اقسارى قىز اڭگىمەسىن باياۋ باستادى. كوزىندە مۇڭ بار. اراسىندا كۇرسىنىپ قويادى.
«وسى اتاقتى ادامدارعا جاي حالىق قاتتى قىزىعادى عوي. "شىركىن، قانداي كەرەمەت ادام دەپ. تەلەديداردان قالاي سويلەيدى دەسەڭشى! ولەڭ، سىقاقتارى كەرەمەت! حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن ادام» دەپ ماقتايدى عوي. ءبىراق سول «حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن ادامداردىڭ» اراسىندا بالاسىن جەتىم ەتىپ تاستاپ كەتكەندەرى دە بار ەكەنىن ايتقىم كەلەدى.
مەنىڭ انام جاس كەزىندە حاس سۇلۋدىڭ ءوزى بولاتىن. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەنشە ەشبىر جىگىتكە قاراماپتى. قىزمەتكە تۇرعاننان كەيىن دە تالاي ادام قىرىنداعان. ءبىراق انام تاكاپپار ءارى وتە كوركەم بولعاندىقتان ەشقايسىنا يلىكپەگەن. سونداي كەزدىڭ بىرىندە ءوزى اقىن، ءوزى جازۋشى، سوزگە شەشەن ءبىر جىگىت كەزدەسەدى. ونىڭ ءتۇرى كىسى قىزىعارلىقتاي ەمەس، ەر ادامعا ءتان مارتتىگى دە جوق، وتە ساراڭ ەكەن. ول انامنىڭ سوڭىنان ەكى-ۇش جىل قالماي ءجۇرىپ، اقىرى الامىن دەپ قويماعان سوڭ انام ونى اۋىلداعى اتا-اناسىنا تانىستىرادى. كەمپىر-شال قىزىنىڭ تەڭىن تاپقانىنا قۋانىپ، ۇزاتپاق بولعاندا الگىنىڭ ايەلى، ەكى بالاسى بار ەكەنى اشىلىپ قالادى. ءسويتىپ «توي جاسايمىز» دەپ الداپ جۇرگەن دارىندى جىگىتتەن ەكى قابات بولعان كۇيى انام جالعىز قالادى.
ول انامنىڭ ەكىقابات ەكەنىن بىلە سالا تانىمايتىن ادامداي بوپ كەتە بارادى. ءبارىن قىسقاشا بايانداپ وتىرمىن عوي. ايتپەسە ول تۋرالى اڭگىمە كوپ. ساحنادا سويلەگەندە ەل اۋزىن اشىپ تىڭدايتىن، سىقاقتارىن جۇرت بىلەتىن سول ەركەكتى ءتىپتى ءوزىمنىڭ اكەم دەگىم كەلمەيدى. ويتكەنى، انام بار قيىنشىلىقتى موينىنا كوتەرىپ مەنى جالعىز ءوزى باقتى. مەن ون ءبىر جاسقا كەلگەندە انام سال بولىپ توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. مەن «اكەم بار عوي بۇل دۇنيەدە. ءبىر كۇنى ىزدەپ كەلەر» دەپ تەرەزەدەن كۇندە سىرتقا قارايتىنمىن. ءمۇعالىم اتاقتى ادامدار تۋرالى ايتقان كەزدە مەنىڭ اكەمنىڭ دە اتى اتالاتىن. ءبىراق مەن «ول مەنىڭ اكەم» دەپ ايتۋعا باتىلىم جەتپەيتىن. انامنىڭ قىز عۇمىرىن قۇرتىپ، اۋىل الدىندا ابىرويىنا نۇقسان كەلتىرگەن جاندى، تۋعان بالاسىنا جانى اشىماعان پەندەنى قالاي اكەم دەيمىن.
اۋرۋ انامدى باعۋ ءۇشىن مەن كوشە كەزىپ، دۇكەندەرگە كىرىپ قارىزعا نان سۇرايتىنمىن. كەيبىرى بەرەتىن، ءبىر بولكەنى، كەيبىرى دورەكى سوزدەر ايتىپ نامىسىما تيەتىن. ءبىراق جۇمىس ىستەۋگە شامام كەلمەيتىن كىشكەنتاي قىز بولسام دا اناما تاماق تاۋىپ بەرۋ ءۇشىن الماتىنىڭ كوشەلەرىن ەرىنبەي كەزىپ، قايىر سۇراماسام دا دۇكەندەردى جاعالاپ «اۋىلدان اعام كەلگەندە قايتارامىن. قارىزعا نان بەرىڭىزشى» دەپ جالىناتىنمىن. ءبىر بولكە نانعا جەتۋ ءۇشىن اباي ەسكەرتكىشى الدىنداعى كوشەدەن تۋرا ءجۇرىپ، سوناۋ اقساي ىقشاماۋدانىنا دەيىن جاياۋ بارعان كەزىم بولدى. انامنىڭ الىس قالادا تۇراتىن جالعىز باۋىرى بار ەدى. سول جىلىنا بىر-ەكى رەت كەلگەندە بىزگە اقشا تاستاپ كەتەتىن. مەن سول اقشاعا جينالىپ قالعان پاتەراقىنى تولەپ، ەلدان العان قارىزدارىمدى قايتارۋعا جۇمسايتىنمىن. ءسويتىپ مەن ءومىردىڭ اششى ءدامىن ەرتە تاتتىم. مەكتەپ بىتىرگەندە ۇستىمە كيەتىن ءجونى ءتۇزۋ كويلەك بولماعاندىقتان ءبىتىرۋ كەشىنە دە قاتىسپادىم. ءبىراق ءوزىمنىڭ قايسارلىعىمنىڭ ارقاسىندا وقۋعا ءتۇسىپ، ۋنيۆەرسيتەتتى ءتامامدادىم.
بىردە مىنانداي وقيعا بولدى. ماعان عىلىمي جەتەكشى بولىپ كەلەتىن ءبىر اپاي مەنى "جەكە سويلەسۋىمىز كەرەك" دەپ ۇيىنە شاقىردى. اپاي كەزدەسۋدە ماعان اكەم تۋرالى ايتتى. "ول ءبىزدىڭ ۇيدە قوناقتا بولعاندا سەنى مەنىڭ قىزىم دەدى" دەپ اڭگىمەسىن باستاعان عىلىمي جەتەكشىم اكەمە جولىعۋىمدى ءوتىندى. "ۇل-قىزىن جەتىم ەتكەن جالعىز ول ەمەس. ول ايەلىمەن اجىراسىپ، سەنىڭ اناڭا ۇيلەنسە جۇمىستان شىعارىپ جىبەرەر ەدى. مەنىڭ ق. دەگەن قۇربىم دا باسپادا ىستەپ جۇرگەندە بالەنشە دەگەن اقىننىڭ ارباۋىنا ءتۇسىپ، ۇل تۋعان. بالاسى ءقازىر وتىزدا. ايكەسىنەن اۋمايدى" دەگەن سياقتى اڭگىمەلەردى ايتتى. مەن جانىمدى اۋىرتاتىن اڭگىمەلەردى ۇزاق سەنەر-سەنبەسىمدى بىلمەي، تىڭداعىم دا كەلمەي، ۋاقىتىمنىڭ جوقتىعىن ايتىپ، سىرتقا شىعىپ كەتتىم.
ءيا، اكەم مەنى ءبىر رەت تە ىزدەپ كەلمەدى. الماعان اتاق-ماراپاتى جوق. سولاي بولا تۇرا قالانىڭ ءبىر شەتىندە اشتىق پەن جوقشىلىقتى كورىپ جاتقان بالاسى بارىن ەسىنە الماعان ول قانداي اكە؟ بىردە اراق ءىشىپ الىپ ءبىزدىڭ تەلەفون ءنومىرىمىزدى تاۋىپ الىپ، ۇيگە حابارلاسىپ، «مەنىڭ قىزىم قالاي؟ قىزىممەن سويلەستىرشى» دەپتى. انام ەكەۋمىز سويلەسپەدىك.
مەن تيتتەيىمنەن ىشتەي مۇڭلى بولىپ ءوستىم. جوقشىلىقتى كوپ كورسەم دە ەشكىمنىڭ الدىندا يلىكپەيتىن قايسار بولىپ ءوستىم. اكەمنەن كەك الۋ ويىمدا جوق. تەك ايتپاعىم، بويجەتكەن قىزدار زيالى بولىپ كورىنەتىن كەز-كەلگەن ەركەككە سەنىپ، باستارى اينالىپ قالۋدان ساقتانسا دەيمىن».
ول كوزىنە ۇيىرىلگەن جاستى تەجەپ، ورنىنان تۇردى. «تەك ەسىمىمدى ايتپاي-اق قويىڭىزشى. اكەمنىڭ اتى دا قۇپيا بولىپ قالسىن».
دانا قامشىبەك
