وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى قازىعۇرت اۋدانىنان سيرياداعى سوعىسقا اتتانعان ازاماتتار قازاقستانعا سالەم جولداپ، مەملەكەت باسشىلىعىنا قوقان-لوققى جاسادى، - دەپ حابارلايدى «قامشى» پورتالى ازاتتىققا سىلتەمە جاساپ.

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى قازىعۇرت اۋدانىنان «سيرياعا كەتتى» دەپ حابارلانعان مارات ماۋلەنوۆ پەن ونىڭ ۇلدارى جىبەرگەن ۆيدەو-جولداۋ WhatsApp ارقىلى تاراپ جاتىر دەپ جازادى ازاتتىق.

«قازاقستان جەرىنە شىن جۇرەكتەن جولداۋ» (ورىسشا ءتۇپنۇسقاسىندا «پوسلانيە وت سەردسا ۆ زەملي كازاحستانا» – رەد.) دەگەن تاقىرىپپەن تاراعان ءتورت مينۋتتىق ۆيدەونىڭ باستاپقى بولىگىندە قازىعۇرتتىق جەرلەستەرى مارات ماۋلەنوۆ ەكەنىن تانىعان قارۋ اسىنعان شوقشا ساقالدى جىگىت اعاسى جانە ءوزىن «رينات جۇمابەكوۆ ەسىمدى ورسك قازاعىمىن» دەپ تانىستىرعان جانە ءبىر قارۋلى قابا ساقالدى ەر ادام تۇر.

ۆيدەو ۇندەۋ جولداۋشى ەكى ەرەسەك ادام ورىس تىلىندە سويلەيدى. ولار وتباسىلارىمەن ءدىن جولىندا «حاليفات جەرىنە» قونىس اۋدارىپ، بالالارىن «شاريعاتقا سايكەس وقىتىپ جاتقاندارىن» ايتادى. ماۋلەنوۆ قازاقستاندى «كۋفرستان» دەپ اتاپ، «ءبىز دەموكراتيا ءۇشىن، شايتان مەن تاعۋتتار ءۇشىن شايقاسىپ جۇرگەن جوقپىز، اللانىڭ ءسوزىن ۇستەم ەتۋ ءۇشىن شايقاسىپ ءجۇرمىز» دەپ مالىمدەيدى. جۇمابەكوۆ رەسەيدە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا قىزمەت ەتكەنىن، «ەكى جىل بۇرىن يسلامدى قابىلداپ، جۇرەگى اشىلعانىن» باياندايدى. ول «رەسەيدىڭ بومبالاۋىنا قاراماستان دامىپ كەلە جاتقان، بارلىق قاجەتتى ينفراقۇرىلىم تۇرلەرى بار حاليفات جەرىن» ماداقتايدى.

ۆيدەونىڭ سوڭعى جاعىندا اۋىلداستارى مارات ماۋلەنوۆتىڭ بالالارى ەكەنىن ايتقان ءبىر جاس جىگىت پەن ءبىر كىشكەنتاي ۇل قازاق تىلىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆقا قاراتىپ سويلەيدى. جاس جىگىت: «و، نازاربايەۆ، سەن ءبىل... قارۋلارىمىز وسى جەردە بولسا دا، كوزدەرىمىز - قازاقستاندا» دەيدى. ال قولىنا تاپانشا ۇستاپ، اسكەري كيىم كيگەن كىشكەنتاي ۇل پرەزيدەنتكە قوقان-لوقى جاساي سويلەپ، ونى «كاپىرگە» تەڭەيدى.

45 جاستاعى مارات ماۋلەنوۆ 2015 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وتباسىمەن بىرگە «سيرياعا كەتكەنى» جونىندە حابار تاراعان بولاتىن. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى قازىعۇرت اۋىلىنداعى وراز جاندوسوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە ورىس ءتىلى ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى بولىپ جۇمىس ىستەگەن مارات ماۋلەنوۆ ايەلى ايگۇل مەن التى بالاسىن الىپ، قىركۇيەك ايىندا «بىشكەكتەن كيىم-كەشەك الامىز» دەپ ۇيىنەن شىعىپ كەتكەن سوڭ قايتىپ ورالماعان. مەكتەپ ديرەكتورى ازاتتىق تىلشىسىنە ماۋلەنوۆ قىركۇيەكتىڭ 1-ىنەن باستاپ عايىپ بولعاسىن جۇمىستان شىعارىلعانىن ايتقان.

سوڭعى تاراعان ۆيدەودان مارات ماۋلەنوۆ پەن ونىڭ بالالارىن كەلىنى ايگۇلمەن بىرگە كورشىلەرى، ارىپتەستەرى، اۋىلداستارى تانىعان.

ماۋلەنوۆتىڭ كەلىنى (ءىنىسىنىڭ ايەلى – رەد.) ايگۇل:

«ۆيدەوداعى كىسى – قايىناعام. ال ءبىرىنشى سويلەگەن – 23 جاستاعى ۇلكەن ۇلى، ەكىنشىسى – بەسىنشى بالاسى»، - دەيدى.

«ول كىسىلەردىڭ قاشان، قالاي كەتكەنىن بىلمەيمىن. ول كەزدە وتا جاساتىپ، شىمكەنتتە اۋرۋحانادا جاتقان ەدىم. ارتىمنان ءبىر ىزدەپ كەلدى، سودان كەيىن كورگەن ەمەسپىن. ولاي كەتەتىنىن ەشكىم بىلگەن جوق. ءوزىمىز دە بىلگەن جوقپىز. ءبارى بىرگە كەتتى. ۇلكەن بالاسى 1993 جىلى تۋعان. كەنجەسى ءالى كىشكەنتاي ەدى»، - دەيدى ايگۇل.

مارات ماۋلەنوۆ ءتورت اعايىندى. وتباسىندا ەكى قىز، ەكى ۇل بولعان. ازاتتىق تىلشىسىمەن سويلەسكەن تۋىستارى مارات وتباسىمەن ەلگە قايتادى دەگەن ۇمىتتەرىنىڭ ۇزىلگەنىن ايتادى.

ءاتى-جونىن ايتۋدان باس تارتقان مەكتەپتە جۇمىس ىستەيتىن بۇرىنعى ارىپتەسى دە ۆيدەو جولداۋدى كورىپ، مارات ماۋلەنوۆتى تانىعان.

- شىنىمدى ايتسام، [بيلىك ورگاندارىنا] تۇسىنىكتەمە جازا بەرىپ ىعىرىم شىعىپ كەتتى. بەينە ءبىر [سيرياعا] مەن جىبەرگەن سياقتىمىن. جاقسى ەمەس قوي بۇل. ءۋاجدىڭ ءبارى ماعان ءتۇسىپ جاتىر. جاپ-جاقسى كىسى ەدى. ەشقانداي ەشنارسە بىلدىرمەگەن. ءبىرقالىپتى جۇرگەن، - دەيدى مارات ماۋلەنوۆتىڭ ارىپتەسى.

ال كورشىسى (اتىن اتاماۋدى سۇرادى – رەد.) ماۋلەنوۆتى «ساقالى جوق، سالەمى ءتۇزۋ، ىشپەيتىن، شەكپەيتىن جاقسى بالا ەدى» دەپ سيپاتتادى.

- بۇلار (مارات ماۋلەنوۆتىڭ اناسى مەن باۋىرلارى – رەد.) نە بىلەدى؟ بىلمەيدى عوي. اناسى ازاندا سارايدا جىلايدى دا وتىرادى. ءبىر ۇيدەن سەگىز ادامنىڭ جوق بولىپ كەتۋى وڭاي دەيسىز بە؟ وڭاي ەمەس قوي. ەشكىمنىڭ باسىنا سالماسىن، - دەيدى كورشىسى.

تىلشىمەن بىلتىرعى قازاندا سويلەسكەن جانە ءبىر كورشىسى «ماراتتىڭ ناماز وقي باستاعانىنا 4-5 جىل شاماسى بولعان. سوڭعى ءبىر جىلدا ايەلى حيدجاب، ءوزى بالاعى قىسقا شالبار كيە باستاعان» دەگەن ەدى.

قازىعۇرتتاعى جەرگىلىكتى تاكسيشىلەردىڭ پىكىرىنشە، مارات ماۋلەنوۆتىڭ وتباسىن الىپ سيرياعا كەتىپ قالعانىنان اۋىلدىڭ ءبارى حاباردار.

- مارات اۋىلدىڭ تويلارىن ۆيدەوعا، سۋرەتكە تۇسىرەتىن. حالىقتىڭ ءبارى تانيتىن، - دەدى ءبىر تاكسي جۇرگىزۋشىسى.

- مىنا ۆيدەو (جولداۋ – رەد.) تۇرعىنداردىڭ ءبارىنىڭ ۇيالى تەلەفونىندا ءجۇر. جاڭا جىلدان كەيىن پايدا بولدى. ەستۋىمىزشە، ماراتتىڭ بالالارى سىنىپتاستارىنا WhatsApp-پەن جىبەرگەن، - دەدى ەكىنشى تاكسيست.

«قازاقستان قاجىلارى» ءدىني بىرلەستىگى ءتوراعاسى باقتىباي اينابەكوۆ قازاقستاننان سيرياعا كەتكەن «جيھادشىلاردىڭ» شىعۋ سەبەبىن «قازاقستان ءدىن يەلەرىنىڭ ەل اراسىنداعى بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگىنەن، قازاقستاندا ءدىندى ءىلىم ەسەبىندە تۇسىنەتىن ءدىن عۇلامالارىنىڭ ازدىعىنان» كورەدى. ول ءدىني راديكاليزمنىڭ تارالۋىمەن كۇرەس جولدارى جونىندە:

- ءدىن - نازىكتىك، سۇلۋلىق، الەم تىنىشتىعىن ىزدەيتىن دۇنيە. «سيرياعا نەگە بارىپ جاتىر؟» دەيمىز. ۇكىمەت كوميسسياسىمەن شىققان فيلوسوفيانىڭ 20 تومدىعىنىڭ وزىنە اۋعاني سياقتى دىنگە ىرىتكى سالعان ادامداردىڭ ويلارى كىرىپ كەتكەن. ودان بولەك، شەتەلدەن كەلەتىن تەرىس كىتاپتار بار، ولاردى كەيدە ءوزىمىز باسىپ شىعارىپ جاتىرمىز. سوندىقتان ءدىن قىزمەتكەرلەرى بەلسەندىلىگى كەرەك. ولار ەل الدىنا ءجيى شىعىپ، جۇرتپەن كوپ سويلەسۋى كەرەك. قۇراندا «سەندەردى ۇلت ەتىپ جاراتتىم» دەگەن. وسىنى قۇرانمەن تۇسىندىرەتىن، ءداستۇرلى ءدىن يەلەرىنىڭ قاتتى بەلسەندىلىگى كەرەك، - دەدى.

«2016 جىلدىڭ باسىنان باستاپ پايدا بولدى» دەپ سيپاتتاعان ۆيدەو-جولداۋ تۋرالى جانە اۋدانداعى ءدىني راديكاليزم جايىندا وقو بويىنشا ۇقك دەپارتامەنتى قازىعۇرت اۋداندىق بولىمشەسى قانداي دا ءبىر تۇسىنىك بەرمەگەن.

ەستەرىڭىزگە سالساق، قازاقستان ازاماتتارىنىڭ سيرياداعى سوعىسقا اتتانعانى تۋرالى اقپارات العاش رەت وسىدان ەكى جىل بۇرىن تارالعان. ونى كەيىن ەلدىڭ ارنايى ورگاندارى دا راستادى. ەكى جىل ىشىندە سيرياداعى قازاقتار تۋرالى الەۋمەتتىك جەلىلەردە بىرنەشە ۆيدەولار جاريالاندى.