«Nege ol sol kúni átir artyq septi, Men nege aq jeıdemdi kıip bardym?» Mıras Asan

«Átir ıisi – estelikterdiń eń qanyq túri» Jan Pol Gerlen

Ár ıis – nota, al parfúmer bolsa  elitkish «jupar sımfonıasyn» jazatyn skrıpkashy-vırtýoz dep jazady massaget.kz. Guerlain parfúmerıalyq úıiniń ańyzyna aınalǵan Shalimar (Shalımar) jupary 1925 jyly Parıjde ótken Halyqaralyq qolóner kórmesinde jurtshylyqqa usynylǵan bolatyn. Sol sharada Shalimar tek átir retinde ǵana emes, sondaı-aq, qutysynyń kórkemdigi úshin de úzdik dep tanylǵan edi.

XX ǵasyrdyń alǵashqy jartysynda bastalǵan Shyǵysqa degen qumarlyq kóptegen aıryqsha óner týyndysynyń dúnıege kelýine sebep boldy. Sonyń ishinde, shyǵystyq saryndaǵy ǵajap jupar túrleri Eýropany dala jýsanynyń ıisine bóledi. Osy maqamdaǵy hosh ıisti átirler qanyq boıaýymen, tuńǵıyq tereńdigimen, qos janary qupıaǵa toly shyǵystyq arýlardaı tańsyq ári elitkish juparymen erekshelenetin. Biz áńgimelep otyrǵan Shalimar solardyń alǵashqysy edi.

Shalımar – mahabbat baǵy Parfúmer Jak Gerlen pák mahabbat hıkaıasyn estip, shyn sezimniń qudiretine tańqalady. Ol úndi ımperatory Shah Jahan men onyń ómirlik jary Mumtaz Mahal týraly mahabbat dastany bolatyn. Qos ǵashyq qosylǵanda Shah Jahan bala dúnıege kelgen soń seziminiń belgisi retinde súıgenine saraı saldyryp, baq ornatamyn degen sert beredi. Alaıda, Mumtaz Mahal uly dúnıege kelgen soń kóz jumady. Bıleýshiniń qaıǵysyna shek bolmady. Ony jubatýǵa eshkimniń qudireti jetpedi.

Araǵa jyl salyp, sál esin jıǵan soń Shah Jahan súıgenine bergen antyn oryndaýǵa kirisedi. Saraı onyń ǵashyǵyndaı ádemi, onyń qaıǵysyndaı alapat, onyń sezimindeı bıik bolýy tıis edi. Osylaısha, álemdegi eń keremet saraı  — Táj-Mahal paıda boldy. Al, onyń aınalasyndaǵy kórkem baq Shalımar («Mahabbat baǵy») atanyp ketti. Gerlen óz átirinde sol shyǵystyq mahabbat baǵynyń aıryqsha atmosferasyn jańǵyrtqysy keldi.

 “Qutydaǵy armannyń” quramy Guerlain Shalimar lımon, bergamot, tonk túıirleri, vanıl, ırıs, ladan, jasmın, raýshan men opoponaks notalary arqyly úndi baqtarynyń esten tandyrar ıisine baýraıdy. Alǵashqy sıtrýstyq notalardy túrli gúlderdiń ańqyǵan ıisi men azdaǵan vanıl tamshylary almastyrady. «The New Book of Perfumes» kitabynyń avtory, parfúmerıa synshysy Djon Oýks «Eger siz talǵampaz hám daýasyz romantık bolmasańyz Shalimar áserin uǵamyn dep oılamańyz» - degen baǵa berdi.

«Shalimar talǵam men talǵamsyzdyqtyń shekarasyndaǵy dúnıe, sondyqtan abaı bolyńyz». Bul Haute Parfumerie brendiniń negizin qalaýshy, synshy Roje Dav ańyz átir týraly pikiri.

Qyzyqty derekter

– Shalımar átiri amerıkalyq jazýshy S. E. Fıllıppstiń «Minsiz bıkesh» romanynda birneshe ret atalady. Basty keıipkerdiń anasy Belında Savagar únemi osy átirdi qoldanatyny týraly aıtylady.

– Software jobasy 1990 jyly «Fragrance. Art of parfume» atalatyn álbom jazady, sondaǵy kompozısıalardyń biri Shalımar átirine arnalǵan.

 – «İsker bıkesh» fılmindegi kadrlardyń birinde Sıgýrnı Ýıver esimdi keıipker kezdesý aldynda «Shalımar… Ol Shalımardy unatady….» - degen sózdermen átir sepkeni kórsetiledi.

 – «Eshteńe kórmeımin, eshteńe estimeımin» atalatyn fılmde Ýollı esimdi zaǵıp keıipker kisi óltirýshi áıelge: «Keshirińiz, bul Shalımar ma? Siz Shalımar qoldanasyz ba»? – deıdi. Áıel: «Iá, bul Shalımar».

– «Daýasyzdar jaǵalaýy» essesinde Iosıf Brodskıı bylaı jazdy: «Keıin meniń Arıadnam kózden tasa boldy. Biraq, onyń qymbat átiriniń (Shalımar emes pe eken?) ıisi nájis sasyǵan pansıonda qalyp qoıdy …». Keıin keıipkerdiń prototıpi sınora Dzýlıana suhbattarynyń birinde: «Iá, men ol kezde Shalımardy unatatynmyn».

 – Shalımar Katrın Panokldiń «Biz áli bıleımiz» týyndysynda da atalady. Ol - Lúsıldiń súıikti átiri. – Van Morrısonnyń «Madame George» áninde Shalımar atalatyn jol bar: «And that smell of sweet perfume comes drifting through, The cool night air like Shalimar».

 – "Amerıkalyq qorqynyshty áńgimeler" (2011-...) telehıkaıasynyń 5 maýsymynda keıipkerdiń biri bylaı deıdi: "Sen ekenińdi Shalımar emes qan ıisinen bildim..."

– Djeıms Pıterdiń "Sen sekildi ólik" shyǵarmasynda da Shalımar átiri atalady. Keıipkerdiń anasy únemi osy átirdi qoldanatyn.  "Onyń murny ıisti keremet ajyratatyn.Ásirese, «Shalımar». Endi she? Anasy únemi «Shalımar» qoldanatyn".