap, 338-baptyń buzýylýy kóptep kezdesetinin jasyrý múmkin emes.
Býkmekerlik keńselerden qomaqty utys alǵan adamdardyń bolatyny da ras. Biraq ol neken-saıaq. Esterińizge salsaq, 2012 jyly fýtboldan Eýropa chempıonaty kezinde 2 mıllıon teńge tigip, 5 mıllıon teńge utys alǵan almatylyq týraly jańalyq jer-jerge taraǵan edi.
Degenmen, kúndelikti tapqany as-sýynan artylmaıtyn azamattardyń býkmekerlik keńsege «baılanyp» jatqany qoǵamnyń negizgi máselesiniń birine aınaldy.
Al Rýslannyń otbasy joǵaryda atalǵan zań jobasy áli de bolsa qaralyp, qoldanysqa engizilse, talap kúsheıse eken degen oılarymen bólisti.
Indıra Qýat
