Úsh jeńgem bolsada, áli jalǵyz júrmin.  Jeńgelerimniń arasynda «Turmysqa shyq, jasyń ótip bara jatyr» degen sózdi  ara-tura aıtqandary bolmasa, eshqaısysynyń «qaıyn sińilim kári qyz bolyp bara jatyr», «osy qyzǵa laıyqty jigit izdeıin»  degen ýaıymy men nıetin  baıqamadym, kenje jeńgem ózimmen baqtalas, ańdyǵany meniń kosmetıkam men kıimim. Keı kezderi jeńgelerim meniń jalǵyz júrgenime qýanatyndaı kórinedi. Úsheýi de «asyqpa, qydyr, júr»  -deıdi. Semeılik  Darıa esimdi  qurbymnyń jeńgesine qarasam, qyzyǵamyn. «Erkem, sulýym» dep báıek bolady, tipti Darıany bir ret atymen atap qoıǵanda,   jeńgesine ókpelep sóılemeı qoıdy.  Jaqynda sol qurbymnyń uzatý toıyna bardym. Kúıeý jigiti ekeýin jeńgesi tanystyrypty. Kelgenine eki-aq jyl bolsa da,kúıeýiniń týysqan inisimen óz sińilisin tabystyryp, qaıyn sińilisin alys aǵaıyn týystaryna uzatyp jatyr.  Qaı jerge barsada «meniń sulý qaınym bar, aqyldy da, pysyq qaıyn sińilim bar» dep jarnama jasap júredi.  Qurbymda jeńgesine  syılyqtar alyp, «jeńshe» dep báıek. Ózim úıde qyzdan jalǵyz bolǵan soń, jeńgelerimmen syrlasyp, qurby bolǵym keledi.  Degenmen, jeńgelerimniń maǵan qatysty syrtymnan aıtqan kúńkil, óseginen basqa eshteńeni de estimeımin. Jalǵyz júrgenim meniń janyma batqanymen, jeńgelerimdi esh alańdatpaıtyn sıaqty,- deıdi jasy 26-dan asqan Almatylyq Maınur.  

Jeńgeler qaıda keshegi...

Keshegi Aqtoqtyny úıge áketýge asyǵyp,  qaıyn sińilisin kúzetetin Balqadıshanyń jeńgelerin qazirgi zamanda ótken shaqta aıtatyn boldyq. Búgingi jeńgeler qaıyn sińili men qaınysyna at qoıyp,  jalǵyz júrgen qaıyn jurttaǵy jastardyń bir basynyń ekeý bolýyna óziniń úlesin qosyp jatyr ma?! Álde olarda ash báleden, qash bále dep tynysh júrgendi qup kóre ma?

Ásem, 24 jasta:

Meniń eki jeńgem bar. Qos jeńgemde meni «Ásemok» dep aıtady. Erekshe at qoıǵan emes. Al jigit tańdaý jaǵyna kelsek, jeńgelerim osy ýaqytqa deıin birde –bir jigitpen tanystyryp kórmepti. Bastaryna jaýapkershilik alýdan qorqatyn bolar.

Asyl, 21 jasta:

Bir ǵana jeńgem bar. Onyń ózi menen 2 jas qana kishi. Jeńgemmen asa qatty syrlasa bermeımin. Onyń ústine jeńgem oryssha tárbıe alǵan soltústiktiki. Kóbinshe alystan aralasýǵa tyrysamyz. 

Bolat, 28 jasta:

Jeńgemmen qaljyńymyz jarasady.  Meniń eki jeńgem bar. Bireýi ózimmen jasty, ekinshisi menen 4 jas úlken.  Jeńgelerim qaljyńdap «Qashan abysyn ákelesiń» dep tıisip turady. Biraq, eshqandaıda qyzben tanystyryp kórmepti. Qazir ondaı pysyq jeńgeler az sıaqty. Bir jaǵynan tanystyrǵan qyzdy jaqtyra ma, jaqtyrmaı ma dep oılaıtyn bolar. Áıtpese, jeńgelerim jaman qyz tańdaıdy dep oılamaımyn.

Gúlnur, 32 jasta:

Men úlken áýlettiń kelinimin, týǵan eki qaınym, úsh qaıyn sińilim bar. Jáne týysqan qaınylarym men qaıyn sińililerim de kóp. Shynyn aıtsam, eshqaısysyna at qoıyp kórmeppin. Qazir zaman basqasha. Erteń kúni tanystyryp, tabystyryp qoıyp, sosyn olar otbasy bolyp kete almasa, ata –enem men kúıeýim menen kórip júrmeı me?! Odansha tynysh júrgen artyq dep oılaımyn.

Sáýle, 36 jasta:  

Jasy 27-ge kelgen boıdaq qaınymdy bir-eki ret ujymdaǵy qyzdarmen tanystyrǵanmyn. Biraq, kúıeýim shataǵyń bolmasyn dep ursyp ketken soń, qazir  ondaı iske aralaspaımyn. Onyń ústine ol qylyǵymdy enem bilip qoıyp,  jaqtyrmaı qaldy. Qazirgi jastarǵa eshteńe unamaıdy ǵoı. Negizinen árkimniń óz teńin ózi tapqany durys sıaqty. Qaıyn sińililerime kúıeý izdemek túgili, olardyń bolashaq kúıeýlerin aıaımyn (kúlip).    

Statısıka  málimetterin qarasaq Qazaqstandaǵy 14 pen 29 jas aralyǵyndaǵy qyz-jigitterdiń sany 4 mıllıon 616 myń eken. Olardyń 2 mıllıon 337 myńy – er balalar bolsa, 2 mıllıon 279 myńy – qyzdar.  Sońǵy derekter boıynsha Qazaqstanda 18 ben 35 jas aralyǵyndaǵy kúıeýge shyqpaǵan 700 myń qyz ben 300 myń súrboıdaq bar eken.

Túıin: Demograf Maqash Tátimov myrzanyń bir kezderi boıdaq salyǵyn jandandyrý arqyly jalǵyzbastylardy azaıtamyz degen pikir aıtqany este. «Aı saıyn 5 myń teńgeden salyq salsa, azamattar ózderi oılana bastaıdy. 25-ten asqan qyzdar men 30-dan asqan jigitter ózderiniń ómirlik serikterin tappaǵany úshin memleketke salyq tóleýi kerek», – degen edi demograf. Osy salyqty súr boıdaqtar men  kári qyzdarmen qosa, olardyń jeńgesine salar bolsa, bálkim jeńgelerimizde ózderiniń dástúrli mindetterin jandandyryp, boıdaqtardyń sany da biraz azaıar ma edi?!