اقش پەن ەۋروپا عالىمدارى عالامدىق كليماتتىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى جەردە سۋدىڭ ازايۋ قاۋپىنە قاتىستى زەرتتەۋلەر جۇرگىزگەن. ادامزات سۋدى ءتيىمدى پايدالانباسا كەلەشەكتە سۋ تاپشىلىعى كوپتەگەن ايماقتاردى جايلاۋى مۇمكىن ەكەندىگىن عالىمدار بۇعان دەيىن دە مالىمدەگەن بولاتىن. بۇگىندە زەرتتەۋشىلەر گيدروسفەراعا كەلەر زيان «ەلەكتر جەل» ارقىى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتۋدا. شەت ەلدىڭ استروفيزيكتەرى مەن گەوفيزيكتەرى اسپان دەنەلەرىندە كۇشتى «ەلەكتر جەلى» سوقسا، جەر قۇرامىنداعى سۋ مولشەرى ازاياتىن كورىنەدى. «ەلەكتر جەلى» — اسا كۇشتى ەلەكتر ءورىسى، عارىشقا سۋتەگى يوندارىن عانا ەمەس، اۋىر وتتەكتى دە ايداپ اپارادى ەكەن. عالىمدار بۇل ءۇردىستى شولپاندى زەرتتەۋ ارقىلى بايقاعان. شولپاننىڭ ەلەكتر ءورىسى   جەردەن گورى بەس ەسە كوپ. بۇل شولپاننىڭ كۇننەن الاتىن ۋلتراكۇلگىن ساۋلەلەرىنەن بىلىنەدى. گەوفيزيكتەر اتالمىش ءۇردىستى Venus Express ەۋروپالىق ستانسياسىنىڭ ASPERA-4 عىلىمي قۇرالى ارقىلى زەرتتەگەن. سونداي-اق، اقش پەن ەۋروپا عالىمدارى مارستى MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) جانە  Mars Express ستانسيالارى ارقىلى دا زەرتتەپ جاتقان كورىنەدى.

دانا قامشىبەك