Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev 2017 jyly 26 qazanda qazaq tili álipbıin kırıllısadan latyn grafıkasyna kóshirý týraly jarlyqqa qol qoıdy. Kórshi eldegi mańyzdy jańalyq retinde Qytaı Halyq Resrýblıkasynyń Shınhýa saıty jáne basqa da iri aqparat quraldary 2017 jyly 1 qarashada habar taratty, onda bylaı delindi:
Qazaqstan Úkimeti tekserip bekitken latyn grafıkasyna negizdelgen qazaq jazýy álipbıin jyl sońynan buryn qoldanysqa engizip, kırıllısa álipbıinen qol úzbek. Jospar boıynsha, keler jyly jańa oqýlyqtar qurastyrylyp, 2025 jyly úkimettik qujattardy tolyǵymen jańa álipbı boıynsha daıyndaý iske asyrylmaq.
Úkimettiń jazý reformasyn talqylaǵanyna kóp jyl boldy. Prezıdent N. Á. Nazarbaev 27 qazanda úkimet jarlyǵyna qol qoıdy.
Ótken ǵasyrdyń 20-shy jyldary qazaq tilinde arab jazýy negizindegi tóte jazý qoldanylǵan, 20-40 jyldar aralyǵynda latyn jazýy negizindegi qazaq jańa jazýy qoldanylǵan. 40 jyldardan bastap orys tili negizindegi kırıllısa álipbıi qoldanylǵan. Sovet odaǵy ydyraǵan soń qazaq tili Qazaqstannyń memleket tili boldy, orys tili memleket organdary men jergilikti organdardyń resmı tili bolyp bekitildi.
Qoldanystaǵy kırıllısa álipbıinde 33 orys tili tańbasy jáne 9 qazaq tili tańbasy bar. Latyn jazýynda 26 tańba ǵana bar. Mine, bul latyn álipbıiniń tolyqtyrylý jaǵdaıynda ǵana qazaq tiliniń dybystyq ereksheligine anaǵurlym saı kele alatynyn ańǵartady. Úkimet keler jyly oqytýshylardy tárbıeleý jáne jańa oqýlyqtardy qurastyrý jumysyn bastaıdy. Jańa nusqadaǵy latyn álipbıi qoldanysqa engen soń Qazaqstan - «Qazaqstan» dep jazylatyn bolady.
Keıbireýler jazý reformasynda «Sovet odaǵy men Reseıdiń yqpalynan arylý» deıtin saıası maqsat bar dep otyr. Alaıda Qazaqstannyń aqparat dánekeri 30 qazanda Reseıdiń bas elshisi Mıhaıl Bocharnıkovtyń sózinen sıtat keltirip bylaı dedi: Reseı táýelsiz Qazaqstannyń aldaǵy ýaqytta memlekettik tildi latynǵa kóshirý týraly sheshimine túsinistikpen jáne qurmetpen qaraıdy.
Mıhaıl Bocharnıkov dáriptep bylaı dedi: Qazaqstan úkimetiniń pozısıa bildirýinshe, orys tiliniń resmı tildik orny yqpalǵa ushyramaıdy, Qazaqstannyń orta mektepterinde orys tili «belgilengen til» retinde oqytyla beredi, Qazaqstan úkimetiniń basshylyǵy orys tilin el azamattarynyń erkin meńgerýin Qazaqstannyń mańyzdy mádenı basymdyǵy retinde qarastyrady.
Bul habar Shyńjańdaǵy qazaqsha basylymdardyń biri «İle keshi» gazetinde Senbek Áýesqanulynyń aýdarmasymen 2017 jyly 7 qarashada jarıalanyp, jańa álipbı tóte jazý úlgisinde qosa berildi.
Senbek Áýesqanuly
Qytaı Shyńjań Qulja qalasy
