وسى ءبىر تىنىش تا، ادەمى قالادا ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىما 20 جىلدىڭ ءجۇزى دە بولىپ قالىپتى. تابيعات اپاتتارى مەن قىلمىستىق ارەكەتتەردىڭ ءتىپتى، كەيدە باسبۇزارلارمەن ارادا اتىستىڭ دا بولعانى  ەسىمدە. ءبىراق ولاردىڭ ءبارى ءدال بۇگىنگىدەي ۇرەيلى سەزىلمەگەن ەدى. نەسىنە ۇرەيلەندىم؟ ونىڭ سەبەبى قان توگىستىڭ الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە جيىلەپ كەتكەنىنەن بولار. شەتەلدى ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە كەشە عانا اقتوبەدە وسىنداي قان توگىس بولماپ پا ەدى... ەندى مىنە بۇگىن ءبىزدىڭ قالادا بولىپ جاتىر.  اتىلعان وق، جارىلعان بومبا، ولگەن، جارالانعان بەيبىت ادامدار، زار يلەگەن ەت جاقىن تۋىستارىنىڭ بەينەسى... وسىنىڭ ءبارى بىرتىندەپ، ساناعا ءسىڭىپ، جۇرەكتى ۋايىمعا، كوڭىلدى الاڭعا بەيىم ەتىپ قوياتىن كورىنەدى. سولاردى اقپارات كوزدەرى ارقىلى ەستىپ، كورىپ وتىرعان بىزگە، مىلتىق داۋىسى ىرگەدەن ەستىلگەندە، ساناڭدا سارعايىپ جاتقان سارى ۋايىم سايتانداي ساپ ەتىپ، جادىڭدا جارق ەتە ەلەس بەرىپ، بويىڭدى ۇرەيگە الدىرا باستايدى ەكەن. لاڭ سالۋشىلاردىڭ دا تۇپكى ماقساتى وسى، ەل ىشىندە ۇرەي مەن الاۋىزدىق تۋدىرىپ، حالىقتىڭ ۇكىمەتكە دەگەن سەنىمىن جوعالتىپ، ەل ىرگەسىن شايقالتۋ.  

الماتىدا بۇگىن تاڭ ادەتتەگىدەي كۇلىمدەپ اتتى. ءجايبىر راحات تىرشىلىك ءوز ارناسىمەن اعىپ جاتقان ەدى. بالالار اناسىمەن بىرگە كوڭىل كوتەرىپ قايتۋعا اكۆاپارككە كەتكەن، ءوزىم قولىما كىتاپ الىپ وتىرا بەرگەنىم سول ەدى، قول تەلەفونىم بەزىلدەپ قويا بەردى. حابارلاسىپ تۇرعان قالا سىرتىندا تۇراتىن قارىنداسىم ەكەن، ول بىردەن:

-اعا، ۇيدەسىزدەر مە؟ دالاعا شىقپاڭىزدار اتىس بولىپ جاتىر، - دەدى جىتىرمەلەتە. ونىڭ داۋىسىنان قاتتى ابىرجىپ تۇرعانىن اڭعاردىم.

-ساعان كىم ايتتى، - دەدىم مەن دە تاعاتسىزدانا. ول:

-قايىن اعام تاكسي جۇرگىزەتىن، سول قالانىڭ ورتالىق جاعىندا ءجۇر ەكەن، سول كىسى ايتتى، - دەدى. ودان ارتىق تىڭداۋعا  شامام كەلمەدى. بىردەن ايەلىمە قوڭىراۋ شالدىم. الگىندەگى تىنىشتىق، مامىرجاي كوڭىل كۇي سۇتتەي ءىرىدى. بالا – شاعام ءبىر ساعات بۇرىن عانا ۇيدەن شىعىپ ەدى. سونىڭ الدىندا وتاندىق تەلەارنالار ءبارى تىم-تىرىس بولعاندىقتان سايتتاردى اقتارىپ، جاڭالىقتارعا كوز جۇگىرتىپ شىققان ەدىم. كوبى تۇركيا مەن فرانسياداعى جاعدايلارعا بايلانىستى  اقپاراتتار ەكەن. قۇدايعا شۇكىر ەلىمىزدە تىنىشتىق بولسا ەكەن دەگەن ويمەن قولىما كىتابىمدى العانىم وسى ەدى. ەندى مىنە سول تىنىشتىق تاپقان كوڭىلىم الاسۇرىپ قويا بەردى. وندايدا تەلەفوندا تەز قوسىلا قويمايدى عوي، زورعا دەگەندە ار جاقتان ايەلىمنىڭ الاڭسىز داۋىسى ەستىلدى. مەن جاعدايدى قىسقا عانا ايتىپ، تەز ۇيگە ورالۋلارىن ايتتىم.  سويلەي ءجۇرىپ دايىن تۇرعان كومپيۋتەردى دە، تەلەديداردى دا قوسىپ ۇلگەردىم. تەلەديدار سول قالپى مەڭىرەۋ، تۇك جوق. ال سايتتار سايراپ تۇر ەكەن. وسىندايدا حالىقتىڭ اقپاراتتىق ساقشىسىنداي ساق قۇلاق سايتتارعا العىس ايتپاي تۇرا المايسىڭ. بۇل ءبىر ەمەس، بىرنەشە مارتە بولعان ۇيرەنشىكتى جاعداي. جەر سىلكىنىسى بولعاندا دا، سۋ تاسقىنى ويران سالعاندا دا  قۇزىرلى ورىندار اۋىز اشپاي جاتقاندا وسى ەلەكتروندى باق-تان بايىز تاپقانىمىز ەسىمدە. ونداعى اقپاراتتار مەنىڭ الىپ-قاشپا دۇنيە بولسا ەكەن دەگەن ءۇمىتىمدى ءۇزىپ،  كۇدىگىمدى راستادى. ونى كورىپ تىپتەن مازام كەتە باستادى. ال دۇنيەدەن حابارسىز ايەلىم:

-ەندى عانا كەلىپ، كىرىپ ەدىك، ادامدار دا، بالالار دا كوپ، ءبارى كوڭىلدى. بىزدە قالا بەرەيىكشى. ونىڭ ۇستىنە اقشاسىن تولەپ قويىپ ەدىك، - دەدى ءوتىنىشتى ۇنمەن. بالالارىمىزدى وسى ءبىر ايگىلى دەمالىس جانە كوڭىل كوتەرۋ ورتالىعىنا   ءبىرازدان بەرى جوسپارلاپ، ارنايى اكەلىپ وتىرعان بەتىمىز وسى بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە ايەلىم ايتقانداي باعاسى دا ارزان ەمەس. مەن وعان جاعدايدىڭ اۋىر ەكەنىن، اماندىق بولسا، تاعى دا كەلەتىندىگىن، ال ازىرشە ۇيگە تەز قايتۋىن بۇيىردىم. مەن بالالارىمنىڭ تاسىعان كوڭىلىن سۋ سەپكەندەي ەتكەنىمە ىشتەي قاتتى وكىنىپتە تۇردىم. الايدا، ولاردىڭ امانداعى مەن ساۋلىعى مەن ءۇشىن باعا جەتپەس بايلىق جانە باقىت. ال ويىن مەن اقشا باس امان بولسا، ءوز ورنىنا كەلەتىن دۇنيەلەر عوي.

مەن ولار كەلگەنشە بايىز تاپپاي، كوشەگە بەتتەدىم. بىلايعى جۇرت الاڭسىز جۇرگەندەي كورىندى كوزىمە. كوشە قيىلىسىنا شىعا بەرگەنىم سول ەدى، ەكى بىردەي ساقشى اۆتوكولىگى قارسى الدىمنان شىعا كەلىپ توقتاي قالماسى بار ما؟ ۇيدەن شىعاردا ءتول قۇجاتىمدى ءتوس قالتاما سالىپ العان ەدىم، قولىمدى سوعان سوزا بەردىم. ءبىراق ولار مەنى ەمەس توقتاپ تۇرعان كولىككە جاقىن كەلدى دە ەكى بىردەي جاس جىگىتتى الىپ شىعىپ، قۇجاتتارىن تەكسەردى، سودان الدە ءبىر سەنىمسىزدىك تاپتى ما، كولىكتەرىن تەكسەرىپ، سودان ەكەۋىن دە وزدەرىمەن بىرگە الىپ كەتتى. وسى ءسات قاسىمنان وتە بەرگەن ايەل مەن ونىڭ قاسىنداعى جاس قىزعا ورتالىق جاققا بارماڭىزدار، ول جاقتا اتىس بولىپ جاتىر –دەدىم. ولار تاڭدانا ماعان قاراپ:

-  ءسىز نە ايتىپ تۇرسىز، ونداي اقپار ەستىمەدىك قوي، - دەدى. ولاردىڭ كوزدەرى باقىرايىپ ءبىر ءسات ءۇنسىز قالدى دا، الدە نە ەستەرىنە تۇسكەندەي قول تەلەفوندارىن الىپ الدە كىمدەرگە حابارلاسىپ جاتتى. ءبىزدىڭ اڭگىمەمىزگە جولاي ءوتىپ بارا جاتقاندار دا قوسىلا كەتتى. ولاردىڭ كوبى بولىپ جاتقان ىستەن حابارسىز ەكەن. بۇل شامامەن تۇسكى ساعات ءبىر جارىم كەزى بولاتىن. كەنەت سول جەردە تۇرعان ءبىر جىگىت:

- ولار وتە كوپ ەكەن، جۇلدىز ىقشام اۋدانى جاقتان ورلەپ، جولىنداعىلاردى اتىپ كەلەدى دەيدى، – دەدى. مەن وعان جانە قاسىمداعى ادامدارعا ەستىرتە:

- جوق، ول وتىرىك داقپىرت، مەن جاڭا عانا وقىدىم، ولار بار-جوعى بىر-ەكى ادام ەكەن، بىرەۋى ۇستالىپتى-دەدىم.

ء-وزى نە بولىپ كەتتى-دەدى ءبىر قارتاڭ ايەل. تىنىشتىق كەتتى عوي-دەدى تاعى بىرەۋ.  ساقتىق ساقتاۋدىڭ قىزىل دەڭگەيى بەلگىلەنىپتى دەدى باسقا بىرەۋ. بىرەۋ ەستىگىنىن، بىرەۋ SMS پەن WhatsApp-تان وقىعاندارىن ايتىپ جاتتى. ءبارىنىڭ كوڭىلدىرى الاڭ، كوزدەرىندە ۇرەي ۇيالاعان. كەنەت جەڭىمنەن بىرەۋ تارتتى قاراسام، ءبىر ورىس اجەي. مەن ەڭكەيىپ قۇلاعىمدى توسا بەردىم:

- ۇلىم، ولار تۇركياداعى سياقتى ۇكىمەتتى اۋدارماقشى دەيدى عوي،  سول راس پا؟ نە ءۇشىن ۇكىمەتتى اۋدارماقشى، بىزدە جاعداي جاقسى، تىنىش ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز عوي!؟ - دەدى سۇراۋلى جۇزبەن.   ول كىسىگە دە بۇل بىر-ەكى ادامنىڭ قانقۇيلى ءىسى ەكەنىن، ۇكىمەتتى اۋدارىپ تاستايتىنداي اسا اۋقىمدى توڭكەرىس ەمەس ەكەنىن ايتتىم.

ازدان سوڭ قولىنا زورعا تۇسكەن بار بايلىقتان قاپىدا كوز جازىپ قالعان ساۋداگەرلەردەي سۇلكىندەرى ءتۇسىپ بالا-شاعام دا جەتتى-اۋ ايتەۋ. ماعان بۇرىلىپ نازار سالمايدى وزدەرى. وكپەلى ەكەندىكتەرى تۇسىنىكتى. سونداي دۋمان-تويدان ءبىر جۇتىم سۋ ىشپەي، راحاتتانا تۇنىعىنا ءبىر  سۇڭگىمەي بويىنا بارىپ تۇرىپ، كورىپ قانا قايتۋ بالا ەمەس ۇلكەندەردى دە وكپەلەتەتىن جاعداي. مەن ولارعا جاعدايدى ءوز كوزدەرىمەن كورسەتەيىن دەپ تەلەديداردى قوسىپ ەدىم، سول سوقىر-مىلقاۋ كۇيدە ەكەن. سايتتارداعى اقپاراتتاردى كورسەتىپ، بولعان جاعدايدى اسپاي-ساسپاي ءتۇسىندىرىپ شىقتىم. سوندا عانا ولاردىڭ تىرتىسقان قاباقتارى جازىلعانداي بولدى.

اقپاراتتىڭ قۇدىرەتىن وسىندايدا سەزىنەسىڭ. ال مىنا وتاندىق تەلەارنالاردىڭ وسىنداي شەشۋشى ساتتە ءۇنسىز جاتىپ العانىن نەگە جوريمىز؟ باسشىلار قايدا؟ قۇزىرلى ورىنداردىڭ وكىلدەرى قايدا؟ نەگە وسىنداي كەزدە WhatsApp ارقىلى بولسا دا، ەلىنە، حالقىنا ۇندەۋ جولداپ جاعداي تۋرالى ناقتى اقپارات بەرىپ، ازاماتتارىنىڭ جۇرەگىنە تىنىشتىق ۇيالاتپايدى؟ تەحنيكالىق ءۇزىلىستى سىلتاۋراتپاي وتاندىق باستى ارنالار نەگە ەفيرگە شىقپايدى؟ الدە جوعارى جاقتان اۋىزدارىنا ءسوز سالۋدى كۇتەمە؟  ال وعان دەيىن ەل ءىشىن الاتايداي ءبۇلدىرىپ، ءتۇرلى اقپار جەلدەي ەسىپ، سانانى ۋلاپ، كوڭىلدى الاڭداتىپ ۇلگىرمەي مە؟ «جاسىرىن جەرگە جاماندىق ءۇيىر»، «اۋىرۋىڭدى جاسىرساڭ، ءولىمىڭ اشكەرە بولادى» دەگەن سوزدەر وسىندايعا ارناپ ايتىلعانداي.

ازدان سوڭ ينتەرنەت تە ءۇزىلىپ قالدى. كەرەك جاراق الايىن دەپ كوشەدەگى دۇكەندەرگە بەتتەپ ەدىم، بىر-ەكەۋى جابىق، ءبىرازى اشىق ەكەن. ءبىراق، كۇندەگىدەي ەمەس، ساتۋشىلاردىڭ جۇزدەرى سىنىق، ءار كىرگەن ادامعا ۇرەيمەن قاراعانداي. كوشە بويىندا ادام قاراسى دا از. كەش ۇيىرىلە اسپاندى قارا سۇر بۇلت تورلاپ، جەلدەتىپ، بۇرشاق ارالاس نوسەر توگىلدى. ەكپىندەتىپ كەلگەن بۇرشاق نوسەرى الدە ءبىر اشۋ مەن نالانىڭ، وكىنىش پەن قايعىنىڭ وكسىگىندەي توگىلىپ-توگىلىپ كەتتى.  تەرەزە الدىندا تۇرعان ماعان اينەكتەر، اينەكتىڭ ار جاعىنداعى اسپان مەن جەر، ءتىپتى، تۇتاس دۇنيە جازىقسىز توگىلگەن بەيكۇنا جانداردىڭ قانى مەن جاسىنا ارالاسىپ جىلاپ تۇرعانداي سەزىلدى. ءجاي ەمەس، ءبىر ءتۇرلى مۇڭلى ۇرەيدىڭ قۇشاعىندا  تالىقسىپ، ەگىلىپ  تۇرعانداي سەزىلە بەردى ... .

قاستەر سارقىتقان