Atynan-aq bilinip tur emes pe? Sóz alyp shahardyń aıtýly ákimi men osyndaı aıtýlylardyń aldynda orǵyp júretin qatyn týraly. Bolmaıtyn jerden uıqas qýalap, qatyn dep otyrǵanym bolmasa, bul arýdy kórgen erkek ornynan tura almaı úıelep qalady.

Sonymen, kúnderdiń bir kúninde ákim men qatyn el kózinen jasyrynyp, qaqaǵan qystan qashyp, ystyq jaqqa demalysqa keldi. Halyq pen salyqtan túsken aqsha taýsylsyn ba? Eń qymbat qonaq úı, dop oınaýǵa bolatyndaı at shaptyrym bólme. Munda tipti qustyń súti de bar. Aýzymnyń sýy quryp, qashanǵy tamsanyp otyram, toq eterin aıtaıyn. Zańdy jaryn «İssaparǵa kettim» dep aldap shyqqan ákim men tizgini ylǵı ózinde júretin arý qatyn jaǵajaıda jata-jata jalyǵyp, ıahtamen ashyq teńizge shyqty. Aspanda shaǵala, aınala tamasha. Tórt-bes saǵat toqtaýsyz júzgen jurt shaǵyn aralǵa aıaldady. Biri taǵy da sýǵa tústi, biri sanalýan ishimdikke bas qoıdy. Al, bizdiń ekeý taǵy da tasaǵa ketti. Ana jer tym jadaǵaı sıaqty, myna jerde kóleńke qoıý emes, ana tus jaqsy-aq eken. Tek, jasyrynatyn qalqa joq. Osylaı ózderine qolaıly jer izdep biraz shyǵandap ketken qos yntyq toptana ósken pálmalardyń arasyna kelgende aıaq sýytty. Bul jaqtyń aýa raıy tym qyzyq. Bir sátte jarqyrap kún shyǵa qalady. Bir demde shelektep jańbyr jaýady. Búgin de besinge deıin balbul jaınap turǵan kók aspan áp sátte nildeı buzyldy. Kún raıyn uǵyp alǵan jolbastaýshy dabyl qaǵyp, qalyń qaýymdy jınady da jolǵa tústi. Ózgeden jasyrǵan qupıasy mol ekeý dabyldy da estimeı, aspanǵa da qaramaı eskerýsiz qala berdi. Aptyq basyldy, shól qysty. Sol kezde ǵana óz-ózderine kelgen ekeý qarańǵy qoıýlana bastaǵanyn baıqady. Oryndarynan turyp, kún ystyqta kıetin eki-úsh shúberegin taýyp alyp, kelgen izderine tústi. Baǵanaǵydaı emes, salyǵyp-aq qalypty. O, toba! Ákim sharshaǵanyna, tizesine túsken qarny kedergi bolǵanyna qaramaı tóńirekti bir-eki aınalyp keldi. Myna aralda ekeýinen basqa jan balasy joq. Áp-sátte jal-jal asaý tolqyndar jaǵany uryp, aspan qap-qara bolyp túnerip, jańbyr tópep, bir alapat kúshine mindi. Áne-mine sýnamı bastalyp ketetindeı bizdiń ekeý ábden sasty. «Talaı eldiń obalyna qalyp em. Bul sonyń zaýaly shyǵar» dep oılady ákim. «Talaıdy taqyrǵa otyrǵyzyp em, soǵan jaýap berer shaq kelgen sıaqty» dep oılady qatyn. Jetektesken ekeý osy jastaryna deıin kórmegen qıyndyqpen betpe-bet kelip, dúnıeden baz keship, súrinip-qabynyp júrip, daýyl qulata almaǵan úsh-tórt daraqqa jolyqty. Bireýiniń ishin ádeıi qolmen keýlegendeı eken. Eki adam qatar kirip, tize túıistirip otyrýǵa bolatyndaı. Syrttaǵy sumdyq daýyl, jer men aspandy tutastyryp jibergen ólsheýsiz sý áli tolastamasa da myna jer ekeýge peıishtiń tórindeı boldy. Jańa ǵana bárinen túńilip, jata qalyp, Jaratqanǵa quldyq uryp, jalynyp-jalbarynýǵa beıil bolyp kele jatqan ekeý qalqaǵa bas suqqannan keıin táýbaǵa túsken oılarynan aınyp-aq qaldy. Tipti, «Manaǵy oıymdy mynaý bilip qoımady ma eken?» degen kúdikpen, tas qarańǵyda bir-birine qarap ta qoıdy. Endi ne bolsa da bári ishterinde ólmek. Bir-birine syr berip qoımaǵandaryna qýanyp, baǵana bir obal-saýap týraly oılaǵandaryna ishteı kúlip, alapat qorqynysh pen taýsylmaıtyndaı bolǵan qıyndyqty lez umytyp, ekeýi de ishteı «Táıiri» deı bergende aspannan jasyn túsip, týra aldarynda turǵan daraqtyń birin joq qylyp jiberdi. Dúnıe jap-jaryq bolyp ketkende kúli ǵana qalǵan daraq, byqsyǵan tútin, teńselgen pálmalar, áne-mine basyp qalardaı entelep kele jatqan asaý tolqyndar ekeýin qaıtadan dúnıeden túńildirip jiberdi. Bir-aq sátte tozaqqa top ete túskendeı. Endi tek bárine jaýap berý ǵana qalǵandaı. - Osydan aman-esen elge jetsem, kisi aqysyn jemespin - dedi ákim ómirinde birinshi ret shyn kóńilmen. - Men de osydan aman-esen jetsem, balamdy ǵana álpeshtep, sonyń adam bolýyna barymdy salarmyn - dedi qatyn. - A, ıá. Meniń de balalarym bar. Tek, dúnıeniń qadirin bilmeı, asyp-tasyp júr. Aldymen, solarǵa ómirdiń mánin uqtyrsam ǵoı - dedi ákim. - Má, kúıeýimmen ajyrasyp, dúnıe-múlkin ózime aýdaryp alǵannan keıin qıyndyq degenniń bárin umytyp em. Endi ómir boıy shalqyp-tasyp júre berem dep oılaǵam... - Alǵash basshylyqqa qol jetkende adal bolǵym-aq keldi. Elge qyzmet etpek boldym. Biraq, qatyp qalǵan bir júıe yrqynan shyǵarmaıdy eken. Ne jeýiń, ne ketýiń kerek. Eldegi birinshi adam bolmaıynsha bárin túzeımin degeniń dalbasa dep oıladym da, qarbyttym kelip... - Kúndelikti túsip jatqan tabys bolmaǵannan keıin bir balanyń alımenti ne bolady? Óziń sıaqty alpaýyttarǵa ajarymdy sata bastadym. Aldynda kádimgideı arym mazalaıtyn. Keıin kimniń esepshotynda qansha puly bar ekenin otyrysynan-aq baıqaıtyn shamaǵa jettim. Ol qasıetimdi maqtan tutatynmyn. Endi betimniń oty shyǵyp otyr. - Seni qoıshy, seniń zalalyń ózimiz sıaqty baılarǵa ǵana tıdi. Al, men kóp balaly analarǵa, jetimderge, jaǵdaıy joq otbasylarǵa bólingen aqshamen osynda kelip otyrmyn ǵoı. Sol aqshamen seni úlde men búldege oradym... - Meni ǵana ma? - Endi?.. - Endi deıdi ǵoı. Ótkende ana qylymsyǵan ánshi qyzdyń qoınynan shyǵara almaı qoıyp edik qoı. - Ol kezde seniń janyńda Bákeń otyrdy ǵoı... - Otyrsa, jabysyp qalǵan joq. Ketti ǵoı jónine. - Sol Bákeń saǵan 70 myń dollardyń kóligin syılady degeni ras pa? - Árıne, ras. Sen ǵoı áli gaýhartasy bar syrǵa, júzik te ápergen joqsyń... - Áperem, janym. Osydan - deı bergende naızaǵaı taǵy jarq ete qaldy da, taǵy bir daraq ushty-kúıli joq boldy. Ekeýi birdeı talaı jyldan beri alǵash ret «Pyssymylda» dedi. - Jaratqan, óziń saqtaı kór. Kúnálarymdy keshe kór. - Ne jazdym dep aıta almaımyn. Biraq, osymen bári bitkeni me? - Kóretin jaryǵymyz bar shyǵar. Aqsarybas! - Shynymen osydan elge barǵan soń eshkimge kózimdi tóńkermeı ózimmen ózim kúnimdi kórem... Gaýhartasyńnyń da, júzik, syrǵańnyń da qajeti joq. - Men de barlyq jarly-jaqybaıdyń basyn qosyp, sadaqa taratam. Ákeńniń aýzy, ózimmen birge kórge alyp ketetindeı jınaı berippin ǵoı. Endi mine, qý aǵashtyń túbinde qashan janyp keterimdi bilmeı, selk-selk etip otyrmyn. - Aıtpaqshy, «Óz úıim joq. Qatynymnyń úıinde turam» dep ediń ǵoı birde. Soǵan bireý senedi dep oıladyń ba? - Aıaq asty aýyzǵa túskeni sol boldy. Ásheıinde kabınette syr bermegenmen, kóp aldynda sasqalaqtap qalady ekensiń... - Al, táýelsizdik kúninde qalada bolmaımyn degeniń betińe shirkeý emes pe? - Aqymaqtar táýelsizdik úshin qan tógedi. Bizder sonyń qyzyǵyn kóremiz dep, talaı kúlip em. Sonyń zardabyn qazir tartyp otyrmyn-aý deımin. Endi monýmenttiń túbinde túnemesem be? Ekeýi ótkenine ábden ókinip, endi qaıta kúná jasamaıtyndaı bolǵanda sibirlep tań da atty. Túnde eshteńe bolmaǵandaı qustar túrli ánge basyp, aınala ǵajap sulýlyqqa malyndy. Keshe eki adamnyń kem bolǵanyn jaǵaǵa jetken soń bir-aq bilgen qonaq úı ıeleri de kórindi kóz ushynan. Al, boılaryndaǵy bar jyndarynan aıyrylyp, táýbalaryna kelgen ekeý únsiz...