بۇگىن الماتى ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ اياسىندا مۇحاممەد حايدار دۋلاتي اتىنداعى قازاقستان تاريحى ءدارىسحاناسىن اشۋ سالتاناتى مەن «قازاق تاريحى جانە مۇحاممەد حايدار دۋلاتي تاعىلىمى» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz.
وتكەن جىلى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كەڭەسى اتالمىش ءدارىسحانانى اشۋ جونىندە شەشىم قابىلداعان بولاتىن. شەشىم بويىنشا ءدارىسحانانىڭ اشىلۋ ماقساتى:
"جاس ۇرپاق بويىندا قازاق ەلىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسىنىڭ ءتۇپ قازىعى – ۇلتتىق مەملەكەتتىلىك ەكەنىن عىلىمي تۇردە نەگىزدەيتىن تاريحي سانا قالىپتاستىرۋ".
مىندەتتەرى:
- "قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ ەكى مىڭ جىلدان اسا تاريحى بار ەكەنىن جانە وسى تاريحي كەزەڭدە ءبىزدىڭ جەرىمىزدە بولعان بارلىق تاريحي پروسەسستەر بارىسىندا قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلعانىن ءتۇسىندىرۋ؛
- جاستاردىڭ بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى سىڭىرە وتىرىپ قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە تاربيەلەۋ؛
- ءباحادۇر بابالارىمىزدىڭ ۇلى مۇراتى – ەركىندىگىن ساقتاعان تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ بولعانىن ۇعىندىرا وتىرىپ، بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بولاشاعى – بىرلىك پەن ىنتىماقتا، ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىقتا ەكەنىن ناسيحاتتاۋ؛
ۇلتىمىز ءۇشىن ەڭ ۇلكەن قۇندىلىق – تاۋەلسىز قازاقستان ەكەنىن جاس ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋ" بولاتىن.
سالتاناتتى شاراعا مۇحاممەد حايدار دۋلاتي اتىنداعى قوعامدىق قوردىڭ ءتوراعاسى، تاريحشى، دۋلاتيتانۋشى باسپاگەر-عالىم مۇحتار قازىبەك مىرزا كەلىپ قاتىسىپ، ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى مەن ستۋدەنتتەرىنە «مۇحاممەد حايدار ءدۋلاتيدىڭ «تاريح-ي راشيدي» اتتى ەڭبەگى: تاريحى جانە تاعىلىمى» اتتى تاقىرىپتا تۇششىمدى بايانداماسىن جاساپ، ستۋدەنتتەردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ قايتاردى.
قازاق حاندىعىنىڭ قۇرىلۋى تۋرالى ناقتى تاريحي دەرەك بەرەتىن جالعىز عانا ادەبي-مەمۋارلىق جانرداعى "تاريح-ي راشيدي" اتتى ەڭبەكتىڭ قازاق تاريحىندا الاتىن ورنى زور. ال ونى جازعان عۇلاما عالىم، ورتاسىرلىق ءىرى ويشىل، اسا ءىرى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى مۇحاممەد حايدار دۋلاتي مىرزانىڭ اتىندا ءدارىسحانا اشۋ - جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ مەن ولاردا تاريحي سانا قالىپتاستىرۋ جولىنداعى يگى ءىس دەپ ويلايمىز.
ءسابيت شىلدەباي
الماتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.