Almatyda jyl saıynǵy halyqaralyq «Almaty Invest» ınvestısıalyq forýmy ótti, oǵan ár eldiń 500-den astam delegattary qatysty, olardyń arasynda bedeldi saıasatkerler, álemdik jáne qazaqstandyq bıznes-jetekshileri, ınvestısıalyq korporasıalardyń, qarjy ınstıtýttary men halyqaralyq uıymdardyń basshylary boldy.

Investısıalyq múmkindikter men iskerlik baılanystardy qalyptastyrýdyń tuǵyryna aınalǵan forýmǵa qatysýshylardy quttyqtaǵan Almaty ákimi Baýyrjan Baıbek aldaǵy ótken forýmdarda quny 1 mlrd. dollar bolatyn 40-tan astam memorandýmdarǵa qol qoıylǵanyn, onyń ishinde 400 mln. dollardy quraıtyn 12 jobanyń júzege asqanyn atap ótti.

«Almaty – Orta Azıadaǵy erekshe damyǵan megapolısterdiń biri, onyń ekonomıkalyq aýqymy 35 mlrd.dollar. El Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń syndarly saıasaty arqasynda megapolıs ekonomıkasy 100 ese ósti. Qala İJÓ-niń bes bóligin, el salyǵynyń teń jartysyn beredi. Qalaǵa sheteldik kompanıalar ınvestısıalar bólýde. 10 jyl ishinde 22,2 mlrd. dollardyń ınvestısıasy tartylǵan, tek bıylǵy jyldyń ózinde ǵana ınvestısıa 21%-ǵa artty, onyń ishinle sheteldik ınvestısıa 24%-ǵa ósti», - dedi Baýyrjan Baıbek.

Qazirgi kezde qala ekonomıkasynyń 86%-yn saýda men qyzmet kórsetý salasy quraıdy, shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesi 40%-dan joǵary, ıaǵnı munaıǵa esh qatysy joq turaqty ekonomıka qalyptasqan. Qalada Qazaqstannyń salyq tóleýshi iri kompanıalarynyń úshten biri, bankter bas ofısteriniń 90%-y, birikken kásiporyndar men iri halyqaralyq uıymdar mekemeleriniń 43%-y ornalasqan. Jaqynda ǵana BUU-nyń 14 arnaıy agenttikteri habynyń jańa ǵımaraty ashyldy.

Almaty ákimi megapolıs óziniń damýynda úzdik reformalardy júzege asyrýdyń jahandyq úrdisine jáne úzdik álemdik tájirıbege, sonyń ishinde BUU-nyń turaqty damý Maqsattaryna, EEOU-nyń standarttaryna súıenetinin aıtty. PROON-men jáne fransýzdyń «Systra» kompanıasymen birge kólik reformasy, amerıkalyq IDC kompanıasymen «Smart Almaty» konsepsıasy jasaldy. Qalanyń Sheberlik-jospary kanadalyq-amerıkalyq HATCH kompanıasynyń qoldaýymen atqarylýda.

«Qazirgi kezde Qazaqstan halqynyń 10%-dan astamy Almatyda turady, almatylyq aglomerasıany qosa eseptegende halyq sany 3 mln. adamdy quraıdy. Sheteldik sarapshylar 2035 jylǵa qaraı qala turǵyndarynyń sany 2 ese ósetinin aıtyp otyr. Taıaýdaǵy 15 jyl ishinde biz jyl saıynǵy ekonomıkalyq ósimdi 5%-dan tómendetpeýge, joǵary qosymsha quny jáne eksporttyq áleýeti bar ıntellektýaldy sektorda 700 myńnan astam jańa jumys ornyn ashýǵa, eńbek ónimdiligin 2 ese arttyrýǵa tıispiz. Biz ortalyqtandyrý prınsıpi boıynsha qala turǵyndaryn birtindep áleýmettik ınfraqurylymmen qamtamasyz etemiz. Keler jyldyń basynda qalany damytýdyń Sheberlik-jospary ashyq túrde jarıalanady. Qalanyń árbir turǵyny, bıznes ókilderi onymen jete tanysyp, óz usynystaryn aıta alady», - dedi qala basshysy.

Baýyrjan Baıbek óziniń sózinde qalada perspektıvaly sektorlar men qurylys salý aımaqtarynyń anyqtalǵanyn aıtty. Jer ýchaskelerin esepke ala otyryp Túrksib, Jetisý, Alataý aýdandarynda qurylys salý qolǵa alynady. Boljam boıynsha taǵy da 70 sharshy metr turǵyn úı, áleýmettik jáne óndiristik ofıster, saýda alańdary salynýy tıis. Tek bıyldyń ózinde ǵana qalada 2 mln. sharshy metrden astam turǵyn úı salynady, onyń ishinde «7-20-25» baǵdarlamasy boıynsha.

Ári qaraı ol megapolısti damytýdyń negizgi mindetterine toqtaldy, olar - qala ınfraqurylymyn, qoǵamdyq keńistikti modernızasıalaý, kólik reformasyn jalǵastyrý, týrızmdi damytý. Megapolıs basshysy forýmǵa qatysýshylar men áleýetti ınvestorlarǵa Almatyda bıznes júrgizýdiń qanshalyqty paıdaly ekenin de aıtty.

«Almatyda kapıtaldyq jáne operasıalyq shyǵyndardy esepteı otyryp, bıznes júrgizý óte paıdaly. Qala tranzıtke negizdelgen prınsıp boıynsha damýda ári «ınfraqurylymdaǵy adamdar» qaǵıdasynyń yqpaly zor. Daıyn kólik jáne ınjenerlik ınfraqurylymy bar jer telimderi jeńildetilgen jaǵdaıda usynylady», - dedi Baýyrjan Baıbek.

Mysaly, 490 gektarǵa ornalasqan Indýstrıaldy aımaqta quny 600 mln. dollar bolatyn 40-tan astam iri joba iske asýda. Qazirdiń ózinde memlekettik ınvestısıasynyń ár teńgesine jeke ınvestısıanyń 5 teńgesi kelýde.

«Inovasıalyq tehnologıalar parki» ashyq ekonomıkalyq aımaqtaǵy 163 ga jerge joǵary tehnologıaly kompanıalar úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Jumysshy jaldaý ońaı ári kedendik jáne salyqtyq jeńildikter bar. SEZ naqtyly mashına jasaý, medısına jáne bıotehnologıanyń klasterge aınalýy múmkin.

«Memleket basshysynyń Joldaýyn oryndaý úshin biz «qarapaıym zattar ekonomıkasyn» damytýdamyz. Mysaly, jyl aıaǵyna deıin skoch pen plenka shyǵaratyn KazTigerTape, gaz qazandyqtaryn jasaıtyn KELET jobalary, karton men qaǵaz shyǵaratyn Inter Mýltı Servıs zaýyty qolǵa alynady», - dep atap ótti Baýyrjan Baıbek.

Kólik salasynda ınfraqurylymdyq jobalarǵa erekshe mán beriledi. Qalada 700 myńnan astam avtomobıl bar, srapshylardyń aıtýynsha kólik keptelisinen Almaty ekonomıkasy kún saıyn 600 mln. teńge nemese İÓÓ-niń 2% -yn joǵaltady eken.

«Sondyqtan keshendi kólik reformasy qoǵamdyq kóliktiń sapasyn arttyrýǵa, ekologıany jaqsartýǵa, bıznes shyǵyndaryn azaıtýǵa baǵyttalady», - dep atap ótti megapolıs ákimi.

Sońǵy 10 jyl ishinde qalada 30-dan astam jol aıryqtary salyndy, jaqyn arada taǵy úsheýi iske qosylady, osylaısha kishi kólik aınalamyn qalyptastyrý aıaqtalady.

Bulardan ózge, MJÁ prınsıpi boıynsha Almatynyń Úlken Aınalmaly jolynyń qurylysy bastaldy. Bul aýqymdy jobanyń jalpy quny 1,4 mlrd. dollar, ol qalany «Batys Eýropa – Batys Qytaı» dálizinde kólik torabyna aınaldyrady. Qalany táýligine 40 myń avtomobılmen júkteıdi. Bul iri joba servıstik kompanıalarǵa jaqsy ınvestısıalar ákelýi múmkin.

Eki temirjol vokzaldaryn rekonstrýksıalaý bastaldy. Jeke ınvestısıa esebinen aeroportty modernızasıalaý qolǵa alynady, sonyń arqasynda onyń ótkizý qabileti 2,5 ese ósip, jylyna 13 mln. deıin jolaýshyǵa jetedi.

Elimizde alǵash ret BRT jelisi iske asty, sonyń arqasynda qoǵamdyq kóliktiń jolǵa ketetin ýaqyty 32%-ǵa qysqardy. Halyqaralyq sertıfatqa ıe ári elektrobýstardyń úshinshi býynyn shyǵaratyn «Falcon Eurobus» zaýyty ashyldy.

Kóliktegi ınvestısıa úshin eń iri jobalar – metro jáne JRK. MJÁ mehanızmi boıynsha EBRR-men birge uzyndyǵy 23 km bolatyn Jeńil relsti kólik jobasy konkýrsynyń birinshi kezeńi aıaqtalyp qaldy. Metronyń eki jańa beketiniń iske qosylýy jolaýshy aǵynyn táýligine eki esege arttyryp, 86 myń./adamǵa jetkizedi.

«Biz qala keńistigin «Qala adamdar úshin» prınsıpi boıynsha modernızasıalaýdamyz. Qalanyń tarıhı ortalyǵynyń úshten biri zamanaýı standarttar boıynsha jańardy, trotýarlar men jasyl jelek ulǵaıdy. Jańarǵan kóshelerge keletin adamdar sany 40%-ǵa artyp, saýda aınalymy 1,5 ese ósti. Bulardan ózge biz Smart tehnologıany engizýdemiz. Memleketpen baılanystyń barlyq prosedýralary jeńildedi. Almatyda bıznesti qaǵazsyz ashý, esep-faktýralardy, bank operasıalaryn júrgizý, salyqty tapsyrý, eskız jobasyn jáne elektrge qosylýdyń kelisimin jasaý ǵalamtor arqyly júzege asady», - dedi Baýyrjan Baıbek.

Qazposhtanyń málimeti boıynsha elimizdegi elektrondy saýdanyń basym bóligi Almatyda shoǵyrlanǵan, jyl saıynǵy ósim 55%, ınternet-magazınderdegi taýar aınalymy 47%, onyń 64%-y qolma-qol aqshasyz júrýde. Big Data qurylǵan Elektrondy úkimetti damytý jónindegi BUU-nyń reıtıńi boıynsha Almaty 25 oryndy ıelengen.

Megapolıs ákimi zańnamany jetildirý jáne jańa tehnologıany engizýden ózge jeke ınvestısıany tartýda qolaıly qala keńistiginiń, damyǵan servıstiń, joǵary sapaly adamı kapıtaldyń máni zor ekenin atap ótti.

«Bizdiń tabıǵatymyz ǵajap, durys demalý úshin barlyq múmkindikter bar. Bıik taý shatqalyndaǵy Medeý álemge áıgili, al Shymbulaq TMD-daǵy eń úzdik taý shańǵysy kýrorty. Qonaqtarǵa 2 myńnan astam meıramhanalar, 237 qonaq úıler, hostelder, 20 mýzeıler, 19 teatrlar, 14 kórmeler men galereıalar, 128 OSSO qyzmet kórsetedi. Almaty qazirdiń ózinde óńirlik týrızm ortalyǵy, Qazaqstanǵa kelgen árbir 2-shi sheteldik týrıs bizdiń qalada bolady», - dedi Baýyrjan Baıbek.

Qazirgi kezde Almaty aglomerasıasynyń taý shoǵyrlaryna qatysty sheberlik-jospary jasalýda. Halyqaralyq sarapshylardyń boljamy boıynsha jospar júzege assa shańǵy trassasy 5,5 esege artyp, 237 km deıin uzarady, shańǵyshy týrıserdiń sany 6 ese ulǵaıyp, 46 myńǵa deıin jetedi, trekkıng, haıkıng jáne basqalary úshin 500 km taý joly salynady.

Qalada 1000 konferensıalar, semınarlar jáne basqa da bıznes sharalar ótip turady. İskerlik týrızmin damytý úshin qurylys alańy 15 myń sharshy metr bolatyn kongres-ortalyǵy bar kórme keshenin salý josparlanýda.

Jyl saıyn 50-den astam halyqaralyq sporttyq sharalar, jazdan, klasıkalyq jáne etnıkalyq mýzykadan halyqaralyq festıválder ótýde. Mundaı sharalardyń basym bóligi brendke aınalyp shetelge tanymal bolýda, mysaly, «Týr Almaty», «Almaty Marafony», «Star of Asia» halyqaralyq festıvali, Almaty kınofestıvali.

Týrıser men ınvestorlardy tartýda joǵary sapaly medısınalyq qyzmettiń máni artýda. Básekege qabiletti baǵa barysynda týrıser bizdegi plasıkalyq qyzmetke, kardıo-, neıro- qan tamyrlary hırýrgıasyna, stomatologıaǵa reprodýktıvti medısınaǵa qyzyǵýshylyq bildirýde.

Aıta keterligi, bıylǵy forýmnyń basty ereksheligi onyń baǵdarlamasy kásipkerler men ınvestorlardyń usynysyna negizdeldi. Baǵdarlama byltyrǵy jyldyń 1000 delegaty men ınvestorlar keńesi múshelerine qoıylǵan saýalnama nátıjesi boıynsha jasaldy.

Forým barysynda franchaızıń jobalarynyń jármeńkesi uıymdastyryldy, munda kásipkerler «daıyn bıznes» formatymen jáne ınovasıalyq startaptar kórmesi engen Almaty Innovation Festival jobasymen tanysty. Forýmnyń barlyq músheleri úshin Kremen dalasynan kelgen BootUp akseleratorynyń negizin qalaýshy Mýkýl Agarval men Mohr Davidow Ventures venchýrli qorynyń ókilderi ınnovatorlar men ınvestorlar atynan sheberlik synyptary ótti.

Forýmnyń qorytyndysy boıynsha jalpy quny 480 mln. dollar bolatyn memorandýmdarǵa qol qoıyldy, olardyń ishine jańa dári-dármek zaýytyn, «Down town Almaty» qarjy, áleýmettik jáne bıznes-ortalyǵyn salý engen.