نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ كوشباسشىلىق كوپتەگەن قاسيەتتەرى بويىنا اناسىنان سىڭگەن

/uploads/thumbnail/20170709091825518_small.jpg

كوپ جىلدار وتكەن سوڭ ەڭ ماڭىزدى جانە ءقادىرلى اتاقتى يەلەنگەن، شاكىرتتەرى ۇلكەن بەدەلگە يە بولعان - سەيىتحان يسايەۆ - بۇكىلحالىقتىق قولداۋمەن سايلانعان ەلدىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ سۇيىكتى ۇستازى، ول ءبىزدىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوشباسشىلىق كوپتەگەن قاسيەتتەرى اناسىنان دارىعانىن ايتادى.

 «نۇرسۇلتان نازاربايەۆ 1940 جىلعى شىلدەنىڭ 6-سىندا الماتى وبلىسىنداعى قاسكەلەڭ اۋدانىنىڭ شامالعان اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى، - دەپ باستادى ق ر پرەزيدەنتىنىڭ ۇستازى ءوز اڭگىمەسىن، - باستاۋىش ءبىلىمدى ول ءوز اۋىلى شامالعاندا الدى، ءبىراق تا اۋىلدا قازاق سىنىبى جابىلعاننان كەيىن نۇرسۇلتاننىڭ اناسى - ءالجان-اپا ۇلىنىڭ بولاشاعى تۋرالى كوپ ويلاندى. ويتكەنى، ول قايتكەندە دە ۇلىنا ورتا ءبىلىم بەرۋدى ماقسات تۇتتى. سوندىقتان دا اۋدان ورتالىعىندا - قاسكەلەڭگە وقىتۋعا ۇيعاردى. نۇرسۇلتاننىڭ زەرەكتىگىن بايقاعان ءالجان-اپا ساباقتى ىجداعاتپەن وقۋ ءۇشىن جاتاقحاناعا ەمەس، تۋىسى سابىرحاننىڭ ۇيىنە جاتقىزدى. سول ۋاقىتتا اباي اتىنداعى مەكتەپكە شامالعان اۋىلىنان التى ۇل جانە ءبىر قىز كەلدى، سولاردىڭ ىشىندە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تا بار ەدى. وسى بالالاردىڭ ۇشەۋى - ءسادۋاقاس ەسەنبايەۆ، قىدىرعالي تايبەكوۆ جانە ساعىمبەك كوشەكبايەۆ نۇرسۇلتانمەن ءبىر سىنىپتا وقىدى. ولاردىڭ اتا-انالارى دا بىر-بىرىمەن ارالاسىپ تۇراتىن. ول كوشباسشىلىق قاسيەتتەردى اسا سۇيىسپەنشىلىكپەن قىمبات كورەتىن اناسىنان دارىتقانىن ايتپاي كەتۋگە بولمايدى، ول سوزگە شەشەن، اينالاسىن وزىنە ءۇيىرىپ الاتىن كوپشىل ادام بولاتىن، ءان سالاتىن، ازىلگە شەبەر ەدى، ال ەڭبەكقورلىق، تاباندىلىق پەن سىربازدىقتى اكەسى - قاراپايىم باقتاشى ابىشتەن ۇيرەندى. كىشكەنتاي كۇندەرىنەن سۇلتان ەلگەزەك بالا بولدى. ءۇي جانۋارلارىن جاقسى كۇتىپ-باعاتىن، استىقتى القاپتاردا ەگىنشىلەرگە دە كومەكتەستى. اكەسى نۇرسۇلتاننىڭ مۋزىكاعا اۋەستىگىن بايقادى، شەكەسى شىلقىعان باي بولماسا دا، شاعىن وتباسى بيۋدجەتىن قاعىستىرىپ، ۇلىنا گارمون ساتىپ اپەردى جانە دومبىرا جاساپ بەردى. بالالار بيگە، كينوعا بارىپ جۇرگەندە نۇرسۇلتان بارىنە ۇلگى بولدى، كۇرەسپەن اينالىستى، جاقسى ءان سالاتىن، گارمون مەن دومبىرادا وينايتىن. تالانتتى بالالاردى ۇيىمداستىرىپ ۇگىت بريگاداسىن قۇردى، ولار ءبىزدىڭ وقۋشلاردىڭ اتا-انالارى تۇراتىن ۇجىمشارلارعا شىعىپ تۇردى. وندا مۇعالىمدەر اتا-انالار جينالىستارىن وتكىزدى، سودان كەيىن شاكىرتتەرىمەن بىرگە كونسەرتتەر ۇيىمداستىردى. وسىندايدا مۇنداي شارالاردىڭ باستى ۇيىمداستىرۋشىسى نۇرسۇلتان بولدى. بالا كەزدە قۇربىلارى كوپتەگەن بالالارعا لاقاپ ات قوياتىن، نۇرسۇلتاندا مۇناي لاقاپ ەسىم بولعان جوق. شاماسى، ول قۇربىلارىنىڭ اراسىندا زور بەدەلگە يە بولعاندىعىنان بولۋى كەرەك، دوستارى ونى - نۇرەكە دەپ اتايتىن. 

 نۇرسۇلتاننىڭ مەكتەپتەگى العاشقى كۇنىنەن  قۇربى-قۇرداستارى ونىڭ بويىنداعى ءتىلتاپقىشتىق، ىسكەرلىك، جاۋاپكەرشىلىك، زەيىندىلىك، ساياسي ساۋاتتىلىق، ۇيىمداستىرۋشىلىق جانە قۇربىلارىن سوڭىنان ەرتە ءبىلۋ سياقتى كوشباسشىلىق ساپالاردى بايقادى. سوندىقتان دا 1957 جىلى قازاندا نۇرسۇلتاندى مەكتەپ كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى ەتىپ سايلادى.

 نۇرسۇلتان بارلىق وقۋشىلاردان گورى ماعان جاقىن بولدى. مەن وندا مەكتەپ پارتيا ۇيىمىنىڭ حاتشىسى بولاتىنمىن، ال ول - كومسومول حاتشىسى. مەن ءارقاشان دا ونىڭ كومەگىن سەزىنىپ وتىردىم. سوندىقتان دا ول مەنىڭ سۇيىكتى وقۋشىم عانا ەمەس، سەنىمدى كومەكشىم بولدى. ول كىتاپ وقۋعا قۇمار بولاتىن. مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىرىپ، التىن مەدالعا ۇسىنىلدى. مەكتەپتەن كەيىن كومسومولداردىڭ العاشقى لەگىمەن قاراعاندىعا، مەتاللۋرگيا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىنا اتتاندى. ەڭبەك جولىن قاراعاندى وبلىسىنداعى تەمىرتاۋ قالاسىندا «قازمەتاللۋرگقۇرىلىس» ترەسىندە جۇمىسشى بولىپ باستادى. ودان كەيىن قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتىندا شويىن قۇيۋشى، دومنا پەشىنىڭ بالقىتۋشىسى، ديسپەچەر، گاز مامانى، دومنا سەحىنىڭ باس گاز مامانى بولدى. تاڭداۋلى جۇمىسشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ۋكرايناعا وقۋعا جىبەرىلدى. ول قايدا وقىسا دا، قانداي جۇمىسقا جىبەرىلسە دە، بارلىق جەردە دە ىسكە بەكەم، ءوز ىسىنە جاۋاپتى بولدى. 1969 جىلى نازاربايەۆقا تەمىرتاۋ قالاسىنداعى قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ونەركاسىپ ءبولىمىن باسقارۋ ۇسىنىلدى، كوپ ۇزاماي بلكجو قالالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى، 1971 جىلى قالالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى، ال 1973 جىلى قاراعاندى مەتاللۋرگيا كومبيناتى پارتيا كوميتەتىنىڭ حاتشىسى بولدى. 1977-1979 جىلداردا سوكپ قاراعاندى  وبلىستىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى، ەكىنشى حاتشىسى بولىپ جۇمىس ىستەدى. 1979-1984 جىلدارى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى. 1984-1989 جىلدارى - قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى. ونىنشى جانە ون ءبىرىنشى سايلانعان كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى، 1989 جىلى كسرو حالىق دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. 1989-1991 جىلدارى قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى، 1990 جىلعى ءاقپان-ساۋىر ارالىعىندا قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى قىزمەتىن اتقاردى. 1990 جىلعى ساۋىردە جوعارعى كەڭەستىڭ سەسسياسىندا قازاق كسر پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. 1991 جىلعى جەلتوقساننىڭ 1-ىندە بۇكىلحالىقتىق سايلاۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى. 1995 جىلعى ساۋىردە بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم بارىسىندا نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ پرەزيدەنتتىك وكىلدىگى 2000 جىلعا دەيىن ۇزارتىلدى. 1999 جىلعى قاڭتاردىڭ 10-ىندا مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا ول قايتادان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى (2006 جىلعى جەلتوقساننىڭ 3-ىنە دەيىن). 2005 جىلعى جەلتوقساننىڭ 4-ىندە سايلاۋشىلاردىڭ 91،5 پايىز داۋىسىن الىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ قايتا سايلاندى.

 ءقازىر نۇرسۇلتان ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، اكادەميك. ءبىرقاتار ەلدەردىڭ جوعارى ناگرادالارىنا يە بولدى. پرەزيدەنتتىڭ ءبىزدىڭ حالقىمىز ءۇشىن جاساعان بارلىق ىستەرى مەن جەتىستىكتەرىن ساناپ تاۋىسا المايسىڭ. اللاھ وعان قۋات بەرسىن! سوندا ءبىزدىڭ قازاقستان الەمدىك ەكونوميكا داعدارىسىنان دا امان-ەسەن شىعىپ، العا قويعان مىندەتتەرگە قول جەتكىزەدى»، - دەپ اڭگىمەسىن اياقتادى ق ر پرەزيدەنتىنىڭ سۇيىكتى ۇستازى سەيىتحان يسايەۆ.

 

قاتىستى ماقالالار