Aýǵanstan – qyz bolyp dúnıege kelgender úshin qaýipti memleket. Qyz bolyp dúnıe esigin ashtyń ba, boldy, bar múmkindikten, erkindikten aıyrylasyń: mektepke barmaısyń, sportpen shuǵyldana almaısyń, jumysqa da tura almaısyń. Tipti, qyz bala dúıege kelgen otbasy qoǵamda sózdiń astyna qalady eken, olarǵa eshkim aıaýshylyq tanytpaıdy. Sol sebepti qoǵamdaǵy óz abroıyn kóterý maqsatynda aýǵan otbasylary «bacha bosh» rásimin jasaıdy. Iaǵnı, qyzdy ulǵa aınaldyrý. Rásim ótken kúnnen bastap qyzdar tek uldardyń kıimderin kıip, dál ul bala sekildi tárbıelenetin bolady.
Úıdiń otaǵasy murageri atanatyndaı uldy bolmaıynsha áıelin kúnde kemsitip otyrady. Al ul bala dúnıege kelse, ol kún aýǵan otbasy úshin úlken merekege aınalady.
Qyzdy ulǵa aınaldyrý – Aýǵanstanda otbasynyń abyroıyn saqtap qalatyn birden bir ádis. Qyz balany uldarsha kıindirip, shashyn alyp tastap otyrady, ózge balalyryna qaraǵanda erekshe qurmetpen qaraıtyn bolady. Mundaı rásim áıeldiń keleside ul tabýyna kómektesetin kórinedi.
«Bacha-posh» rásimine kelisken qyz erkindikke shyǵyp, óziniń quqyqtaryn qaıtara alady. Kóshege shyǵyp, dúkenderge baryp, tipti ul balalarmen oınaýyna da ruqsat etilgen. Ul balalardyń janynda bacha-posh rásiminen ótken qyzdardyń aıyrmashylyqtary baıqalmaıdy.
Al sol qyzdar ishteı ne sezinedi? Ony oılap jatqan eshkim joq. Keı qyzdar ul balanyń róline kire almaı qalyp jatady. Ondaı jaǵdaı kóbine qyz balanyń eseıgen shaǵynda bolady. Jasóspirimder ondaı qyzdardy «transvestıt» dep mazaqtyń astyna alady. Erkindikke qol jetkizgenimen, qyz balanyń bul júkti kóterip júrýi aýyrǵa soǵady. Jalpy alǵanda, aýǵan qyzy patrıarhaldyq dástúrdiń tutqynyna aınalady.
Al álgi qyz bala óse kele ata-anasy ony dereý turmysqa berýge asyǵady. Biraq qyz úshin ol aýyrǵa soǵady, sebebi jigitpen ózin teń ustap úırenip qalǵan, as úı sharýasyna da ıkemsiz bolyp tárbıelendi emes pe? Sol úshin bacha-posh qyzdary «jaman áıel» atanady.
Bacha posh rásimi memlekette moıyndalmaǵan zańsyz áreketterdiń biri bolyp tabylady. Alaıda kúshi búgingi kúnge deıin joıyla qoımaǵan.
Sholýshy: Sabına Ramazan
