كەشەگى ۇكىمەت جيىنى ونلاين رەجيمدە كورسەتىلدى. ەلدەگى ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ وسىمىنە قاتىستى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بىشىمبايەۆتىڭ بايانداماسى جۇرتتىڭ نازارىن اۋداردى. اۋداراتىن سەبەبى كۇن سايىن بايقالىپ وتىرعان باعانىڭ ءوسۋى عانا ەمەس، سول وسىمگە سەبەپ بولدى دەپ مينيستر اتاعان فاكتورلار.

مينيستر الەۋمەتتىك ماڭىزى بار دەلىنگەن 33 ءتۇرلى تاۋار بارىن ايتىپ، ولاردىڭ باعاسىنىڭ وسۋىنە اسەر ەتكەن سەبەپتەردى اتادى. رەسمي ستاتيستيكا مالىمەتتەرى بويىنشا جىل باسىنان باستاپ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ ءوسۋ يندەكسى 5،4، ونىڭ ىشىندە ازىق-تۇلىك تاۋارلارى 5،2 پايىزعا ءوستى. 2016 جىلعى 30 تامىزداعى جاعداي بويىنشا جىل باسىنا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلار باعاسىنىڭ ءوسىم يندەكسى 9 پايىزدى قۇراعان.

«دۇنيەجۇزىلىك نارىقتا باعا كونيۋنكتۋراسىنىڭ وزگەرۋى جانە ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ السىرەۋى يمپورتتىق جەتكىزىلىمگە تاۋەلدى تاۋارلارعا اسەرىن تيگىزدى. ولار بويىنشا وتاندىق تاۋارلارمەن تۇتىنۋدىڭ قامتاماسىز ەتىلۋى 60 پايىزعا كەمىدى.  ىرىمشىك 16،7، سۇزبە، تاۋىق ەتى جانە سانى، س ۇلى جارماسى، قۇمشەكەر 56،4 پايىزدى قۇرادى»، - دەدى ول.

بىشىمبايەۆتىڭ پايىمداۋىنشا، ازىق-تۇلىك باعاسىنىڭ وسۋىنە الەمدىك نارىقتاعى باعا كونيۋكتۋراسىنىڭ وزگەرۋى مەن ۇلتتىق ۆاليۋتانىڭ السىرەۋى، تابيعي مونوپوليا قىزمەتتەرى (ەلەكتر ەنەرگياسى، جانار-جاعار ماي، سۋ، گاز، ت.ب.) ءتاريفىنىڭ قىمباتتاۋى، ماۋسىمدىق وزگەرىستەر (ەگىن، كوكونىس جيناۋ، ەگۋ ناۋقانىنداعى) جانە ىشكى نارىقتاعى تاۋاردىڭ ەكسپورتقا شىعارىلۋى اسەر ەتكەن.

سونداي-اق، ۇكىمەت وتىرىسىندا جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر تاراپىنان دا باعا ساياساتىنا قاتىستى كەمشىلىكتەردىڭ بارى ايتىلدى.

مينيستر بايانداماسىن تىڭداعان پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتايەۆ ءبىرقاتار كەمشىلىكتەردى اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا، بىشىمبايەۆتىڭ «الەمدىك نارىقتاعى باعا كونيۋكتۋراسىنىڭ وزگەرۋى» تۋرالى ايتقانىن «كۇلكىلى ەستىلەدى» دەپ سىناپ تاستادى. سونداي-اق، پرەمەر-مينيستر جانار-جاعار ماي باعاسىنىڭ ءوسۋى بيىل ەمەس بىلتىر بولعانىن، ونىڭ بيىلعى باعا وسۋىنە اسەرى بولمايتىنىن دا ەسكەرتتى.

«ەگەر ءسىز ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ باعاسىنىڭ ءوسۋىن ايتساڭىز، ونىڭ بەلگىلى ءبىر تاۋار باعاسىنا قانشالىقتى اسەر ەتكەنىن كورسەتىڭىزدەر. رەتتەۋىشتەر بار. جانار، جاعار ماي باعاسىن ءبىز بيىل ەمەس، بىلتىر كوتەردىك. ال، ءقازىر كەلىپ تاعى دا جانار ماي باعاسىن سىلتاۋراتامىز. بۇل بارىنەن باسىن الىپ قاشۋ بوپ سانالادى»، - دەگەن ب. ساعىنتايەۆ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بىشىمبايەۆا اۋىلشارۋاشىلىعى مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ، ءبىر اي ىشىندە ناقتى شارالار قابىلداۋدى، ول شارالاردىڭ ناقتى ناتيجەلەرىن ۇسىنۋدى تاپسىردى. 

سونىمەن تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلگەن جيىندا، قۋاندىق بىشىمبايەۆ تەك ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ عانا ەمەس، ونى كورىپ وتىرعان بىلايعى جۇرتتىڭ دا اقىلىنا قونىمسىز جاعدايلاردى ايتىپ، سىنعا ۇشىرادى.

ماسەلەن، ەكونوميست مۇحتار تايجان قۋاندىق بىشىمبايەۆتىڭ بۇل بايانداماسىنان كوڭىلى قالعانىن ايتادى.

«بۇل (بىشىمبايەۆتىڭ بايانداماسى – رەد.) كسرو كەزىندەگى مەملەكەتتىك جوسپارلاۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ بايانداماسى عوي. «ۇسىنىلاتىن باعالار» دەپ قانداي باعا ۇسىنعالى وتىر؟ اكىمدىكتەردىڭ باعاعا جاۋاپكەرشىلىگى دەگەندى قايدان شىعارعان؟ باعانىڭ ءوسۋىنىڭ باستى سەبەبى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋى، ياعني، تۇگەلدەي يمپورتقا تاۋەلدى ەكەنىمىز اشىق ايتىلمادى! ءبىز ءقازىر تۇتىنىپ جۇرگەننىڭ ءبارى، «وزىمىزدىكى» دەلىنگەن پياز بەن كارتوپ تا، يمپورتتىق ازىق-تۇلىك. ونى دالەلدەي دە الامىن. تەڭگە باعامى ەكى ەسە قۇلدىراپ كەتىپ وتىرسا اكىمدىكتەر نە ىستەي الادى؟ مىنالار نارىقتىق ەكونوميكاعا كوشكەنىمىزگە 25 جىل تولسا دا باعانى اكىمشىلىك جولمەن رەتتەمەك جانە مۇنى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۇلەگى ايتىپ وتىر! بۇل ايتىلعانداردان پايدا جوق. تۇسىنگەنىم، ۇكىمەت ءالى ەكونوميكانى قۇتقاراتىن قاجەتتى قۇرالداردى قولدارىنا الماعان ەكەن»، - دەيدى ەكونوميست.

شىنىمەن دە، نارىقتىق ەكونوميكادا جەكە كاسىپكەرلەرگە «انا تاۋارىڭدى مىناداي باعامەن سات» دەگەن ءامىر جۇرمەيدى. الەۋمەتتىك توپتاعى كەي تاۋارلاردىڭ اكىم بازاردى ارالاپ وتكەنشە ءبىر باعامەن، كەتكەن سوڭ باسقا باعامەن ساتىلىپ جاتاتىنىن ب. ساعىنتايەۆتىڭ ءوزى دە مويىنداپ وتىر. سوندىقتان دا، باعانىڭ تىم قىمباتتاۋىنا اكىمدەردى كىنالاعانشا، پروبلەمانىڭ سەبەبىن ديەۆالۆاسيا مەن ىشكى نارىقتاعى ازىق-تۇلىكتىڭ كورشىلەس ەلدەرگە ەركىن اعىلۋىنا جول اشقان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتان ىزدەگەن دۇرىس سياقتى.

دايىنداعان: دارحان مۇقانتەگى