الماتى قالاسىندا تۋىپ-وسكەن س. (ءاتى-جونىن تولىق اتاماۋدى ءوتىندى) ەسىمدى وقىرمانىمىز ءوزىنىڭ وقۋشى كەزىن بىلاي دەپ ەسكە الادى:

— مەنىڭ بالالىق شاعىمنىڭ ءبىر بولىگى الماتى قالاسىنا ۆ.حراپۋنوۆ باسشى بوپ كەلگەن كەزەڭگە ءدوپ كەلدى. ءيا، 1990 جىلدارى جانە 2000 جىلداردىڭ باس كەزىندە جالپى حالىققا وڭاي تيمەگەنى بەلگىلى. كەيبىرەۋلەر ويلايتىن شىعار، الماتى سياقتى ءىرى قالالاردىڭ تۇرعىندارى اجەپتاۋىر تۇرمىس كەشتى دەپ. مۇلدە ولاي مەس.

 قانداي قيىندىق كورسەم دە مەن ءوز قالامدى جاقسى كورەمىن. تۋعان كۇنىمنەن باستاپ بۇكىل ءومىرىم وسى شاھارمەن بايلانىستى. سوندىقتان الماتىدا تۋعانىما ەش وكىنبەيمىن. ەندى وتكەن كەزدىڭ بىرەر كورىنىستەرىنەن ۇزىك سىر ايتايىن.  

1990 جىلدارداعى حالىقتىڭ باسىنداعى قيىنشىلىقتىڭ بارلىعى تەك حراپۋنوۆپەن بايلانىستى بولماۋى دا مۇمكىن. ءبىراق نەگە ەكەنى 1990 جىلدارداعى الماتى دەسە مەنىڭ ەسىمە حراپۋنوۆ جانە سۋىققا توڭىپ، اشتىق ازابىن تارتقان جانۇيام تۇسەدى. ءيا، مەنىڭ وتباسىم راسىندا اشتان قىرىلا جازدادى. ول كەزەڭدى ەسكە الۋ ماعان وڭاي ەمەس.

ول كەزدە جوعارى سىنىپتا وقيتىنمىن. مەكتەپتەگى مۇعالىمدەر جالاقىسىن ايلار بويى الماعاندىقتان ول-پۇل ساتىپ، كۇندەرىن كوردى. بىر-ەكى ۇستازدان باسقاسى ساباق تۇسىندىرۋگە ءتىپتى زاۋقى بولمايتىن. ال وقۋشىلار، جوعارى لاۋازىمدى بىر-ەكى اكەنىڭ ۇل-قىزى بولماسا قالعاندارى تۇگەل اعا-اپكەلەرىنىڭ كيىمدەرىن كيىپ، جارتىلاي اشقۇرساق، كەيبىرەۋى مۇلدەم اش جۇرەتىن. جانە كوبىنىڭ ارمانى بولاشاقتا بيزنەسمەن بولىپ، بايۋ ەدى.

 مەنىڭ وتباسىم اشتىققا ۇشىراپ قانا قويماي سۋىق كۇز كەلسە توڭۋمەن كۇنىن ارەڭ وتكىزەتىن. سوزىمدە ەش جالعان جوق، سول كەزدەگى اكىمدى يا بولماسا باسقانى كىنالاۋدان اۋلاقپىن، بۇل تاعدىر عوي. ءبىراق حراپۋنوۆتىڭ اتى اقپارات قۇرالدارىنان ءجيى اتالىپ جاتقان قازىرگى كەزەڭدە مەنىڭ ەسىمە سول اشتىق جىلدارى ءجيى تۇسەدى. جانە حراپۋنوۆ دەسە قالانىڭ قوقىس باسقان كوشەلەرى كەلەدى كوز الدىعا. ءيا، حراپۋنوۆتىڭ كەزىندە كوشەلەر سىپىرىلماۋشى ەدى. اۋلالار بىقسىپ جاتاتىن. ي.تاسماعامبەتوۆ قالا باسشىلىعىنا كەلىپ، قالانىڭ كوزى اشىلدى عوي.

ءبىز الماتىنىڭ ورتاسىندا تۇردىق. الىستاعى اعايىندار اندا-ساندا كومەكتەسكەنى بولماسا جالعىز اناما بالالاردى باعۋ وڭاي بولمادى. انام قىرىقتان اسقان شاعىندا ناۋقاستانىپ، توسەك تارتىپ جاتىپ قالدى. سول كۇيى  جۇمىسقا شىقپادى. مەن دۇكەندەردەن قارىزعا نان، ماكارون سۇراپ جۇرەتىنمىن. جاز بولسا اۋلاداعى جابايى جيدەكتەن تەرىپ جەيتىنمىن. جازدا ەشتەڭە ەمەس قوي، كۇز تۇسكەندە قيىن ەدى بىزگە. ويتكەنى، نەگە ەكەنى اكىمدىك جىلۋدى كەش قوساتىن، كەيدە مۇلدەم قوسپاي قوياتىن كۇندەرى بولدى. بىرنەشە اي بويى اس تاتپاعان كەزىمىز دە بولدى. توڭىرەكتەگى مەيىرىمدى ادامدار كورىپ، قۇتقارىپ قالعان بولاتىن.

گاز بەن ەلەكتر ەنەرگياسى دا ءجيى-جيى كەسىلىپ قالادى. 1990 جىلداردىڭ اياعىندا ءبىزدىڭ وتباسى قىستى گازسىز وتكىزدى. ويتكەنى قالا گازدان سىرتقا قارىز دەگەن اقپاراتتى ەستىدىك. گازدىڭ ورنى بولەك، سۋىق ۇيدە وشىرمەستەن پليتانىڭ قاسىنا تۇرىپ جىلىنۋشى ەدىك. گاز بولماسا توڭعاننىڭ ۇستىنە اشتىقتان ءبۇرىسىپ، ابدەن قينالاتىنبىز.  

ءالى ەسىمدە ءبىزدىڭ پودەزدە جوعارى قاباتتاعى ءبىر ۋنيۆەرسيتەت ءمۇالىمىنىڭ ۇيىندە عانا توكقا قوسىلاتىن پليتا بولدى. كورشىلەردىڭ بارلىعى سودان قارىزعا الىپ، پليتانى كەزەكتەسىپ پايدالاناتىن. سىرتتا قاقاعان اياز. باتارەيانى ۇستاساڭ مۇزداي. گاز بولماعان سوڭ شاي قايناتىپ ءىشۋ قايدا؟ كەيبىر ءۇيدىڭ توك شاۋگىمى بولادى، ال ءبىزدىڭ ۇيدە ول جوق. ساتىپ الۋعا اقشا قايدا؟ توك بولسا كورشىدەن العان پليتاعا شاي قايناتىپ ىشەتىنبىز. انامنىڭ كۋرستاس ورىس قۇربىسى ءبىر كوشە تومەن تۇراتىن. كەيدە سول شاقىرىپ تاماق بەرەتىن.

ەلەكتر ەنەرگياسى دا اۋىق-اۋىق بەرىلمەي قالادى. سونداي كۇندەرى مەكتەپتەن قايتقان كەزدە قاتتى قورقاتىنبىز. ءۇيدىڭ جانىنداعى دۇكەننەن نان المايتىنبىز، قالتامىز كوتەرمەيتىن. تۋىسىمىز اقشا اكەلىپ بەرگەن كۇنى ءبىر ايالداما جوعارى ورنالاسقان ناۋبايحانا جانىنداعى دۇكەننەن 20 تەڭگەلىك بولكەنى ساتىپ الاتىنبىز.

بىردە الگى دۇكەنگە ەرتە بارىپ قويىپپىن. تاڭعى ساعات 8 شاماسى بولار. ءبىر توپ زەينەتكەر جينالىپ، ناننىڭ ءپىسۋىن كۇتىپ تۇر ەكەن. كۇبىر-كۇبىر اڭگىمەلەسىپ تۇر. سوزدەرىنە قۇلاق تۇرسەم، "نەگە اكىم حالىققا قارامايدى؟"، "اكىمنىڭ جانى اشي ما وسى حالىققا؟"، "قارجى جوق دەيدى، نەگە جوق؟"،"كەڭەس كەزىندە بۇنداي اشتىقتى كورمەپ ەدىك، بۇنداي تاپشىلىق باستان وتپەگەن ەدى" دەگەن سياقتى اگىمەلەردى ايتىپ تۇر. ناۋبايحانانى ءبىر شەشەن وتباسى ۇستايتىن. ايەلى ەسىكتى اشقاندا جاڭا پىسكەن ناننىڭ ءيىسى بۇرق ەتە ءتۇستى. ايەل لاس سىپىرعىشپەن اينالانىڭ شاڭىن بۇرقىراتىپ سىپىردى دا ماعان كىر-كىر قولىمەن  نان ۇسىندى. ول كەزدە جەكە مەنشىك دۇكەندەردىڭ اراسىندا پوليەتيلەن پاكەت نەمەسە ارنايى قولعاپ كيۋ جونىندەگى تازالىق ەرەجەسىن ۇستامايتىندار بار ەدى. مەن جيىركەنىپ سول كۇننەن باستاپ ول دۇكەننەن ساتىپ المايتىن بولدىم. ي.تاسماعامبەتوۆ  اكىم بوپ كەلگەن سوڭ الگىندەي تازالىعى جوق دۇكەندەر جابىلدى.

حراپۋنوۆتىڭ كەزىندە مەنىڭ وتباسىم قينالا-قينالا كەدەيشىلىكتىڭ شەگىنەن تىپتەن اسىپ كەتتى. ونىڭ ۇستىنە مەكتەپتە ول-پۇلعا اقشا جيناعىش ەدى عوي.  سول دا جانعا باتاتىن. ءبىر كۇنى انام كومەك سۇراپ  اكىمگە حات جازدى. ءبىراق حراپۋنوۆتان ەش كومەك بولمادى. بىرنەشە اپتا وتكەندە اكىمدىكتىڭ ءبىر قىزمەتكەر ايەل كەلدى. "اكىمدىك بيۋدجەتىندە الەۋمەتتىك كومەككە اقشا جوق. ءبىراق ءبىز قالا كاسىپكەرلەرىنەن كومەك سۇرايمىز" دەدى. ءسويتىپ ءبىر كاسىپكەردىڭ قورىنان بولىنگەن قارجىدان 5 مىڭ تەڭگە اكەلىپ بەردى. ول اقشانى ءبىز پاتەراقىعا تولەگەنىمىز ءالى ەسىمدە.

ءقازىر حراپۋنوۆ تۋرالى اقپارات قۇرالدارىنان كوپ ەستيمىز. ونىڭ اتى اتالعاندا مەنىڭ ەسىمە وسىنداي وقيعالار تۇسەدى.  ەسىم تۇسكەن وتكەن كۇننىڭ ۇزىك-ۇزىك فراگمەنتتەرى عوي.

ءقازىر ءومىر وزگەردى، تۇرمىس تا وزگەشە. كەشەگى كۇن ەسكە تۇسكەندە بىردە مۇڭايسام، بىردە سول كەزەڭنەن  قالاي امان وتتىك دەپ تاڭدانامىن. ءقازىر ءوزىمنىڭ جەكە كاسىبىم بار، سول كەزدە ماعان كومەكتەسكەن جاندارعا قارىزىمدى وتەسەم دەپ ەڭبەكتەنىپ ءجۇرمىن.

ازىرلەگەن ايعانىم ءبىرتۋار