جاڭارتىلعان ۇكىمەتتىڭ العاشقى وتىرىسى ءوتتى.

پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتايەۆ مينيسترلەر كابينەتىنىڭ جاڭارتىلعان قۇرامىمەن ۇكىمەتتىڭ العاشقى وتىرىسىن وتكىزدى. وندا جۋىرداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلباسى جۇكتەگەن ماسەلەلەر تالقىلانىپ، ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ جايى قارالدى. 

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءوزىنىڭ جارلىقتارىمەن ۇكىمەتتىڭ جاڭا قۇرامىن بەكىتتى. كورىپ وتىرعاندارىڭىزداي، كوپ كادرلىق وزگەرىستەر بولعان جوق. مۇنى ەلباسىنىڭ ءبىزدىڭ بارىمىزگە كورسەتكەن ۇلكەن سەنىمى دەپ قابىلداۋىمىز كەرەك. سوندىقتان، ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ اتىنان، ءوزىمنىڭ اتىمنان كورسەتىپ وتىرعان قولداۋى مەن سەنىمى ءۇشىن العىس ايتقىم كەلەدى، دەدى ب. ساعىنتايەۆ.
ۇكىمەتتىڭ جاڭا مۇشەلەرىن تانىستىرىپ وتكەن پرەمەر-مينيستر نەگىزگى ماسەلەگە كوشىپ، كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلباسى بەرگەن تاپسىرمالاردى ناقتىلاي ءتۇستى. وسى تاپسىرمالار ءۇشىن سۇرانىس قاتاڭ بولادى. ونىڭ بارلىعى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جانە ساپالى ورىندالۋى ءتيىس. ەلباسىمەن بىرگە بولاتىن ساپارلار بولماسا، بۇكىل شەتەلدىك ساپارلاردى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن توقتاتا تۇرۋ كەرەك. اسا ءبىر قاجەتتىلىك تۋىنداي قالسا، وندا مەنىڭ جەكە وكىمىم بويىنشا شىعاسىزدار. ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىنە جۇمىس ساپارلارىڭىزدى دا كەلىسىم بويىنشا جاسايسىزدار. سىزدەرگە ۇكىمەت باسشىلىعى تاراپىنان قانداي شەشىمدەر كەرەك، تەز ارادا انىقتاپ، ۇسىنىستارىڭىزدى ەنگىزىڭىزدەر. تاعى ءبىر ماسەلە، ءبىز قابىلداعان شەشىمدەردىڭ بارلىعى قاراپايىم xالىققا تۇسىنىكتى ءارى جەڭىل بولۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ كەز كەلگەن شەشىمدەرىمىز جۇرتشىلىققا دەر ۋاقىتىندا جەتىپ، ماقسات-مىندەتتەر مەن ولاردى شەشۋدىڭ جولدارىن ۇنەمى ءتۇسىندىرىپ وتىرۋ كەرەك، دەدى ۇكىمەت باسشىسى. 
ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس ۇكىمەت الدىندا تۇرعان ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – حالىقتى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ كەشەندى قادامى رەتىندە «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىن ازىرلەۋ. وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە وبلىس اكىمدەرىمەن، مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار جانە ۇلتتىق كومپانيالارمەن بىرلەسە وتىرىپ، «نۇرلى جەر» ءبىرىڭعاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىن ازىرلەۋ تاپسىرىلدى. اتالعان باعدارلاماعا قولدانىستاعى باعدارلامالارداعى باسپاناعا قاتىستى ماسەلەلەردىڭ بارلىعى شوعىرلاناتىن بولادى. بۇل رەتتە ۇكىمەت باسشىسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قولدانىستا بار جەر قورىنا ءتيىستى ساراپتاما جۇرگىزۋدى، ال ءوڭىر اكىمدەرىنە باس جوسپارلارىنىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى ءتيىستى ۇسىنىستار جولداۋدى تاپسىردى. الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعى جوعارى بۇل باعدارلامانى حالىقپەن، بيزنەس وكىلدەرىمەن جانە قوعاممەن تياناقتى تالقىلاۋ كەرەكتىگى ايتىلدى. 
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇكىمەتكە جۇكتەگەن تاعى ءبىر تاپسىرماسى – اعىمداعى جىلعى بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ. ياعني، ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن بيۋدجەتتە ءتيىستى قارجى شىعىندارىنىڭ الداعى ءۇش جىلدىق بيۋدجەتتە قامتاماسىز ەتىلۋى قاداعالانادى. سونداي-اق، ۇكىمەت اوك بويىنشا جاڭا مىندەتتەردى قولعا الماق. وسى ورايدا، پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ەلدىڭ قانشالىقتى ينفراقۇرى­لىمدارمەن قامتاماسىز ەتىلگەنىن انىقتاۋدى، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جانە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسە وتىرىپ، ءتيىستى شارالاردى قابىلداۋدى تاپسىردى. وسى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋى اوك-تى دامىتۋدىڭ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ نەگىزىنە ەنەدى. پرەمەر-مينيستر سونىمەن قاتار، ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنە، ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدار بويىنشا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جىلدامداتۋدى جۇكتەدى.
ۇكىمەت باسشىسى ەلدەگى ينفلياسيا كولەمىن تومەندەتۋ تاپسىرىلعانىن ەسكە سالدى. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە بيىل ايماق اكىمدەرىمەن بىرگە باعالاردىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە تابيعي مونوپوليالار قىزمەتىنىڭ تاريفتەرىن وسىرمەۋدى تاپسىرامىن، دەدى ب.ساعىنتايەۆ. سونىمەن بىرگە، بيزنەستى قولداۋ قۇرالدارىن ءارى قاراي جەتىلدىرۋ مەن مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك قولدانۋ تەتىكتەرىن ەنگىزۋ بويىنشا تاپسىرمالار بەردى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا بۇدان ءارى اعىمداعى جىلدىڭ ناقتىلانعان بيۋدجەتىنە قاتىستى بىرنەشە قۇجات قارالدى. بۇل رەتتە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامى جانە كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى زاڭ جوباسى بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى قۋاندىق بيشىمبايەۆ باياندادى.
سىزدەردىڭ قاراۋلارىڭىزعا ەكى قۇجات ەنگىزىلىپ وتىر، ياعني ءبىرىنشىسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2016-2020 جىلدارعا ارنالعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ناقتىلانعان بولجامى، ال ەكىنشىسى  – «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2016-2018 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ جوباسى»، دەدى مينيستر.  
ۆەدومستۆو مالىمەتىنە قاراعاندا، الەمدىك ەكونوميكانىڭ اعىمداعى جاعدايىن، تاۋار نارىقتارىنداعى كونيۋنكتۋرانى جانە اعىمداعى جىل باسىنان بەرى قازاقستان ەكونوميكاسى سالالارىنىڭ دامۋ قورىتىندىلارىن ەسكەرە وتىرىپ، 2016 جىلعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردىڭ بولجامى ناقتىلاندى. بۇل رەتتە مۇنايدىڭ ورتاشا جىلدىق باعاسى ءبىر باررەلىنە 30 اقش دوللارىنان 35 اقش دوللارىنا دەيىن ءوستى. مەتالل باعالارىنىڭ وزگەرۋ يندەكسى 2015 جىلدىڭ دەڭگەيىنە 15،0%-دان 12،7%-عا دەيىن تومەندەدى. اقش دوللارىنىڭ ورتاشا جىلدىق ەسەپتەۋ باعامى ءبىر اقش دوللارىنا 360 تەڭگە دەڭگەيىندە ساقتالدى. اعىمداعى جىلعى قازان ايىندا «قاشاعان» كەن ورنىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنىڭ جوسپارلانۋىنا بايلانىستى مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 74،0 ملن. توننادان 75،5 ملن. تونناعا دەيىن ءوستى، دەدى ق. بيشىمبايەۆ.
سونداي-اق، بيىلدىڭ باسىنان بەرگى ەكونوميكا سالالارىنىڭ دامۋ سەرپىنىن جانە جاڭارتىلعان سەنارييلىك جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ، 2016 جىلى ءىجو-نىڭ ءوسۋى بۇرىن ماقۇلدانعان 0،5% دەڭگەيىندە قالادى. ال نومينالدى ءىجو 44 ترلن. 354،0 ملرد. تەڭگە كولەمىندە بولجانىپ وتىر، بۇل اقپان ايىندا ماقۇلدانعان كورسەتكىشتەن 187،5 ملرد. تەڭگەگە ارتىق. ال حالىقتىڭ جان باسىنا شاققانداعى ءىجو-ى 6،9 مىڭ اقش دوللارىن قۇرايدى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا 2017-2018 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسى بويىنشا قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ باياندادى. بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگىن ناقتىلاۋدىڭ باستى ماقساتى – ءتيىمدى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ، ەكونوميكالىق ءوسىمدى ىنتالاندىرۋ. بۇل باعىت­تارعا 283،4 ملرد. تەڭگە جۇمساۋ كوزدەلىپ وتىر، دەدى قارجى ءمينيسترى. سونداي-اق، ءۇش نە­گىزگى بلوك بويىنشا بيۋدجەت شىعىستارىن ارتتىرۋ كوزدەلەدى. اتاپ ايتقاندا، اگروونەركاسىپ سەكتورىن قولداۋعا قوسىمشا 97،3 ملرد. تەڭگە ءبولۋ قاراستىرىلادى. يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭىنە قوسىمشا 112 ملرد. تەڭگە كوزدەلەدى.  ال كولىكتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا 74 ملرد. تەڭگە بولىنەتىن بولادى،  دەدى ب.سۇلتانوۆ. اعىمداعى بيۋدجەتتى ناقتىلاۋعا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدان بولەك، مەملەكەت پەن ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتىنا دا بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراجاتتار قاراستىرىلىپ وتىر. بيۋدجەت جوباسىندا وسى ماقساتتار ءۇشىن كۇش قۇرىلىمدارى باعىتتارىنا قوسىمشا قاراجات 72 ملرد. تەڭگە شاماسىندا بولىنەتىن بولادى.
ۇلتتىق بانك ءتوراعاسى دانيار اقىشيەۆ ۇلت­تىق بانكتىڭ نەگىزگى ينديكاتورلارى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ايتۋىنشا، جىل سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدەگى ينفلياسيانىڭ بولجانعان دەڭگەيدەن اسىپ كەتۋ ءقاۋپى بار. دەگەنمەن، ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار باعا مەن تاريف­تەردىڭ ءوسىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرعان جاعدايدا 2016 جىلى ينفلياسيانى بەكىتىلگەن دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋعا بولادى. ال ۇلتتىق بانك ءوز تاراپىنان اقشا جانە ۆاليۋتا نارىقتارىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان ايقىن اقشا-كرەديت ساياساتىن جالعاستىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى، دەدى د.اقىشيەۆ.
وتىرىس قورىتىندىسىندا الەۋمەتتىك-ەكو­نو­­مي­كا­­لىق دامۋ بولجامدارى مەن زاڭ جوبالارى ماقۇل­داندى.

بوتاگوز ابدىرەي قىزى