- Ábdikerim myrza, ózińizdi ulttyq ónerdiń janashyry, sheberi retinde estip-bilip jatamyz. Qarǵalyǵa at terletip sizdi izdep keldik. Áýeli ózińiz jaıly aıtsańyz.
- Men 1962 jyly Qytaı elinde Sháýeshekte týyppyn. Sodan elge ótip, Semeı oblysy, Shubartaýda óstim. Sonda oqydym. 1978 jyly Semeıdegi Muqan Tólebaev atyndaǵy mýzykalyq mekteptiń dombyra synybynda oqydym. Ony bitirgen soń, Almatyǵa kelip Jánibek aǵa Kármenovten 2 jyldaı sabaq aldym. Otyrar sazynda eki jylǵa jýyq jumys istedim. Keıin qaıta aýylǵa kettim. Aýylda 1995 jylǵa deıin ánshi bolyp júrdim. Tar zaman kelgende qaıtadan Almatyǵa keldik. Qaıta kelgenimde dombyra jasap, qolónermen aınalysyp kettim. Sodan beri Osy kásippen aınalysyp kelemin.
- Ózińiz bir tegim uıǵyr, bir tegim qazaq dep júrsiz, osyǵan qaramastan qazaqtyń ulttyq saz aspaby dombyrany jasaýdy qolǵa alypsyz, bul kásipke qalaı keldińiz, júre kele úırendińiz be?
- Meniń ákemniń ákesi usta, aǵashshy bolǵan kisi eken. Ákem de úı jıhazdaryn, at ábzelderin ózi jasap júre beretin adam bolǵan. Biraq, atam aty shyqqan, el izdeıtin sheber bolypty. Men de bul isti qolǵa alam dep alǵan joqpyn. Zamannyń qıyn kezinde qoldyń ebi osyǵan keldi. Baıaǵyda dúkennen dombyra satyp alyp, sony buzyp, qaıtadan jasap júretinmin. 2000 jyldan bastap bul jumysqa bar zeıinimdi salyp otyrdym. Jan-jaqqa dombyra jasaıtyn jigitterge baryp, tájirıbe almasyp, olar qalaı jasaıdy, qalaı shegeleıdi, qalaı jabady úırenip, sheberligimdi tolyqtyrdym. Qazir qudaıǵa táýbá, meniń dombyramdy el aldynda júrgen adamdardyń kóbi paıdalanady.
- Atap aıtar bolsańyz, sizge búginge deıin esimin jurt biletin adamdardan kimder dombyra jasatty?
- Qazaqstanǵa aty máshhúr ánshiler: Qaırat Baıbosynov, Ramazan Stamǵazıev, aqyndardan: Rınat Zaıytov, Balǵynbek Imashev, Amanjol Áltaev, Dáýletkereı Kápuly, Sara Toqtamysqyzy... aqyndardyń negizinen 80 paıyzy meniń dombyramdy ustap júr. Akademıanyń, konservatorıanyń shákirtteri de negizinen menen dombyra aldyrady. Ózim ánshimin de, dombyranyń dybysyn bilem, qalaı jasalsa qandaı daýysqa laıyq bolatynyn bilemin, ári, soǵan qaraı jasaımyn, sondyqtan da kóp ánshiler maǵan dombyra alýǵa keledi.
- Dombyra materıalyn qalaı daıyndaısyz?
- Dombyranyń jasalýynda, eń birinshi kóńil aýdarar tusy- tazalyq. Eń bastysy kepken aǵashtan jasalady. Mańyzdysy dombyranyń betin durys jabý ári moınyn durys túzeý kerek. Negizinen qatty aǵashtan jasalady. Keı materıaldardy shetelden aldyramyn: shamshat, palısandra, venga, ıaavr úıeńkisi sıaqty aǵashtar shetelden keledi. Ózimizden Almatynyń keıbir jemis aǵashtary bar. Eski, 100 jyl bolǵan úılerge qoldanylǵan aǵash materıaldarynan da tańdap alamyz. Jýan, jińishke daýystardyń talǵamyna qaraı túrli dombyralar jasalady. Dombyra jasaǵannyń ózi de qıyndaý. Keıbireýge dombyra kúıge kerek, keıbireýine ánge kerek. Tenor ánshi bar, barıton ánshi bar, suranysqa qaraı jasaımyn.
- «Jas Alash»gazetiniń ótken sandarynyń birinde siz týraly «Uıǵyrdan shyqqan jalǵyz qazaq» dep jazǵan eken...
- Uıǵyrdan shyqqan sebep - 1982 jyly Otyrar sazy orkestri quryldy. Onda men Jánibek aǵanyń qolynda oqımyn. Bir kúni qasynda 2-3 adamy bar Nurǵısa aǵa bizge ánshi izdep keldi. Ol kezde Ǵarıfolla Qurmanǵalıevterdiń kózi tiri edi. Olar Ǵarekeńniń klasyna kirip shyqty da, sosyn bizdiń klasqa kirdi. Bizdiń klasta jeteý oqıtyn edik. Sodan menen surady: «Áı, qara bala, sen qaıdan keldiń?» dep. Jónimdi aıttym. Meni ózimen ertip ketti jumysqa alamyn dep. 2 jeltoqsanda Otyrar sazynyń ashylý konserti boldy. Maǵan eki nómir jazyp bergen, eki óleń aıtasyń dep. Sahnaǵa shyǵyp eki án oryndadym. Halyq ysqyryp, shýlap turyp ketti. Qoshamettep shaqyrǵanda úshinshi ret shyqqan edim sahnaǵa, Nurǵısa aǵa bilegimnen ustap, qolymdy kóterip «Uıǵyrdan shyqqan jalǵyz qazaq» dep aıǵaı saldy. Erteńinde «Mádenıet jáne turmysqa», «Qazaq ádebıetine» sýretim shyǵyp, men týraly maqala bir kúnde burq ete tústi.
- Sizdiń «qazaq» bolyp ketýińizge ne sebep boldy?
- Biz qazaq mektebinde oqydyq. Áke-sheshem qoıshy boldy. Úıde qashanda radıo sańqyldap turady. Biz Júsipbek Elebekovtiń, Mádenıet Eshekeevtiń únin tyńdap óstik. Men tórtinshi synyptan bastap óleń aıttym. Segiz bitirgen kezimde bizdiń aýyldan talanttardy jınady, solardyń ishinde meni de alyp ketti. Sóıtip Semeıdegi mýzyka mektebine tústim. Ol jerde ánge jaraıtyn dombyra bolmady da, dombyra oqydym. Horda án aıttym, sóıtip Almatyǵa kettik. Dombyra Qulaǵymyzǵa ábden sińdi. Sonymen qazaqtardyń ózi senbeıtin qazaq bolyp kettik.
-Suhbatyńyzǵa rahmet, eńbegińizdiń jemisin kórińiz.
Áńgimelesken Erlan Tóleýbaı.
