– «التىن قالام» ادەبي جۇلدە­ءسى­ءنىڭ بيىل دا جالعاسىن تاپقانى بار­شا ادەبيەتسۇيەر قاۋىمدى قۋان­تىپ وتىر، قۇتتى بولسىن!
– راقمەت. شىلدەنىڭ بىرىنەن باس­تاپ جۇلدەگە قاتىسۋعا نيەت ءبىل­دىرگەن ازاماتتاردان شىعارمالار-دى قا­بىلداپ جاتىرمىز. تامىزدىڭ ءبى­رىندەگى ەسەپ بويىنشا، 80 اۆتور­دان 176 جۇمىس كەلىپ ءتۇستى. ولاردىڭ ءبا­ءرى بايقاۋدىڭ رەسمي سايتى «akalam.kz» ورنالاستىرىلدى. كەز كەل­گەن وقىرماننىڭ وسى سايتقا كى­ءرىپ، كوپتىڭ تالقىسىنا ۇسى­نىل­عان ەڭبەكتەرمەن تانىسۋىنا بو­لا­دى.
– جۇلدەنىڭ ەرەجەسىمەن تولى­عى­راق تانىستىرا كەتسەڭىز. كىمدەر قا­تىسا الادى، شىعارمالار قاي ۋا­قىت­قا دەيىن قابىلدانادى؟
– قالامگەرلەردەن شىعار­ما­لار­دى قازان ايىنىڭ 15-ىنە دەيىن قا­بىلدايمىز. «التىن قالامعا» كەز كەلگەن تالاپكەر تەگىن قاتىسا الا­دى. بايقاۋدا باعىمدى سى­ناي­مىن دەگەن ادامعا بارلىق جاعداي جا­سالعان. ونىڭ ماماندىعىنا، جا­سىنا شەكتەۋ قويىلمايدى. تەك جول­داعان شىعارمالارى بايقاۋ شارت­تارىنا سايكەس كەلسە جەت­كى­لىكتى. بارلىق جۇمىس ەلەكتروندىق نۇسقادا قابىلدانادى. ياعني تا­لاپ­كەر جازعان دۇنيەسىن adebiet2014@gmail.com نەمەسە kenze2002@mail.ru ەلەكتروندىق مەكەنجايىنا ءجو­نەلتۋى كەرەك. كەلىپ تۇسكەن شى­عارمالاردى سايت اكىمشىسى قاراپ شىعىپ، akalam.kz ادەبي پورتالىنا ورنالاستىرادى. سول ساتتەن شى­عارماعا داۋىس بەرۋ باستالادى. 
– ءقازىر ەلىمىزدە اقىندار، جۋر­نا­ليستەر اراسىندا نەمەسە بالالار شى­عارماشىلىعىنا ارنالعان نەمەسە ءتۇرلى تاريحي وقيعاعا وراي­لاس­تى­رىل­عان ادەبي كونكۋرستار بارشىلىق. «ال­تىن قالام» بۇل سايىستاردان نە­ءسى­مەن ەرەكشەلەنەدى؟
– ءسىز بىرنەشە بايقاۋ ءتۇرىن اتاپ ءوتتىڭىز، ال «التىن قالام» وسى­نىڭ ءبارىن بىرىكتىرىپ وتىر. سو­نى­سىمەن دە ەرەكشەلەنەدى. مۇندا با­لالار شىعارماسى دا، پروزا، پوە­زيا جانرى دا ءبارى قامتىلعان. نەگىزى، قازاقستاندا ۇيىمداس­تى­رى­لا­تىن سايىستار پروزا، پوەزيا سە­كىل­ءدى ساناۋلى جانرلارمەن شەك­تە­لە­ءدى. ءبىز بىلتىر ساتيريكتەر ءۇشىن ار­نايى نوميناسيا ەنگىزدىك. سو­نى­مەن قاتار قازاق ادەبيەتىندە ءتۇر­ءلى جانردىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن فانتاستيكا، دەتەكتيۆ، درا­ماتۋرگيا، كينوسەناريي سالاسىن­دا جازىلعان ەڭبەكتەرگە دە بايقاۋ جا­ريالادىق. «التىن قالام» – قا­ءزىر بىرنەشە جانردىڭ باسىن قوسىپ، تۇراقتى ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعان دارا جۇلدە. ايتپاقشى، بيىل اتاۋ­لى بايقاۋ بەسىنشى رەت وتكىزىلگەلى وتىر. بۇل – ءبىزدىڭ العاشقى مەرەي­تويى­مىز. وسى داتاعا جانە قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي بيىل كونكۋرس اياسىندا ۇزدىك قازاق رومانىنا باي­قاۋ جاريالادىق. جەڭىمپازعا 1 ملن تەڭگە كولەمىندە اقشالاي سىيلىق تاعايىندادىق. «التىن قالامنىڭ» تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – تالقىلاۋعا ۇسى­نىلعان شىعارمالار تۇگەل سايت­­تا ورنالاستىرىلادى، ونىمەن كەز كەلگەن ادام تانىسا الادى. ال­عاش­قى تاڭداۋدى ءبىزدىڭ وقىر­مان­دارىمىز جاسايدى. ياعني سايتتى اشقان ءاربىر وقىرمان شىعار­ما­لار­مەن تانىسىپ، ءوز باعاسىن بەرە­ءدى، پىكىرىن قالدىرادى. سونىڭ نە­گى­زىندە كوپتەگەن شىعارما ەكشە­لە­ءنىپ، ىرىكتەۋدىڭ كەلەسى كەزەڭىنە جول­­داما الادى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى، سايت­تا شىعارما اۆتورلارى كور­سەتىلمەيدى. وقىرمان تەك وزىنە ۇنا­عان شىعارماعا داۋىس بەرەدى. بۇل جەردە اۆتوردىڭ بەدەلى، ءسىڭىر­گەن ەڭبەگى، لاۋازىمى، جاس ەرەك­شە­ءلى­گى ەسكەرىلمەيدى. تەك قانا ۇزدىك شى­عارما باعالانادى. بۇل دا ءجۇل­دە­ءنىڭ ءادىل وتۋىنە كوپ ىقپال ەتىپ وتىر. سونداي-اق كونكۋرسقا ۇسى­نىل­عان ماتەريالداردى سايتتان وقىپ قانا قويماي، قازاق راديو­سى­نان تىڭداۋعا بولادى. «التىن قا­لام» بايگەسىنە ۇسىنىلعان ءۇمىت­كەر-شىعارمالار بيىل دا قازاق را­ديوسىنىڭ قولداۋىمەن اۋەتول­قى­نى ارقىلى تارالادى. تىڭدار­مان­دار راديو ارقىلى دا داۋىس بە­رە الادى. 
– بيىل جۇمىستار قانداي اتا­لىم بويىنشا قابىلدانىپ جاتىر؟ سوعان توقتالا كەتسەڭىز. 
•جىلدىڭ ۇزدىك پوە­زيا­سى
•جىلدىڭ ۇزدىك پرو­زا­سى 
•جىلدىڭ ۇزدىك كينو­-سەن­­ا­ءريى جانە دراماتۋر­گيا­سى
•جىلدىڭ ۇزدىك بالالار جانە جاسوسپىرىمدەر ادە­بيەتى
• جىلدىڭ ۇزدىك ساتيراسى
•جىلدىڭ ۇزدىك فانتاس­تي­كا نەمەسە دەتەكتيۆ شى­عار­ماسى
•قازاق ادەبيەتىنە قوسقان ەلەۋلى ەڭبەگى ءۇشىن
• جىلدىڭ ۇزدىك رومانى
• دەمەۋشى تاڭداۋى
ءبىر اۆتور وسى اتالعان اتالىم­دار­دىڭ بارلىعىنا قاتىسا الادى. باي­قاۋ قورىتىندىلانعان سوڭ، ءجۇل­دە العان شىعارمالاردى جانە وقى­ر­ماندار تاراپىنان كوپ داۋىس جي­ن­اعان جۇمىستاردى بىرىكتىرىپ، جي­ناق ەتىپ شىعارامىز، كىتاپتىڭ اۋ­ديو نۇسقاسىن دا دايىندايمىز. ولار­دىڭ ءبىر بولىگى ەلىمىزدىڭ كىتاپ­حا­نالارىنا، مەكتەپتەرىنە تەگىن تا­راتىلسا، باسىم بولىگى كىتاپ ءدۇ­كەن­دەرىنە بەرىلەدى. «قازاق ادە­بيە­تىنە قوسقان ەلەۋلى ەڭبەگى ءۇشىن» اتا­لىمى بويىنشا ءار جىلدارى قا­جىعۇمار شابدان ۇلى، مۇحتار ما­عاۋين، ەلۋباي سماعۇل ۇلى، ەسەن­عالي راۋشان، تىنىمباي نۇر­ما­عامبەتوۆ ماراپاتتالدى. بيىل قاي قالامگەر ادەبيەتسۇيەر قاۋىم­نىڭ نازارىنا ىلىگەتىنىن ۋاقىت كور­سەتەدى. ەگەر ۇسىنىستار ءتۇسىپ جات­سا، قاراستىرۋعا دايىنبىز.
سونداي-اق بىلتىر قاتەرلى ىسىك اۋرۋى­نا شالدىققان ءبۇلدىرشىن تاح­مينا جىلقايداروۆا سىرقاتى­نان قينالعانىنا قاراماستان، باي­قاۋ­عا قاتىسقانى ءۇشىن ارناۋلى ديپ­لوم جانە دەمەۋشى سىيلىعىمەن ما­راپاتتالدى. 
– وقىرماندار «قازاق ادە­بيە­ءتى­نە قوسقان ەلەۋلى ەڭبەگى ءۇشىن» اتا­لى­مىنا دا داۋىس بەرە الا ما؟
– وسىناۋ ماراپاتقا لايىق  دەپ تا­نىعان قالامگەرلەردىڭ ەسىم­دەرىن ۇسى­نا الادى. ءبىراق ولارعا داۋىس بە­رە المايدى. بۇل نومي­ناسيا بويىن­شا تاڭداۋدى تەك قا­زىلار ال­قاسى جاسايدى.
– بۇگىنگى كۇنگە دەيىن كەلىپ ءتۇس­كەن شىعارمالار اراسىندا سىزگە ەرەك­شە ۇناعاندارى بار ما؟
– ناقتى شىعارماعا توقتال­ماي-اق قويايىن. ويتكەنى بۇل جاي­لى سىر اقتارۋ كونكۋرس ەرەجەسىنە قاي­شى كەلەدى. ءبىراق اۆتورلار جاي­لى بىر-ەكى اۋىز ءسوز ايتسام دەي­ءمىن. قاتىسۋشىلاردىڭ جاس ەرەك­شە­لىگىنە شەكتەۋ قويىلمايتىنىن ەس­كەرتتىك، سوندىقتان ءار جاستاعى تا­لاپكەرلەر جۇمىستارىن ۇسىندى. ولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ جاسى – قاپ­شا­عاي قالاسىنداعى مەكتەپتەردىڭ بىرىندە وقيتىن 10 جاسار بالاقاي، ال ەڭ ەرەسەگى – الماتى تۇرعىنى، 87 جاس­تاعى قاريا. ولاردىڭ «التىن قا­لامعا» قاتىسۋعا نيەت ءبىل­ءدىر­گە­ءنىنىڭ ءوزى – ءبىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە. ال 17 جاسار بويجەتكەن ءوز شىعار­ما­سىن بىرنەشە تىلدە جازىپ جىبەر­گەن. ءوزى ءتورت تىلدە ەركىن سويلەي الا­دى جانە سول تىلدەردە شىعارما جا­زا الا­دى. وسىنداي تالانتتى جاس­تارى­مىز­دىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانى قۋان­تا­دى. سونداي-اق قاتىسۋشىلار ارا­سىن­دا ەلىمىزگە ايگىلى تۇلعالار دا بار. 
– ءسىز اتاپ وتكەن اۆتورلاردىڭ شى­عارمالارىن ءقازىر-اق وقىعىم كە­ءلىپ وتىر. ولاردىڭ جازعان دۇنيە­ءسىن سايتتان تابا الامىن با؟
– تابا الاسىز. ءبىراق شىعار­ما­لاردى ناقتى قاي اۆتور جازعا­نىن، 87 جاستاعى قاريانىڭ نە جاز­عانىن، 10 جاستاعى ءجاسوسپىرىم­ءنىڭ جولدا­عان ەڭبەگىن اجىراتا ال­مايسىز. سون­دىقتان ءبارىن وقىپ شىعۋ­عا، ءوز بە­تىڭىزبەن بولجام جا­ساۋ­عا تۋرا كە­لەدى. 
– قىزىق ەكەن. وسىناۋ جۇلدەگە تەك قازاقستان ازاماتتارى قاتىسا ما؟
– ءيا. 2011 جىلى «شەتەل اۆ­تور­لارىنىڭ ۇزدىك شىعارماسى» اتا­لىمىن ەنگىزگەنبىز. مۇنداي قا­دام­عا ويلاماعان جەردەن باردىق. ءويت­كەنى شەتەلدە تۇراتىن قالام­گەر­لەر دە «التىن قالامعا» قاتىس­ۋ­عا نيەت تانىتىپ، شىعارمالارىن جىبەردى. ولاردى ەسكەرۋسىز قالدىر­ماۋ ءۇشىن ارنايى اتالىم ەنگىزگەن­ءبىز. سول جىلى «شەتەل اۆتورلارى­نىڭ ۇزدىك شىعارماسى» اتالىمى بويىنشا مولدوۆالىق ۆيكا چەم­بارسەيەۆا جانە رەسەيلىك رومان رۋ­بانوۆ ماراپاتتالدى. مۇنان كەيىن وزگە ەلدەن كەلگەن جۇمىستار­دان باس تارتتىق. ماقسات – قازاق ادە­بيەتىنە جۇرت نازارىن اۋدارۋ، زاماناۋي شىعارمالاردى، جاڭا اۆتورلاردى وقىرمانعا تانىستىرۋ. ءبىراق بيىل شەتەلدەردەن تاعى جۇ­مىستار ءتۇسىپ جاتىر. مىسالى، ءبۇ­گىنگى كۇنگە دەيىن رەسەي، ۋكراينا، ما­لايزيا، يزرايل، اقش، قىر­عىزستان، جۇڭگو مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارىنان شىعارمالار كەلدى. ءبىراق بۇل شىعارمالاردى كونكۋرس­قا قاتىستىرامىز با، ولارعا سىي­لىق بەرەمىز بە، جوق پا، ول جاعىن ءالى شەشكەن جوقپىز. شەتەلدىك اۆ­تورلار ءبىزدىڭ ادەبي جۇلدە تۋرالى عا­لامتوردان وقىپ-بىلگەندەرىن جا­زىپ جىبەرىپتى. 
– شەتەلدەن كەلگەن شىعارمالار قاي تىلدە جازىلعان؟
– تۇگەلگە جۋىق ورىس تىلىندە جا­زىلعان. اۆتورلاردىڭ بارلىعى كەڭەس وداعى تۇسىندا، ودان كەيىن قا­زاقستان تاۋەلسىزدىك العان جىل­دارى كوشىپ بارعاندار. الدى – 1971 جىلى قونىس اۋدارسا، كەيىن­گى­لەرى – 10 جىل بۇرىن شەتەلدىڭ ازا­­ماتتىعىن العاندار. تەك قى­تاي­دان كەلگەن شىعارما قازاقشا. ونىڭ ءوزى توتە جازۋمەن جازىلىپتى. سوندىقتان ونى وقي المادىق. ءاڭ­گىمەمىزدىڭ باسىندا ءبىر اي ىشىندە 176 جۇمىستىڭ تۇسكەنىن اتاپ ءوتتىم. ءبىراق سونىڭ 112 ورىس تىلىندە، 64ء-ى عانا قازاق تىلىندە جازىلعان. مۇ­نىڭ دا سەبەبى بار، ورىس تىلىندە قا­زاق­تار دا، ورىستار دا، وزگە ۇلت وكىل­دەرى دە جازادى. سوندىقتان ولار­دىڭ ۇلەسى ارتىپ وتىر. ءبىر جا­عىنان قانداستارىمىز «ادەبي تۋىن­دىلار قازاننىڭ 15-ىنە دەيىن قابىل­دانادى، ءالى ۋاقىت بار ەكەن» دەپ ارقانى كەڭگە سالىپ، اسىقپاي ءجۇر­گەن سەكىلدى. قالعان ەكى جارىم اي ۋاقىت ىشىندە قازاق تىلىندەگى شى­عارمالار قاتارى ارتاتىن شى­عار دەپ ۇمىتتەنەمىن. 
– ءقازىر بۇكىل الەم قارجى داع­دارىسىن باستان كەشىپ وتىر. قيىن-قىستاۋ ساتتە وسىنداي ۇلكەن بايقاۋ ۇيىمداستىرۋ وڭاي تيمەگەن شىعار؟
– ارينە. قازاق ادەبيەتىنە جۇرت نازارىن اۋدارايىق  دەپ ىن­تا­­لان­عان 4-5 تۇلعانىڭ تالابى از­دىق ەتە­ءدى. مۇنداي ىسكە مىندەتتى تۇردە قار­جىلاي قولداۋ كورسەتىلۋى ءتيىس. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت نۇرى تاسىسىن» دەمەكشى، «التىن قا­لام» بايقاۋىنىڭ سەرىكتەستەرىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ول: «كازكوم­مەرس­بانك»، اقپاراتتىق دەمەۋشى­لە­ءرى­ءمىز: قازاقستان باسپا ءسوز ورتا­لى­عى، قازاق راديوسى. بىلتىر مەسە­نات، «قازاق بارىسى» كۇرەسىن ۇيىم­داستىرۋشى ارمان شورايەۆ بىزگە قول­داۋ كورسەتسە، بيىل ەلىمىزگە تا­نىمال تۇلعالار «كازكوم­مەرس­بانك» اق ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتو­­راعاسى كەڭەس راقىشيەۆ پەن ZHERSU ينۆەستيسيالىق-ون­دىرىستىك كورپوراسياسىنىڭ ءتورا­عاسى باۋىرجان وسپانوۆ ادەبي جۇلدەنىڭ جوعارى دەڭگەيدە وتۋىنە اتسالىسىپ وتىر. قازاق ادەبيەتىن، ونەرىن سۇيەتىن، ونىسىن ناقتى ءىسى­مەن دالەلدەگەن وسىناۋ ازاماتتارعا ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن، ىسىنە تابىس، وتباسىنا بەرەكە تىلەيمىن. قۇداي قالاسا وسى ادەبي جۇلدەنىڭ 20، 30 جىلدىق مەرەيتويىن، قازاق ادەبيەتىنىڭ شىرقاۋ شىڭىنا كوتەرىلگەنىن كورگىم كەلەدى. قازاق قالامگەرىنىڭ جاڭا كىتابى ساۋدا سورەسىنە تۇسكەندە جۇرتتىڭ جاپا- تارماعاي تالاسىپ العانىن كورگىم كەلەدى. تامىزدىڭ باسىندا دجوان روۋلينگتىڭ گارري پوتەر تۋرالى جاڭا كىتابى ساۋداعا شىعارىلعاندا بۇكىل الەم بويىنشا قانداي جاڭا­لىق بولدى؟! ءبىزدىڭ جازۋ­شى­لارى­مىز دجواننان اسىرىپ جازباسا، كەم تۇسپەيدى. تەك بىزدە ناسيحات­تالۋى كەمشىن. كەلەشەكتە وسى ول­قىلىقتاردىڭ ورنى تولاتىنىنا سەن­گىم كەلەدى. جالپى، وسىنداي باي­قاۋلار كوبىرەك ۇيىمداس­تى­رىلۋى كەرەك. مىسالى، رەسەيدە ۆ.ۆ.بيانكي اتىنداعى ادەبي كون­كۋرس بار. وندا تابيعات تۋرالى، جانۋار­لار تۋرالى ساپالى جازىل­عان ۇزدىك ادەبي تۋىندىلار مارا­پات­تالادى. «وتباسى تاريحى» اتتى وت­باسىلىق ادەبي بايقاۋ بار. جال­پى، تەرىسكەيدەگى كورشىمىز جىل سايىن تەك پروزاعا ارنالعان 30 شاق­تى كونكۋرس وتكىزەدى. بۇلاردىڭ قاتارىندا شەتەلدە ءجۇرىپ ورىس ءتىلى­ءنىڭ، ادەبيەتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوس­قاندار اراسىندا ۇيىم­داس­تىرىلاتىن ادەبي جۇلدەلەر دە بار. 
– «التىن قالام – 2016» ءجۇل­دەسىن قاشان قورىتىندىلايسىزدار؟
– قازاننىڭ 15-ىنە دەيىن شى­عار­مالاردى قابىلدايمىز، وقىر­ماندار وسى كۇنگە دەيىن داۋىس بەرە الادى. سودان كەيىن ەڭ كوپ داۋىس جي­ناعان شىعارمالار ىرىكتەلىپ، قا­زىلار تالقىسىنا ۇسىنىلادى. ەس­كەر­تە كەتەتىن جايت، قازىلار مۇشە­لەرىنە دە تانىساتىن شىعار­ما­لاردىڭ اۆتورلارى كورسەتىل­مەي­ءدى. ولار تەك وزىنە ۇناعان ەڭبەككە داۋىس بەرەدى. قازىلار قۇرامىنا باي­قاۋ ۇيىمداستىرۋشىلارى دو­سىم ساتپايەۆ، راسۋل جۇمالى، قۋات دومباي، ايدوس سارىم ەنىپ وتىر. جەڭىمپازداردىڭ ەسىمى ماراپاتتاۋ راسىمىندە عانا جاريالانادى. وسى­ناۋ سالتاناتتى شارانى قاراشا ايىنا جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل شا­را الماتى قالاسىندا وتەدى، كە­ل­ەم دەۋشىلەرگە ەسىگىمىز ايقارا اشىق. قاي كۇنى جانە قاي جەردە وتە­ءتىنىن جاقىنداعاندا جۇرتقا جا­ريا­لايمىز. كۇزدە ەل ديحاندارى ەككەن ەگىنىنىڭ جەمىسىن جيناعان شاق­تا ءبىز دە ۇزدىك ادەبي تۋىندى­لار­دى تاڭداۋعا كىرىسەمىز. 
– ەڭبەكتەرىڭىز جەمىستى بولسىن! اڭگىمەڭىزگە راقمەت.

سۇحباتتاسقان ەرماحان شايحى ۇلى