وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ورتالىعى شىمكەنتتەن 45 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان ورداباسى اۋدانىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ورنى بولەك. تاتۋلىقتىڭ تۋى كوتەرىلگەن، بىرلىكتىڭ كيەلى شاڭىراعى ورداباسى تاۋى ءوز الدىنا ءبىر ۇلكەن اڭگىمە. جىل ون ەكى اي قوراسىندا مال تولدەپ مىڭعىرعان، القابىندا ەگىنى جايقالعان، باۋ-باقشاسى باپتالعان التىن بەسىك اۋىلدىڭ ءتۇتىنى ءتۇزۋ شىعىپ، تىرشىلىگى قىز-قىز قايناۋدا. كەزىندە بوگەن قويماسىنىڭ سۋىنداعى ءدامى ءتىل ۇيىرەر بالىقتار ۇلكەن سۇرانىسقا يە بولىپ، بۇل بالىق شارۋاشىلىعىن اجەپتەۋىر جانداندىرعان ەدى. ءبىراق تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنداعى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدەردە اۋدانداعى نەگىزگى كاسىپ – اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى ءبىراز شاتقاياقتاپ، ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ تۇرالاپ قالعان ەدى. ءقازىر ول كۇندەر ارتتا قالىپ، جەرگىلىكتى جەردە اۋداننىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاڭا جوسپارلار، تىڭ باستامالار قولعا الىنىپ، ناقتى قايتارىمدى ىستەر كورىنىس تابۋدا. بۇعان اۋدان اكىمى الماسبەك مامىتبەكوۆتىڭ «ۋاقىت» گازەتىندەگى سۇحباتىن وقىپ، انىق كوز جەتكىزەسىز.

—الماسبەك كەڭەسبەك ۇلى، ورداباسىدا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى الدا كەلەدى. ءبىراق بۇگىنگىدەي جاھاندانۋ زامانىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا ءال بەرەتىن ءوندىرىستى ورگە سۇيرەۋ جۇمىستارىن قولعا الۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى سىزگە جاقسى ءمالىم. وسى باعىتتا اۋداندا قانداي جۇمىستار قولعا الىنۋدا؟

—بۇگىندە وبلىستا 19 يندۋستريالدى ايماق قۇرىلسا، سولاردىڭ قاتارىنداعى «قازاق-تۇرىك» جانە «شۇبار» يندۋستريالدى ايماعى ورداباسى اۋدانىندا ورىن تەپكەن. وندا ۇلكەن ينۆەستيسيالىق جوبالار ىسكە اسۋدا. ءتۇرلى باستامالار قولعا الىنىپ، ناتيجەسى كورىنۋدە. ماسەلەن، «شۇبار» يندۋستريالدى ايماعىنان «سەيىتبەك اۋلەتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە 10،0 گا جەر تەلىمى بولىنگەن. بۇل جوبانىڭ ءى كەزەڭى «ورداباسىاگروپرومتەح» ءجشس-نىڭ بازاسىندا ىسكە استى. بۇگىندە قىزىل ميا دارىلىك وسىمدىگىنىڭ تامىرىنان دارىلىك سۇيىقتىق قوسپا وندىرۋمەن اينالىسىپ، ءونىمى شەتەلدەرگە جىبەرىلۋدە. فارما-سيەۆتيكالىق ءونىم شىعاراتىن بۇل ورىندا 60 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. ال، قازاق-تۇرىك يندۋستريالدى ايماعىندا تۇرىك ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرنەشە جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. كەلەشەكتە مۇندا جۇمساق جانە كەڭسە جيھازدارىنىڭ، لاك-بوياۋ ونىمدەرى، باسقا دا كوپتەگەن ءوندىرىس ورگە باسادى.
يندۋستريالدى ايماقتان بولەك، بادام اۋىل وكرۋگىندە 1 وندىرىستىك ايماق بار. اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن قۇراستىراتىن، جوبالىق قۇنى 7 ملرد.
250 ملن تەڭگە بولسا «كازكيوتي» زاۋىتى مەن جوبالىق قۇنى 1 ملرد. 700 ملن. تەڭگەنى قۇرايتىن «كارلسكرونا» بولات قۇيۋ زاۋىتى وسى ايماقتا ورنالاسقان.مۇنىڭ بارلىعى جەرگىلىكتى حالىقتىڭ جاعدايىن كوتەرۋگە كوپ جاردەم بەرەرى ءسوزسىز.

اۋدان حالقىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋ – كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلە. قازىرگى تاڭدا جەرگىلىكتى حالىقتىڭ 6 پايىزى عانا تابيعي گاز تۇتىنادى. اۋىلعا ماگيسترالدى گاز قۇبىرىن تارتۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن قارجى قارالىپ، جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن ەسكەرسەك، بۇل ماسەلەنىڭ دە ءوز شەشىمىن تاباتىن كۇنى الىس بولماسى انىق. ەگەر كوگىلدىر وتىن ماسەلەسى ءوز دەڭگەيىندە بولسا، بۇل اۋدانعا ينۆەستورلاردى تارتۋدا ءبىرشاما جەڭىلدىك تۋعىزار ەدى.

—دۇرىس ەكەن. ال اۋداندا قازىرگى تاڭدا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءوندىرىس ورىندارىنىڭ جاي-كۇيى قانداي؟ ولار الەمدىك تالاپتارعا ساي جۇمىس ىستەپ جاتىر ما؟

—بۇگىندە اۋداندا «ورداباسى قۇس» فابريكاسى قارقىندى جۇمىس جاساپ جاتقانىن بىلەسىزدەر. بۇل اۋداننىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا وزىندىك ورنى بار مەكەمە. تۇرعىنداردىڭ تالعامىنان شىعاتىن ونىمدەرى بۇكىل رەسپۋبليكاعا تارايدى. ساپالى ءارى ءدامدى ءونىمى مويىندالعان بۇل زاۋىت باسشىلىعى جاھاندىق نارىق تالاپتارىنا ساي ءوز ءىسىن ىلگەرىلەتۋدە. ءوندىرىس ورنىنىڭ جىل سايىن قاناتىن كەڭگە جايىپ، شارۋالار ءۇشىن قوسىمشا جۇمىس كوزىن قاراستىرۋى سونىڭ ناقتى دالەلى. جۋىردا «ورداباسى قۇس» جشس-نىڭ باسشىسىمەن كەزدەستىم. ول كۇركەتاۋىق بالاپاندارىن شارۋالارعا وتكىزىپ، ونى 6 ايدان كەيىن باستاپقى باعاسىنان 10 ەسە قىمباتقا ساتىپ الۋ تۋرالى تىڭ باستاماسىن ءبىلدىردى. باپتاپ، جاقسىلاپ كۇتسە كۇركەتاۋىق بالاپانىنىڭ سالماعى سول ۋاقىت ىشىندە 15-20 كەلىگە جەتىپ، جەۋگە كەلەدى. بۇل ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىندەر ءۇشىن ۇتىمدى ۇسىنىس دەپ بىلەمىن.

—وسى رەتتە شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە كورسەتىلىپ جاتقان كومەكتى دە ايتىپ وتسەڭىز…

—شاعىن جانە ورتا بيزنەس – ەكونوميكانىڭ وزەگى. ءناسىبىن كاسىپكەرلىكتەن تەرىپ جۇرگەندەرگە كومەك، قولداۋ كورسەتۋ نازاردان تىس قالماعان. اعىمداعى جىلى شارۋالارعا «ىرىس» شاعىن نەسيە ۇيىمىنان، «ماكسيمۋم» ايو-نان 157،7 ملن، «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلىق قولداۋ ورتالىعىنان» 157،8 ملن. تەڭگە تەڭگە كولەمىندە تومەن پايىزبەن نەسيە بەرىلدى. بۇل قارجىلاردىڭ دەنى جىلىجاي سالۋ، مال ءوسىرۋ، بورداقىلاۋ سىندى اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىندا جاراتىلدى.

— ورداباسىلىقتاردىڭ باستى پروبلەماسى بولىپ وتىرعان كەزەك كۇتتىرمەس جايتتەردى، جالپى سىرت كوزگە قوراش كورىنىپ تۇرعان ءتۇيىندى ماسەلەلەردى اشىپ ايتا الاسىز با؟

— كەز كەلگەن قوعامدا قيىنشىلىقتار مەن پروبلەمالار كەزدەسەدى. قىزمەتكە كەلگەن العاشقى كۇننەن باستاپ ەلدى-مەكەندەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىمەن تانىسىپ، وزەكتى ماسەلەلەردى سارالاۋدامىن. بوگەن، جەڭىس، شۇبار قاراقۇم. تورتكۇل اۋىل وكرۋگتەرىمەن قاتار اۋدان ورتالىعى تەمىرلان اۋىلىن ارالاپ، تالاي تۇيتكىلگە قانىقتىم. اعىنسۋدىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كوپتەگەن اۋىلدىڭ الەۋەتىن شەكتەگەنىنە كوز جەتكىزدىم. باستى سەبەپ – ارىق-اتىزداردىڭ بىتەلىپ قالۋى. كەيبىر ارىقتار ءتىپتى بەتوندالىپ تاستالعان. ماسەلەن، اۋدان دا 32300 گەكتارعا جۋىق سۋارمالى جەر بولسا، سونىڭ 1795 گەكتارى جەردىڭ سورلانۋى مەن اعىن سۋدىڭ بارماۋىنان پايدالانىلماي وتىر. بۇل ولقىلىققا نۇكتە قويۋ ماقساتىندا ناقتى جۇمىس كەستەسى تۇزىلۋدە. كۇز ايلارىنان باستاپ ارىق-اتىزداردىڭ كوزىن اشىپ، اۋىلدى كوگالداندىرۋ جۇمىستارىنا كىرىسپەكپىز.
بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى دا ۇدايى نازاردا ۇستاۋدامىز.
اۋدانداعى ءار ءۇيدىڭ اۋلاسىندا 15-20 سوتتىق جەر بار. وسىنداي ءۇي ىرگەلىك جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانۋ تەتىكتەرىن قاراستىرۋدامىز. كوپتەگەن تۇرعىندار ونى ماقساتتى پايدالانىپ جاتقان جوق. وعان الگىندە ايتىپ وتكەن اعىنسۋدىڭ تولىق جەتپەۋى دە ءوز سالقىنىن تيگىزۋدە. العا قويعان نەگىزگى ماقساتتارىمىزدىڭ ءبىرى وسى كەمشىلىكتى رەتتەۋ. سونىڭ نەگىزىندە اۋىلدا بەلگىلى ءبىر جەمىستىڭ قانداي ءتۇرى مول ءونىم بەرەدى، كوكونىستىڭ قايسىسى جاقسى وسەدى، قاي سورتتاعى اعاشتاردى وتىرعىزساق تامىر تەرەڭ تارتىپ، ماۋەلى ءونىم بەرەدى دەگەن ماسەلەلەردى ەلەپ-ەكشەپ، ارنايى ساراپتاپ، جوسپار قۇرۋدامىز.

— قاراقان باستىڭ ەمەس، حالىقتىڭ قامىن ويلاعان باسشى ەلگە جاقسىلىق ىستەۋدى، يگىلىكتى ءىس قالدىرۋدى ماقسات ەتەدى. ءسىزدىڭ ءبىرتالاي جاۋاپتى قىزمەتتەردە جەمىستى جۇمىس ىستەگەنىڭىزدى بىلەمىز. تاجىريبەڭىز جەتەرلىك. جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ ساناسىندا ۇزاق ساقتالىپ قالاتىنداي قانداي ىسكە اسىرار تىڭ يدەياىڭىز بار؟

— جاقسى ىسىمەن حالىق كوڭىلىنىڭ تورىنەن ورىن الۋ – كەز كەلگەن باسشىنىڭ ماقساتى جانە ارمانى. ءيا، مەندە دە وسىنداي ىزگى وي بار ەكەنىن جاسىرعىم كەلمەيدى. جانە ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بارىمدى سالامىن.
اۋداندا ءوندىرىستىڭ ورگە باسۋىنا ىقپال ەتسەم دەگەن نيەت بار. وسى ورايدا، ينۆەستورلاردى تارتۋمەن اينالىسۋدامىن. بۇرىندارى تەمىرلان اۋىلىنىڭ كىرەبەرىسىندە نان زاۋىتى بولعان. كەزىندە داۋرەنى ءجۇرىپ تۇرعان زاۋىت جەكەشەلەندىرۋدىڭ ءبىرىنشى تولقىنىنا ىلىگىپ، تۇرالاپ، توقىراۋعا ۇشىرعان. كەيىننەن باسقا ازاماتتىڭ قولىنا ءوتىپ، ماي شىعارۋ سەحىنا اينالدى. ءبىراق نارىقتىڭ قاتال زاڭىنا شىداس بەرمەي، اتالعان سەح 47 ملن. تەڭگە بەرەشەگىمەن بانككە وتكەن. قازىرگى تاڭدا بانك باسشىلىعىمەن كەزدەسىپ، جاعدايى تىعىرىققا تىرەلگەن سول ءبىر نان زاۋىتىن قايتا جانداندىرۋ ءۇشىن كاسىپكەرلەردى تارتۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ، ونى قايتا تۇلەتۋدى ماقسات ەتۋدەمىن.

جالپى وي كوپ، تىڭ يدەيا تولىپ جاتىر. ونىڭ بارلىعىن ايتىپ، ءجاي ءسوزدىڭ ادامى بولىپ كورىنگىم كەلمەيدى.

— ساز پاديشاسى ءشامشى قالداياقوۆتىڭ انىنە ارقاۋ بولعان ارىس وزەنى وسى اۋداننىڭ ورتالىعى تەمىرلاننىڭ ماڭىنان وتەدى. كۇللى ەلگە تانىلعان ارىس جاعاسىن تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋ تۋرالى قانداي ويىڭىز بار؟

— جالپى ءسىز مەنىڭ ويىمداعى دۇنيەنى ءدوپ باستىڭىز. ارىس وزەنىنىڭ جاعاسى ءتۋريزمدى دامىتۋعا سۇرانىپ تۇرعانداي. وسىعان وراي وزەن جاعاسىنان دەمالىس ايماعىن قۇرۋ تۋرالى جوبالار دايىنداپ جاتىرمىز. جانە ول ومىرشەڭ جوبا بولۋى ءتيىس. سودان سوڭ ينۆەستورلاردى تارتامىز. ارينە، بۇل كوپتەگەن وقىرمان ءۇشىن ءجاي ءسوز سياقتى بولىپ سەزىلۋى مۇمكىن. ءبىراق قولعا السا، اپ-ساتتە جۇزەگە اساتىن دۇنيە. ءقازىر تولەبي، شاردارا اۋداندارىندا زاماناۋي تۇردە حالىققا قىزمەت كورسەتەتىن بىرنەشە دەمالىس ورىندارى بار. وسىدان 10-15 جىل بۇرىن ول جەرلەردە سونداي دەمالىس ايماقتارى اشىلادى دەسە ەشكىم سەنبەيتىن ەدى. ءبىراق ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىن كاسىپكەرلەر مۇمكىن ەمەس دەگەن نارسەنى ورىندادى. وسىنداي ازاماتتاردىڭ قولعا الۋىمەن كەلەشەكتە ارىس وزەنىنىڭ جاعاسىنان تۋريستەر ءۇشىن بارلىق قولايلى جاعدايلار قاراستىرىلعان جاقسى دەمالىس ايماعى بوي كوتەرەتىنىنە سەنەمىن.

—ءسىز كوپ جىلدان بەرى جاۋاپتى جۇمىستاردى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەسىز. اسىرەسە وبلىستىڭ ىشكى ساياسات سالاسىندا جەمىستى جۇمىستارىڭىزبەن جۇرت جادىندا ساقتالىپ قالدىڭىز. سوندىقتان ءسىزدى وقىرمان قاۋىم يدەولوگ رەتىندە دە جاقسى تانيدى. جالپى جۇمىس بارىسىندا وسى سالاعا كوپ ەكپىن بەرىپ، يدەولوگيا جونىندەگى ورىنباسارىڭىزعا تاپسىرمانى ءتيىستى تالاپتان اسىرىپ بەرىپ جاتقان جوقسىز با؟

—سۇراعىڭىزدىڭ استارىن ءتۇسىندىم. يدەولوگيا سالاسىندا ءبىراز جىل قىزمەت اتقاردىم. ءبىراق بۇل وسى سالاعا باسىمدىق بەرىپ، قالعان ماسەلەنى ەكىنشى ورىنعا قويۋ دەگەن ءسوز ەمەس. بارلىق سالاعا بارىنشا بىردەي ءمان بەرۋگە تىرىسامىن. ونىڭ ەشبىرى سىرىلىپ، نازاردان تىس قالماۋى كەرەك. ءارقايسىسىنىڭ اۋىر جۇگى جەتەرلىك. ەڭ باستىسى سونى سۇيرەي بىلەتىن مامان بولۋى قاجەت. دەگەنمەن يدەولوگيا ءاردايىم كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى كەرەك. ونى باسقا سالامەن سالىستىرۋعا مۇلدەم بولمايدى. مىسالى، قۇرىلىس جۇمىسىندا قانداي دا ءبىر نىساندى كوتەرۋدى كوزدەسەڭ، كەستەگە ساي ونى سالىپ، مەجەلەنگەن مەرزىمدە پايدالانۋعا بەرەسىڭ. بولدى. ال يدەولوگيادا كوپ جاعدايدا قولعا العان ماسەلەنى ورىنداۋ ناقتى ۋاقىتپەن ولشەنبەيدى. ماسەلەن جاستاردىڭ تەرىس اعىمدارعا كەتپەۋى، ەسىرتكى تۇتىنباۋى، تەمەكى تارتپاۋى، ناپسىگە ەرمەۋى سىندى ماسەلە قاشان دا نازاردان تىس قالمايدى. بۇعان ءبىر ءسات كوڭىل بولمەسەك، وتباسىمىز ويران، بولاشاعىمىز بۇلىڭعىر بولادى. سوندىقتان يدەولوگيا باعىتىنداعى جۇمىستار جىل ون ەكى اي توقتاماۋى كەرەك. جانە ونىڭ باسى قاسىندا بىلىكتى ماماندار ءجۇرۋى كەرەك.

—كادر ساياساتىنا كەلسەك. ءسىز باسقارىپ وتىرعان اۋداندا مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاستاردى قابىلداۋ دەڭگەيى قانداي؟

— مەملەكەتتىك قىزمەتكە جاستاردى تارتۋدى قولدايمىن. ويتكەنى ولار ۋاقىتپەن ساناسپاي ەڭبەك ەتۋگە ىنتالى، كەز كەلگەن جاڭاشىلدىقتى مەڭگەرۋگە يكەمدى. باستىسى جالىندى، ءارى ىزدەنىمپاز كەلەدى. ءبىراق، جاستار-جاستار دەپ اعا بۋىندى ەكىنشى ورىنعا ىسىرۋعا بولمايدى. «جاس ادەمى بولعانمەن، قارت اقىلدى ەمەس پە؟» دەگەن. ءبارىبىر دە اعا بۋىنداردىڭ بىلىكتىلىگى، تاجىريبەسى جاس مامانداردان بىرنەشە ساتى جوعارى تۇرادى. كەيىنگى ۇرپاقتىڭ ولاردان ۇيرەنەر دۇنيەسى كوپ. سوندىقتان تارازى باسىن تەڭ ۇستاۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن.

—بۇگىندە ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمداردىڭ جەتەگىنە كەتكەندەر قوعامعا ۇلكەن ءقاۋىپ ءتوندىرىپ جاتىر. سونىڭ كوپشىلىگى جاستار. كەشەگى اقتوبەدە، الماتىدا لاڭكەستەردىڭ ارەكەتىنەن جۇرتتىڭ اجەپتەۋىر سەسكەنىپ قالعانى جاسىرىن ەمەس. لايىم كەرەعار ءدىننىڭ جەتەگىندە كەتكەندەردىڭ قولىمەن جاسالعان مۇنداي كەسىر ەلدە بولماسىن دەپ تىلەيىك. دەگەنمەن، «ساقتانساڭ ساقتايمىن» دەگەن تاعى بار. جاستاردىڭ كەرى جولعا ءتۇسۋىنىڭ الدىن الۋ باعىتىندا اۋداندا قانداي جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر؟

— جاستار تاربيەسى، سونىڭ ىشىندە ولاردىڭ جات اعىمنىڭ سوڭىنا تۇسپەۋى ەشقاشان وزەكتىلىگىن جويمايتىن ماسەلە. وسى باعىتتا اۋدانداعى كەيىنگى ۇرپاق وكىلدەرىنە ارداگەرلەردىڭ، يمامداردىڭ قاتىسۋىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلەدى. وندا ءماندى ءسوز، ماعىنالى وي، تاعىلىمدى دۇنيەلەر ايتىلادى. ءبىراق بۇل ءتالىم وتباسىندا كورىنىس تاپپاسا، تاربيەنىڭ مۇنداي ءتۇرى، ولاردىڭ ءتۇرلى كەرى جولعا اپاراتىن قاۋىپتەن تولىق قۇتقارمايدى. ويتكەنى، ۇيدەگى بالا تاربيەسىنىڭ الار ورنى وراسان. كوپ اتا-انا «بالا تاربيەسىنە مەكتەپ جاۋاپتى» دەپ ايتادى. بۇل قاتە پىكىر. وقۋشى ءبىر كۇندە 6-7 ساعات ۋاقىتىن مەكتەپتە وتكىزسە، قالعان 17-18 ساعاتتا اتا-اناسىنىڭ قاسىندا بولادى. وسىنى بىلە تۇرا تاربيەگە مەكتەپ جاۋاپتى دەۋ قيسىنسىز ەمەس پە؟! ءسوزدىڭ شىنىن ايتۋ كەرەك، ءقازىر مەكتەپ پەن اتا-انا اراسىنداعى بايلانىس بەرىك ەمەس. بوساڭسىعان. اكە-شەشەلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى ۇرپاق تاربيەسىنە ءجۇردىم-باردىم قارايدى. اپتاسىنا ەمەس، ەڭ بولماسا ايىنا ءبىر رەت مۇعالىمگە كەلىپ، بالاسىنىڭ ۇلگەرىمى تۋرالى سۇراۋعا ۋاقىت تاپپايدى. ولار ۇستازدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتسا كوپ كەلەڭسىزدىكتەردى الدىن الۋعا بولاتىنىن تەرەڭ تۇسىنبەيدى.

—الماسبەك كەڭەسبەك ۇلى، جالپى كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋ قيىن. كوپشىلىك اكىمدەر جايىندا الا-قۇلا پىكىر ايتادى. ونىڭ ىشىندە ءجاي انشەيىن كەرگيتىندەر دە، ورىندى سىن ايتاتىندار دا بار. سونداي سىننىڭ ءبىرى – ول اكىمدەردىڭ جۇمىس كابينەتىنەن شىقپاي، حالىقتان الشاق جۇرەتىندىگى. ءسىز وسىنداي اكىمدەردىڭ قاتارىنانسىز با؟

—جالپى كەڭسەدە وتىرا بەرمەيمىن. سەبەبى، اۋداننىڭ احۋالىن كابينەتتە وتىرىپ جاقسارتۋ مۇمكىن ەمەس. تاڭەرتەڭ جۇمىسقا كەلگەندە، ءتيىستى قۇجاتتارعا قول قويۋ، كەلگەن حاتتارمەن تانىسۋ، قىزمەتكەرلەرمەن تىلدەسۋ، كەڭەسۋ سىندى جۇمىستاردى جولعا قويعان سوڭ، اۋىلداردى ارالاۋعا كىرىسەمىن. اۋدانداعى ەگىس القاپتارىنىڭ باسىنا بارىپ، شارۋالارمەن تىلدەسەمىن. بيىل اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا پروبلەمالار وتە كوپ بولدى. ەگىن القاپتارىن شەگىرتكە باستى، اۋا رايىنىڭ قولايسىز بولعانى تاعى بار. جانار-جاعارمايدى شارۋالارعا جەتكىزۋ جاعدايى… مىنە، وسى باعىتتا تۋىنداعان تۇيىتكىلدەردى رەتتەۋ ءۇشىن ونى ءتيىستى ماماندارمەن كەڭەسىپ شەشسەڭ ەڭبەگىڭ ونە تۇسەدى. «اقىلداسىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەپ تەگىن ايتىلماعان عوي. ءبىر جاعى ءوزىڭ دە كوپ جايتتەن حاباردار بولاسىڭ. بۇلاردىڭ بارلىعىن بولماسا دا كەيبىرىن تەلەفون ارقىلى قوڭىراۋ شالىپ، نەمەسە ءتيىستى قىزمەتكەرلەرىم ارقىلى باقىلاپ وتىرسام بولادى. ءبىراق، «مىڭ رەت ەستىگەنشە، ءبىر رەت كور» دەگەن تامسىلگە سۇيەنەمىن.

— بوس ۋاقىتىڭىزدا نەمەن شۇعىلداناسىز؟

— بوس ۋاقىتىم كوپ ەمەس. ءبىراق ۋاقىتىم جوق دەپ ايتۋدان اۋلاقپىن. ادامزات بالاسى قالاسا كەز كەلگەن ىسكە ۋاقىت تابادى دەپ ويلايمىن. ءوز باسىم سوندايمىن. مەن ۋاقىتىمنىڭ كوپ بولىگىن جۇمىستا وتكىزەمىن. كەيدە ۇيگە كەش قايتامىن. سەبەبى، كۇنى بويى اتقارىلعان جۇمىستاردى سارالاعاندا، كەيبىر كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋ جولدارىن شۇعىل قاراستىرۋ قاجەتتىگى تۋىنداپ جاتادى. جۇمىس ورنىندا وتىرعانىمدا مەيلىنشە تەلەديدارداعى جاڭالىقتاردى وتكىزبەي كورۋگە تىرىسامىن. مەرزىمدى باسىلىمداردى دا ءبىر شولىپ وتەمىن. جالپى حالىقتىڭ ادامى بولعان سوڭ ءوزىڭدى بارلىق سالادان حاباردار ۇستاۋىڭ كەرەك. ادام ءومىر بويىنا ىزدەنۋى ءتيىس. الەمدە، ەلىمىزدە بولىپ جاتقان بارلىق جاڭالىقتاردى ءبىلىپ ءجۇرۋ ىزدەنىستىڭ ءبىر ءتۇرى دەپ ەسەپتەيمىن. كەيدە كوك جاشىكتەگى اقپاراتتىق، تانىمدىق باعدارلامالاردى تاماشالاپ وتىرعاندا ساناڭدا ءبىر وي پايدا بولىپ، يدەيالار تۋىنداپ جاتادى. جالپى جان-جاقتى بولعاندى دۇرىس كورەمىن. بۇعان تالپىنۋ ادامزات بالاسىن شىڭداي تۇسەدى.

– ال سپورتقا ۋاقىت تاباسىز با؟

– تاڭەرتەڭگى ەكى ساعاتىمدى جۇگىرۋ جانە دەنە جاتتىعۋلارىمەن وتكىزەمىن. جانە ونى كۇندە جاسايمىن. سوعان قالىپتاسىپ قالعانمىن.

– وزىڭىزبەن سۇحباتتاسۋ ارقىلى ءبىز الداعى ۋاقىتتا اۋداندا تالاي ىلكىمدى ىستەردىڭ قولعا الىناتىندىعىنا كوز جەتكىزدىك. ىسىڭىزگە ساتتىلىك تىلەيمىز. وسى تۇستا جوسپارلانعان جۇمىستارىڭىزدى قانشا ۋاقىتتا تولىق جۇزەگە اسىرامىن دەپ ويلايسىز؟

– العا قويعان جوسپارلارىم «مىنانداي ۋاقىتتا ىسكە اسادى» دەپ ۋاقىت كەسىپ ايتۋدان اۋلاقپىن. جۇمىسىمدى «ءتاڭىرىم قولعا العان ءىسىمدى وڭعارا گور» دەگەن نيەتپەن باستايمىن. ۋاقىتپەن ساناسپاي جۇمىس ىستەۋ كەرەك دەپ بىلەمىن. جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كورۋگە اسىقساڭ، ۋاقىتىڭنىڭ قالاي وتكەنىن بىلمەي قالاسىڭ. اۋداندا قولعا الىنىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارلىعىنىڭ دا باياندى بولۋى تەك ماعان بايلانىستى ەمەس. «جالعىزدىڭ ءۇنى، جاياۋدىڭ شاڭى شىقپايتىنى» سىندى ءبىر اكىم تالپىنعاننان ناتيجە از بولادى. اكىم اپپاراتىنداعى قىزمەتكەرلەرگە دە كوپ نارسە بايلانىستى عوي. وسىنى ولارعا ءجيى ايتامىن. ياعني، «ساۋساق بىرىكپەي، ينە ىلىكپەيتىنىن» ەسكەرتىپ، بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىن.

—ابەكە، ۋاقىت ءبولىپ، بىزبەن تىلدەسكەنىڭىزگە راحمەت!

سۇحباتتاسقان تالعات دۇيسەباي ۇلى

دەرەككوز: «ۋاقىت» گازەتى