«Nur Otan» partıasy Tóraǵasynyń birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova, Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Budan bylaı joǵary oqý oryndaryna túse almaǵan jáne ulttyq biryńǵaı testileýdi tapsyra almaǵan mektep túlekterine osy memorandým aıasynda qoldaý kórsetiletin bolady.

Ádette memorandýmdarǵa qol qoıylý rásimi kóp ýaqyt almaıdy. Al osy joly qujatqa qol qoıylmastan bu­ryn mektep bitirýshi túlekter bo­la­shaǵyna qatysty oı-pikirler aıtylǵan keleli otyrys bolyp, ol bir zal kó­le­mi­men shektelmeı, barlyq oblys or­ta­lyq­tarymen tikeleı baılanys ta ornady.

Otyrysty ashyp, onyń tóra­ǵalyǵynyń tizginin ustaǵan «Nur Otan» partıasy Tóraǵasynyń birin­shi orynbasary Muhtar Qul-Muham­med óz sózinde mektepti endi ǵana bi­tirgen, jańa ómirge qadam basqan jastarymyzdyń jumysqa ornala­sýynyń mańyzyna toqtala kelip: «Eger shyndyǵynda biz táýelsizdikti alǵan jyldarymyzda elimizdiń barlyq óńirlerindegi jastardy túgeldeı jumysqa ornalastyrǵan bolsaq, qazirgi qoǵamda oryn alyp otyrǵan keleńsizdikterge kezikpes edik dep oılaımyn. Óıtkeni Abaı atamyzdyń «Tamaǵy toqtyq, jumysy joqtyq azdyrar adam balasyn» degenindeı mynadaı toq, baqýat zamanda adam jumys istemeı, qolyn qýsyryp bos júretin bolsa destrýktıvti uıymdarǵa, túrli qylmystyq ortaǵa tartylyp, teris jolda júrgen dinı aǵymdardyń yqpalynda ketýi múmkin. Muny ómirdiń ózi dáleldep otyr. Demek, bul bizder men sizder atqarǵan jumystardaǵy kemshilikterden týyndaǵan másele dep qarastyrýymyz kerek», deı kele osyǵan baılanysty Elbasynyń naqty tapsyrma berip otyrǵanyna toqtaldy.

«Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaý bizge úlken úsh máseleni sheshýge múmkindik beredi. Eń aldymen, biz mektep bitirgen jastardy túgeldeı jumyspen qamtıtyn bolamyz. Ekinshiden, Elbasynyń «Nurly Jol», jańa ındýstrıalandyrý saıasaty boıynsha ashylǵan kásiporyndarǵa jumysshylar tartamyz. Úshinshiden, jumyssyz jastardyń teris jolǵa túsýiniń aldyn alamyz. Sondyqtan Elbasy tapsyrmasyn oryndaý eń basty mindetterdiń biri bolyp esepteledi. Aldaǵy ýaqytta bul jumys «Nur Otan» partıasynyń barlyq fılıaldarynyń qatań baqylaýynda bolady», – dedi Muhtar Qul-Muhammed. Osylaısha máseleniń mańyzdylyǵyna ekpin túsirgen sheshen bıylǵy jyly mektep bitirgen túlekterdiń nemen aınalysyp júrgenin sıfr tilinde sóıletti.

Máselen, bıyl 122 myńnan astam túlek mektep bitirse, olardyń shamamen 70 myńy UBT-ny sátti tapsyrǵan. Al 37 myńnan astamy testileýge qatyspaı, 14 myńy synaqtan óte almaǵan eken. Partıa bastamasymen elimizdiń barlyq aımaǵynda egjeı-tegjeıli saraptaý jumystary júrgizilip, bıyl synaqtan óte almaǵan jáne oqýǵa túspegen mektep túlekteriniń tizimi jasalypty. Sonyń arqasynda UBT-da qajetti eń tómengi baldy jınaı almaǵan 14 myń túlektiń 2,5 myńy qaıta testileýden keıin JOO-ǵa qabyldanǵany anyqtalyp, odan bólek, 5 myńǵa jýyǵy tehnıkalyq-kásiptik bilim berý mekemelerine túsken. Taǵy 346 túlek qazirdiń ózinde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly jumysqa ornalasypty. Sondaı-aq, taǵy júzdegen túlek ózdiginen jumys taýyp, eńbekke aralassa, keıbiriniń shetelge oqýǵa ketkeni belgili bolǵan. Endi birqatary ásker qataryna shaqyrylyp, kelesi bir top mamandardy qaıta daıarlaý ortalyqtarynda bilim alýda. Osylaısha, UBT tapsyra almaǵan 9 myńǵa jýyq túlek ómirdegi óz baǵyt-baǵdaryn taýypty.

Al UBT-ǵa múldem qatyspaǵan 37 myń túlektiń 2820-sy – qazaqstandyq, 6205-i sheteldik JOO-larǵa oqýǵa túsken. Sondaı-aq, 21663 túlek kásiptik-tehnıkalyq bilim berý mekemelerine qabyldandy. Qalǵan eki myń mektep bitirýshi mamandar daıarlaý ortalyqtarynda bilimderin jetildirýde, keıbiri ásker qataryna shaqyrylady. Osyndaı jumystar atqarylǵanymen 10 myń túlektiń máselesi naqty sheshilmeı otyrǵanyn kópshilik nazaryna saldy.

Otyrysta sóz alǵan Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova jastardy jumyspen qamtýda arnaıy «Jol kartasy» jasalǵanyn, ol boıynsha barlyq jergilikti ákimderge qandaı mamandyqtarǵa suranys barlyǵy jóninde tizim jiberilgenin, qandaı kásipterge zárýlik barlyǵy da anyqtalyp, kolejder men kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndarynda oqyp mamandyq alýda qoldaý kórsetiletinin aıta kele bul rette oqý aqy, tamaq pen turatyn jaıy da tegin bolatyndyǵy kórsetilgenin atap ótti.

Ǵylym jáne bilim mınıstri Erlan Saǵadıev bizdiń jastardyń árqaısynyń básekeli ómirde kóshten qalmaýyndaǵy bilimniń róline toqtalyp, ony sapaly berýdiń arqasynda jastardyń talaı bıikke kóteriletindigine senim artty.

Munan soń moderator oblystarǵa kezek berdi. «Nur Otan» partıasy Shyǵys Qazaqstan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ánýarbek Muhtarhanov jastardy jumyspen qamtý máselesinde «Sátti qadam» partıalyq jobasyn erekshe atap ótip: «Bıyl oblysymyzda ulttyq biryńǵaı testileýge qatysqan 5524 túlektiń 868-i shektik deńgeıden óte almady. Ortalyq apparattyń tapsyrmasymen, atalǵan jobanyń 3-baǵyty boıynsha sol túlekterdi túgendep, olardy jumyspen qamtýdy qolǵa aldyq. Osy maqsatta birneshe basqarmalarmen jáne bilim ordalarymen tyǵyz baılanys ornattyq. Sonyń nátıjesinde búginde 231 túlek joǵary oqý oryndarynyń aqyly bólimine oqýǵa tústi, 486-sy kásiptik-tehnıkalyq bilim berý mekemelerine qabyldandy. Sondaı-aq, 43 jas ásker qataryna shaqyrylsa, 71-i shetelge oqýǵa ketti. Taǵy 2 túlek qaıta daıarlaý kýrstarynda bilim alýda. Al qalǵan 24 jas jumysqa ornalasty. Mine, bul tek «Sátti qadam» boıynsha atqarylǵan jumystar. Endi bul bastamanyń aıasy keńeıip, oń nátıjeler artatyny daýsyz» dese, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıteti rektorynyń mindetin atqarýshy Abzal Taltenov: «Búgingi memorandým tek qoldaýǵa ǵana laıyq bastama. Osynyń arqasynda myńdaǵan jas ómirdegi óz oryndaryn tabatynyna senimim mol. Qazirgi tańda elimizde ulttyq biryńǵaı testileýdi ekinshi ret tapsyrýǵa ruqsat berilgeni belgili. Bul múmkindikti de paıdalana almaǵan jastar stýdentter qataryna shartty túrde qabyldanady.

Jalpy, bıyl Atyraý oblysynda 1118 mektep túlegi ulttyq biryńǵaı testileýde shekti bal jınaı almady. Sonyń 456-sy qaıta testileýge qatyssa, 291-i joǵary oqý oryndarynyń stýdenti atandy. Odan bólek, 563 túlek kolejder qabyrǵasynda bilim alady.

El jastarynyń jarqyn bolashaǵyn oılaǵan «Nur Otan» partıasy mańyzdy isti qolǵa alyp, jastardyń áleýmettik beıimdelýin maqsat etip otyr. Búgingi qol qoıylǵan memorandým sonyń jarqyn kórinisi. Jastardyń jaǵdaıyn jaqsartýdy kózdegen «Sátti qadam» jobasy syndy tyń baǵdarlamalardy elimizdegi barlyq joǵary oqý orny qoldaıdy dep senemin» degen.

Al «QazPlast» jáne «Bekem plast» kompanıalar tobynyń bas dırektory Sergeı Vodko: « Bizdiń kompanıa zamanaýı tehnologıalar arqyly polıetılen zattaryn jáne polıropılennen gofrli qubyrlardy óndiredi. Kásipornymyzdyń qurylǵanyna kóp bola qoımasa da, kelesheginen zor úmit kúttiredi. Osy rette bizge jas mamandardyń da septigi mol bolatynyn aıta ketkendi jón sanap otyrmyn. Búgingi memorandým – soǵan jasalǵan mańyzdy qadam.

Partıa tarapynan jastardy jumyspen qamtamasyz etý, arnaıy oqý oryndarynda bilim alý bastamasy óte oryndy jáne utymdy ekenin kórsetti. Biz kásipkerler retinde tasada qalmaı Memleket basshysynyń saıasatyn qoldaımyz. Bizdiń kompanıa osy joba aıasynda óz qataryna 10-ǵa deıin jastardy jumysqa alýǵa jáne bolashaqta tyǵyz baılanysty jumys isteýge daıyn» dep isker adamǵa tán naqtylyqty tanytty.

Moderatordyń ár oblysqa jáne zaldaǵy qatysýshylarǵa sóz usynýymen otyrysta sóılegen Qazaqstan Respýblıkasy Kolejder qaýymdastyǵynyń prezıdenti, «Turan-Profı» halyqaralyq kásibı akademıasynyń rektory Mánen Omarov: «Kolejder qaýymdastyǵy «Nur Otan» partıasynyń Jastar qanatymen birlesip, búgingi úshjaqty memorandýmdy júzege asyrýǵa bar kúsh-jigerin jumsaıdy.

Kásiptik-tehnıkalyq bilim elimizdegi basty kúshterdiń biri desek, qatelespeımiz. Óıtkeni, bizdiń qatarymyzda elimizdiń barlyq óńirindegi 800-den astam kolej ben jarty mıllıonǵa jetetin stýdent bar. Sondyqtan biz «Sátti qadam» partıalyq jobasyn qýatty túrde qoldaımyz. Osy bastamanyń arqasynda, búginde myńdaǵan jas jumysqa ornalasyp, óz joldaryn tabýda. Al búgingi úshjaqty memorandým áleýmettik seriktesterdi tartýda, kolej túlekterin jumyspen qamtamasyz etýde mańyzdy ról atqarady dep senemin», dese «Astana Kógaldandyrý» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Bıbigúl Bektemisova máselege qatysty oıyn jetkizip, aýqymdy jumystar atqaratyn óz kásiporny úshin jastar kúshiniń qajettigine toqtaldy. «Bizdiń bul máselemizdiń oń sheshilýine búgingi memorandýmnyń paıdasy kóp bolady dep oılaımyn. Sebebi, mektep túlekteriniń bári birdeı oqýǵa túsip ketpeıtinin bilemiz. Testileýden laıyqty bal jınaı almaǵan sondaı jastarǵa osyndaı ıgi bastamalar arqyly qoldaý kórsetiletinine qýanyshtymyn. Árdaıym jastardy nazarynda ustaıtyn Elbasymyzǵa aıtar alǵysym sheksiz.

Osy múmkindik paıdalana otyryp, 65 jyldan astam tarıhy bar «Astana Kógaldandyrý» mekemesi partıamen yntymaqtasa jumys isteýge daıyn ekenin aıtqym keledi. Ázirge maýsymnyń sońy bolǵanyna qaramastan 15-20 jasty jumysqa qabyldaýǵa daıynbyz. Olardyń barlyǵy jumys kıimi jáne jolaqy bıletimen qamtamasyz etiledi. Jalaqylary 40 myń teńgeden bastalady. Senbi, jeksenbi kúnderi istegen jumystaryna bólek qosymsha aqy tólenedi. Aı saıynǵy syıaqysy bar. Sondyqtan bizdiń kásiporyn búgingi bastamany qos qoldap qoldaıdy» degen.

«Aqmola vagon jóndeý zaýyty» dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Zeınýlla Shıbkenov bolsa: «Sońǵy jyldary Elbasymyz da kásiptik-tehnıkalyq bilim berýge erekshe kóńil bólip, tıisti oryndarǵa naqty tapsyrmalar bergenin bilemiz. Sonyń arqasynda elimizde tehnıkalyq mamandardyń sany artyp, jumys kúshi kóbeıgeni anyq baıqalady. Búgin qol qoıylǵan qujattyń arqasynda sol bastamanyń aıasy keńeıip, odan ári jandana túsetini anyq.

Óz kezegi bizdiń kásiporyn jastardy jumysqa qabyldaýǵa daıyn. Dál qazirgi kezde zaýytymyzǵa gazben dánekerleýshi, slesar syndy mamandar qajet. Olardyń biliktilikterin arttyryp, kásibı turǵyda ósýlerine qoldan kelgen barlyq jaǵdaıdy jasaımyz.

Qazirgideı jahandyq qarjy daǵdarysyna qaramastan, elimizde osyndaı aýqymdy sharalardyń qolǵa alynýy bizdiń durys baǵytpen júrip kele jatqanymyzdy ańǵartady. Kásiporyn basshysy, máslıhat depýtaty retinde «Nur Otan» partıasynyń ár bastamasyn qoldaımyn. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta partıamen búgingi memorandým aıasynda birlesip jumys isteımiz dep senemin» degen oı tujyrymymen bólisti.

Memorandýmǵa qol qoıý rásiminde Muhtar Qul-Muhammed «Nur Otan» partıasynyń mektep túlekterin jumyspen qamtý boıynsha jańa jobasy da otandyq kásipkerler tarapynan qyzý qoldaý tabatynyna senim bildirdi.

Anar TÓLEÝHANQYZY,

«Egemen Qazaqstan»