Ramazan aıy kelisimen kóbimiz aýyzashar berýge asyǵamyz. Buǵan baılanysty keıbireýler orazany mindetti túrde berý kerek pe, jaǵdaıym kelmeı jatsa she, dastarhannyń aǵyl-tegil bolýy mindetti me degen syndy suraqtar qoıyp jatady, dep jazady Qamshy aqparattyq agenttigi islamdini.kz saıtyna silteme jasap.

Aýyzashar berý – saýapty is. Záıd ıbn Halıd ál-Jýhaınıdiń (r.a.) rıýaıaty boıynsha Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.): «Aýzy berik jandy aýyzasharǵa shaqyryp tamaq bergen kisi – oraza ustaǵan adamnyń alatynyndaı saýap alady. Aýzy berik adamnyń saýabynan da esh nárse kemimeıdi», – degen. (Tırmızı, Saým, 82; Ibn Majá, Sıam, 40). Taǵy bir hadısinde Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.): «Eger kimde-kim Ramazan aıynda adal tabysymen aýyzashar berse, perishteler Ramazan aıynyń sońyna deıin oǵan duǵa jasaıdy», – degen. Sonda rıýaıat etýshi: Ýa, Rasýlalla! Aýyzasharǵa eshteńe tappasa ne isteıdi? – dedi. – «Bir tilim nan bersin» – dedi. – «Ol da bolmasa she?» – «Onda qara sý bersin» – dedi (át-Tarǵıb ýát Tarhıb, 2/431.)

Oraza tutqan kisige bir qurma nemese bir kese sút bergen adam da aýyzashar bergendeı saýapqa ıe bolady. Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.):«Kimde-kim Ramazanda oraza tutqan kisige aýyzashar berse, kúnálary keshiriledi. Oraza tutqan kisiniń saýabyna teń saýap buǵan da beriledi» degende, sahabalardyń bireýi bir adamǵa da aýyzashar beretin múmkindigi joqtyǵyn aıtty. Olarǵa jaýap retinde: «Bir qurmamen aýyzashar bergen adamǵa da, tek sýmen ǵana aýyz ashtyrǵan adamǵa da, azdaǵan sút bergen adamǵa da bul saýap jazylady», – dep jaýap beredi (Báıhaqı). Taǵy bir hadıste: «Aýyz bekitkender tamaq jep otyrǵan ýaqytta toıǵanǵa deıin aýyzashar bergen adamǵa ıgilik tilep turady» delingen. Mine, bul hadısterden baıqaǵanymyzdaı, aýyzasharda dastarhannyń as ta tók bolýy mindetti emes, árkim jaǵdaıyna qaraı berse bolady. Eń bastysy – Allanyń razylyǵyn tabý nıeti bolsa bolǵany.

Aýyzashar berý óte úlken saýap. Jolda ketip bara jatyp, kez-kelgen aýzy berik adamǵa bir dana qurma berýmen aýyzashar berý saýabyna qaýyshylady. Paıǵambarymyz aleıhıssalam: «Kimde kim bul aıda aýzy berik bir adamǵa aýyzashar berse, kúnálary keshiriledi. Sol aýzy berik adamnyń alǵan saýabyndaı saýap buǵan da beriledi.»degeninde sahabalardyń keıbiri aýzy berik bir adamǵa da aýyzashar beretindeı jaǵdaıy joq ekendikterin aıtty. Olarǵa Rasýlýllah bylaı dep jaýap berdi:

«Bir dana qurmamen aýyzashar bergenge de, tek sýmen ǵana orazasyn ashtyrǵanǵa da, kishkene sút bergenge de osy saýap jazylady.» (Báıhaqı)

Taǵy bir hadıs shárıfte bylaı delindi:

«Ramazanda bir qonaqqa aýyzashar bergen adamǵa Syrat kópirinen ótý ońaı bolady.» (Ý. Nájat)

As berý óte úlken saýap bolyp tabylady. Ásirese aýzy berik adamǵa as berý – odan da úlken saýap bolady. Oraza tutqan adamnyń saýabyndaı saýapqa qaýyshady, oraza tutqan adamnyń saýaby kemimeıdi.

Paıǵambarymyz aleıhıssalam «Ramazan aıynda aýzy berik adamǵa sý berip, aýzyn ashtyrǵan adam, anasynan jańa týǵandaı kúnásiz bolady» degeninde, sahabalar «Sýǵa tapshylyq bolǵan kezde ma?» dep surady. Paıǵambarymyz aleıhıssalam olarǵa «Qalasa ózen jaǵasynda bersin, báribir» dep jaýap berdi. (Ý. Nájat)

As berýdi nıǵmet dep bilý kerek. Hadıs shárıfte bylaı delingen:

«Amaldardyń eń qundysy – bir musylmannyń aıybyn jabý, qarnyn toıdyrý jáne muqtajdyǵyn berý arqyly ony qýantý.»(Isfahanı)

«Allahý ta’ala tamaq jegizetin jomart qulymen perishtelerine maqtanady.» (Imam Ǵazalı)

«Qonaq dastarhanda otyrǵanynsha, perishteler úı ıesine duǵa etedi.» (Tabaranı)

«Jánnatta sondaı záýlim saraılar bar, bular jyly sóıleıtin, tamaq jegizetin jáne barlyq adam uıqyda jatqanda namaz oqıtyndar úshin.» (Tırmızı)

«Dosyna, onyń jaqsy kóretin tamaǵyn ápergen adamnyń kúnálary keshiriledi.» (Bázzar)

Dos-jarandarǵa tamaq berý sadaqa berýden abzal bolady. Hazreti Álı bylaı degen: «Dostarǵa jegizgen bir nanym, kedeılerge bergen bes nanymnan qundy. Dostarmen jelingen tamaq, qul azat etýdan de abzal.»

«Ol meni tamaqqa shaqyrmaıdy, men ony nege shaqyraıyn» dep aıtpaý kerek. Tamaqqa shaqyrǵanda da, tamaqqa bara jatqanda da tek Allah razylyǵyn oılaý kerek.

Kúná isteletin jerge tamaqqa shaqyrsa barmaý kerek. Kedeılerdiń shaqyrǵanyna barmaı, baılardyikine barý – tákapparlyqtyń belgisi. Ózinen tómenderdiń úıine barý – qarapaıymdyqtyń belgisi.

Úılený asyna shaqyrylǵan adamnyń barýy súnnet, basqa shaqyrýlarǵa barý mústahab bolady. Keıbir ǵalymdar “úılený asyna barý ýájip, basqa shaqyrýlarǵa barý súnnet” dep bildirgen. Musylmannyń musylmanǵa mindeti bolǵan bes aqysynyń bireýi shaqyrýyna barýy bolyp tabylady. Hadıs shárıfte de «Shaqyrǵan jerge baryńdar» delingen.(Múslım)

Kóp shyǵyndanyp, áýrege salynyp shaqyrylǵan jerge barý kerek emes. Sarańnyń da shaqyrýyna barý kerek emes. Hadıs shárıfte bylaı delinedi:

«Jomart adamnyń asy shıpa bolady, al sarańnyń asy aýrý týdyrady.» (Dáılámı, Hakım, Ibn Lal, Dará Kýtnı, Hatıb)

Shyn kóńilmen shaqyrylǵan jerge barý kerek. Hadıs shárıfte bylaı delindi: «Musylman baýyryna syı kórsetken adam, Allahý ta’alany da syılaǵan bolady.» (Isfahanı)

«Eki adam bir ýaqytta shaqyrǵan jaǵdaıda esigi jaqyn bolǵanyna bar! Óıtkeni esigi jaqyn bolǵanynyń aqysy birinshi keledi.» (Býharı)

«Shaqyrylǵan jerge barmaǵan adam Allah pen Rasýlyna qarsy shyqqan bolady.» (Býharı) (Dinimizdiń osy taqyryptaǵy ámirine moıynsunbaǵan bolady.)