Abaı: «Tamaǵy toqtyq, jumysy joqtyq – azdyrar adam balasyn» dep edi...

...Astanadaǵy «Saryar­qa» saýda ortalyǵynyń kıno­teatrynda taǵy bir ta­maǵy toq, kóılegi kók bala – premer-mınıstr Keń­sesiniń bas ınspekto­ry Bolat TÝRA­KELDIEVtiń uly – Qýanysh Bolatuly Týrakeldıev (sýrette) 21 jastaǵy qazaqtyń jas qyzynyń ishinen teýip qula­typ, kórgensizdik jasady.

Eger osy qyzdyń ornynda Qýanysh Týrakeldıevtiń týǵan anasy, ápke-qaryn­dasy, jary nemese qyzy bolsa, ne qylar edi?!

Menińshe, máseleni dáp osy­laı qabyrǵasynan qo­ı­yp, qoǵamdaǵy qar­ny toqtardyń ysty­ǵyn basyp, ynsapqa kel­ti­rý kerek. Aldymen, 2013 jyl­dyń 11 qyrkúıeginde «Qazın­vest­­bank»-tiń Dırektorlar keńesiniń 35 jastaǵy múshesi Darhan Maratuly BOTABAEV «Eır Astana» áýe kompanıasynyń Almaty qalasyndaǵy keńsesinde qatardaǵy qyzmetkeri, qaz­aqtyń qyzyn balaǵattap, aýyzynan aq ıt kirip, kók ıt shyǵyp, aqyrynda, boıjetkenniń betinen judy­ry­ǵymen birneshe márte qoı­yp qaldy.

Eger bet aýyzynan soqqy alǵan qyzdyń ornynda Darhan Botabaevtyń týǵan anasy, ápke-qaryndasy, jary nemese qyzy bolsa, ne qylar edi?!.

Ne kerek, jábirlengen qyz quqyq qorǵaý qurylym­da­rynan ádildik tappaı júrgende, byqsyǵan tútinniń jalyndaǵan otqa  aınalyp ketýinen záresi ushqan Darhan Botabaev boıjetkenniń izin ańdyp, gúl syılap,  ázer degende áýpirimdep keshirimin aldy.

Sosyn, kóp uzamaı-aq, 2013 jyldyń 1 jeltoq­sanynda kelesi bir joǵarǵy shendi sheneýnik, «Astana EKSPO-2017» ulttyq kompanıasy Qurylys departamentiniń basshysy Qajymurat ÚSENOVtyń 23 jasar balasy Maqsat Úsenov  BMW X6 markaly kóligimen jolaýshylar jolyna shyǵyp ketip, birden 6 adamdy qaqty. Bir kisi sol jerde kóz jumyp, qalǵandary jaraqat aldy.

Maqsat Úsenov nebári 45 kún qapasta jatyp, 500 myń teńge aıyp tólep, júrgizýshi kýáliginen 2 jylǵa aıyryldy. Biraq, tamaǵy toq Maqsat esh saspaı, kýáliksiz-aq kólik aıdap júrip, taǵy bir jol apatynda áıeldi jaraqattady.

Eger jaraqat alǵan áıel Maqsat Úsenovtiń týǵan anasy, ápke-qaryndasy, jary nemese qyzy; al, kóz jumǵan jigit týǵan ákesi, aǵasy-inisi nemese balasy bolsa, ne qylar edi?!.

Arada 2 jyl da ótpeı, taǵy bir sheneýniktiń uly Qýanysh Týrakeldıev qazaq qoǵamyna bılik pen baılyq­tyń kúshin kórsetkisi keldi...

Árıne, qoǵamnyń «ysty­ǵyn» túsirý úshin «Bolat Týrakeldıev qyzmetten ketýge aryz berdi» (Biraq, áli ketken joq. Q.Ǵ.), «Qýanysh Týrakeldıev óz qylyǵyna ókinedi», «Bolat Týrakeldıev ulynyń qylyǵy úshin keshirim suraıdy», «Qýanysh Týrakeldıevtiń esi durys emes sekildi...» - degen syn­dy ertegiler aıtyla bastady.

Bul áreketterdiń maqsa­ty bireý-aq – Qýanysh Týra­kel­dıevti túrmeden aman alyp qalý. Bizdińshe, Qýanysh Týrakeldıevtiń deni sap-saý. Tek, tárbıe men tártip jetispeıdi. Eń qıyny - bul jigitti bos­tan ómir «tárbıeleı» al­maıdy. Qyzdyń ishinen tebý - moraldyq shekara­ny aıyra almaý. Mundaı­lar qoǵamǵa asa qaýipti! Erteń siz ben bizdiń jaqyn­da­ry­myz­dyń ishinen Qýanysh Týrakeldıevtiń teppeýine kim kepil?!.

Ánekı, Qýanysh Týrakel­dıevti aqtaý naýqany bas­talyp ta ketti: bireýdiń mápelep ósirgen qyzynyń ishinen aıamaı tepken qaty­gez­di kepil aqsha berip, bos­tandyqqa shyǵaryp aldy...

Al, Prezıdenttiń janyn­daǵy Memlekettik Basqarý akademıasy shuǵyl túrde «Sheneýnikter men olardyń otbasylarynyń qoǵamda ózin-ózi ustaýy týraly Erejeniń» jobasyn ázirleýge kirisip ketti.

Bılik pen baılyqtyń shek­­ten shyǵýy – esepsiz dú­­nıe men qısapsyz qar­jy­nyń býy, basqasha aıt­qanda, qazaq qoǵamynda sy­­baılas jemqorlyqtyń asqynýynyń aıqyn kórinisi. Sybaılas (sybaılas emes te) jemqorlyqpen kúres - árbir sheneýniktiń ár tıynyna esep berýden bastalǵanda ǵana biz órkenıetti el bolamyz. Jemqorlyqty aýyz­dyqtaýdyń basqa birde-bir nusqasy jemisin bermeıdi.

 Qoǵamnyń kóńil-kúıi men adamdardyń óz ar-namystaryn qorǵaý deńgeıi qanshalyqty dárejede bolsa, bıliktegiler men baılardyń minez-qulqy men peıil-qulqyny dáp sonshalyqty dárejede bolady. Bul – dáleldeýdi qajet etpeıtin shyndyq.

Tilge tıek etilgen bılik pen baılyq ıeleriniń bassyzdyǵy – myńnan bir ǵana mysal. Munyń ózi órkenıettiń arqasy – vıdeokameraǵa túsip, qolǵa túsip qalǵandar...

Al, kún saıyn shalǵaıda­ǵy aýdan men alystaǵy aýylda sheneýnikter men baı-baǵlandardyń tarapynan qanshama ádiletsizdikter oryn alyp jatyr deseńshi! Mundaı monıtorıń jasap jatqan eshkim joq. Momyn qazaq «qudaı tabar» dep júre beredi...

Shynynda, bıligi men kúıliligi tasynǵandar qazaqty aldaǵanymen, qudaıdy aldaı almaıdy. Shetterinen qarmaqqa túsken sazandaı qaırańǵa shyǵap qalyp jatyr...

Eń ádili, árıne, Bir Alla Taǵala!

Qajymuqan ǴABDOLLA