دالادا تازا اۋا جۇتىپ جۇرگەندە مەنەن كوشەدەگىلەر «ۋزي اتاعا جول نۇسقاپ جىبەرىڭىزشى؟ قاي ۇيدە تۇرادى؟» دەپ سۇراي بەرەتىن. جەمىس-سۇرلەۋ كومبيناتى اۋدانىندا ونداي ەمشىنىڭ تۇراتىنىن سول كۇنگە دەيىن ەستىمەپپىن. ءسويتىپ بۇگىن اتى اڭىزعا اينالعان ۋزي اتانى تاۋىپ الىپ، اڭگىمەگە تارتتىم.

ەسكى جەر ءۇي. اۋلاسىندا ءۇرىپ جاتقان ءيتى جوق. ەسىكتىڭ اۋزىندا ورتا جاستاعى ءبىر كىسى وتىر. سويتسەم، ۋزي اتانىڭ ءوزى.

«گازەتتەنسىڭ بە؟ تەليەۆيدەنيادانسىڭ با؟ تەليەۆيدەنيە بولسا، تۇسكىم كەلمەيدى. اناۋ جولى كتك كەلگەن. تۇسۋگە كەلىسىمىمدى بەرمەدىم. مەن جارناما ىزدەپ جۇرگەن جان ەمەسپىن. جالپى تانىمالدىلىقتى اڭسامايمىن. قايتا ودان قورقامىن. باياعىدا شاڭىراقتا تۇرعان ەدىم، اقىر اياعىندا كوشىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدىم. سول وقيعانىڭ قايتالانعانىن قالامايمىن، قىزىم» دەدى. 

ماقالاعا بەل شەشىپ كىرىسپەس بۇرىن وقىرمانعا اق ادال نيەتىمدى ءتۇسىندىرىپ وتكىم كەلەدى. «تاعدىرىم قيىن بولعان، مەنىڭ ءومىر جولىمدى تىڭداساڭ، جىلايسىڭ» دەپ ايتقان مۇگەدەك كىسىگە وبالدىق جاساعىم كەلمەيدى. كومەككە شىن مۇقتاج ادامعا پايدالى اقپارات بولسىن وي عانا جازۋدى جالعاستىرۋعا سەبەپ بولدى. «سەنساسيا جاساماشى!» دەپ ءوتىنىش ايتقان ەمشىنىڭ جەكە ءومىربايانىن جازباي اق بىردەن ماقالا وزەگىنە كوشۋدى ءجون دەپ تاپتىم.

ءبىزدىڭ بەس مينۋتتىق اڭگىمەمىزدى 32 جاسار رۋسلان ەسىمدى ازامات كەلىپ ءبولدى. بالداقپەن ارەڭ ءجۇر. ءبىر قولى جانسىز. ينسۋلت العانىن بىردەن ءتۇسىندىم. ۋزي اتا جايلى كەزىندە ينسۋلتتەن قۇلاپ، تولىققاندى جازىلىپ، تۇرىپ كەتكەن ايدىن ەسىمدى دوسىنان ەستىپتى. بىرەر مينۋتتان كەيىن ايدىن دا ەسىكتى توقىلداتتى.

«اعا، مەن قاشان جازىلامىن؟ قايتا-قايتا كەلۋدەن شارشادىم» دەدى رۋسلان.

اۋرۋ جاسقا قارامايتىن زاماندا رۋسلانعا قاراپ ءوز اكەمدى ەسىمە ءتۇسىردىم. اكەمنىڭ ينسۋلت العانىنا 14 جىل. قولى ءالى كۇنگە شەيىن ىسكە جارامسىز. رۋسلاننىڭ شىدامسىزدىعىن جاستىققا بالادىم. ءوزىنىڭ قانداي دەرتكە شالدىققانىن، ودان ايىعۋ ۇزاق ءارى كۇردەلى پروسەسس ەكەنىن تۇسىنبەگەنىنە قىنجىلدىم.

ۋزي اتا رۋسلاندى سابىرعا بىلايشا شاقىردى: «بالام، سەن اسىقپا! ءالى-اق وڭالاسىڭ. مىنا ايدىننىڭ جاعدايى سەنەن دە ناشار بولعان. ايدىننىڭ قازىرگى جاعدايىن ءوزىڭ كورىپ تۇرسىڭ. كۇش-قۋاتقا تولى. جازىلىپ كەتۋ ءۇشىن، ەڭ باستىسى، سەنىم مەن سەزىم كەرەك. ايدىن باسىندا ماعان سەنبەدى، وزىنە دە سەنبەدى. سوسىن عانا سەنە باستادى. سەن دە ماعان سەن! كەلەسى جەتىدە كەل، سويلەسەيىك».

رۋسلان دا، ايدىن دا كوپ ۇزاماي شىعىپ كەتتى.

ءداستۇرلى مەديسينا الدە حالىق ەمشىلىگى مىقتى ما دەپ ىرىتكى سالعىم كەلمەيدى. دارىگەر ساعان «ەندى تۇرمايسىڭ، سابىرلى بول» دەگەندە بىرەۋدىڭ ساعان ءۇمىت وتىن سىيلاعانى دۇرىسىراق پا دەپ ويلاپ قالدىم.

«اعا، ءسىزدى نەگە ءبارى ۋزي اتا دەيدى؟» دەگەن سۇراعىما ەمشى كۇلدى دە جاۋاپ بەرۋگە اسىقتى. «ماعان كوبىنەسە جۇكتى ايەلدەر كەلەدى. ۋزي اتا دەپ سولار اتاپ كەتتى» دەدى.

«جاڭا عانا رۋسلانعا قازاقشامەن قاتار ابايسىزدا قاراقالپاقشا سويلەيمىن. تۇسىنبەي قالساڭ، سۇراپ وتىر» دەگەن ەدىڭىز ۇلتىڭىز قازاق پا؟» دەپ سۇراق قويدىم. ۋزي اتا: «ۇلتىم قازاق. قاراقالپاقستاندا تۋىپ وسكەنمىن. اتامەكەندى اڭساپ، ەلگە ورالدىم» دەدى. ءبىزدىڭ اڭگىمەمىزدى گۇلميرا ەسىمدى ايەل كەلىپ ءبولدى.

گۇلميرا مەن ەمشىنىڭ اراسىنداعى ديالوگتى سول قالپىندا بەرۋدى دۇرىس دەپ شەشتىم.

ۋزي اتا: ء-بىرىنشى رەت كەلىپ تۇرسىڭ با؟

گۇلميرا: ء-يا.

ۋزي اتا: -كوپشىلىك جۇرەتىن جەردە جۇمىس ىستەيدى ەكەنسىڭ؟

گۇلميرا: -جۇمىسقا ەندى شىقپاقشىمىن. «باراحولكاعا»...

ۋزي اتا: -ەكى بالاڭ بار ەكەن. كۇيەۋىڭدى كورمەي تۇرمىن. ول قايدا؟

گۇلميرا: ول مەنەن كەتىپ قالدى. كەرەك قىلمادى. ورالا ما؟

ۋزي اتا: كۇيەۋىڭ ىشىپ-جەۋ مەن ۇيىقتاۋدى عانا بىلەدى. وتباسىن ويلاۋ، اسىراۋ، بالا-شاعاعا قامقور اكە بولۋ دەگەندى بىلمەيدى ءتىپتى. كىم وعان جىلى قاباق تانىتىپ، تاماق ۇسىنسا، سونىڭ يتىنە اينالۋعا دايىن.

گۇلميرا: ول ورالا ما؟

ۋزي اتا: ەكەۋمىز بۇل جونىندە تاعى دا سويلەسەيىك. تەك بۇگىن ەمەس. بەلىڭ اۋىرادى ەكەن. گينەكولوگقا بارىپ ءجۇرسىڭ بە؟ بايقا، قىزىم، بەلىڭ بەكەر اۋىرمايدى. دۇرىستاپ قارال، ەمىن قابىلدا.

گۇلميرا: بەلىم اۋىرادى. گينەكولوگقا قارالىپ ءجۇرمىن ءقازىر. سىزگە تاعى دا كەلەرمىن. راقمەت!

وسى جەردە ءبىر ايتا كەتەتىنى، ەمشى گۇلميرادان اقشا دامەتكەن جوق. ول دا بەرمەدى. جوعارىداعى ەسىمدەرى اتالعان رۋسلان دا، ايدىن دا ريزاشىلىق رەتىندە اقشا قالدىرىپ كەتكەنىن (كوپ مولشەردە ەمەس) تاعى كوردىم.

جۇرتتىڭ دەرت-قايعىسىن تىڭداپ وتىرعاندا كەيبىر قازاققا قايران قالعانىمدى جاسىرمايمىن. تاماعى اۋىرسا دا ەمشىگە باراتىن، كۇيەۋى تاستاپ كەتسە دە ونى قايتارۋعا بار كۇش-جىگەرىن سارپ ەتكىسى كەلەتىن، ەمشى دارىگەرگە بارىپ كورىن دەسە دە قۇلاق اسپايتىن جاندار كوپ بولىپ شىقتى.

اعامەن اسىقپاي دۇرىستاپ سويلەسە الماعانىما ازداپ قاپالاندىم. ءبىراق كومەك سۇراپ كەلگەن ادامداردى دا كۇتتىرىپ قويا المادىم. ءبىر جاعىنان، ءبارىن ءوز كوزىممەن كورىپ، ءوز قۇلاعىممەن ەستىپ وتىرعانىما قۋاندىم. 

«ءوزىڭ بويشاڭسىڭ. كۇيەۋىڭ سەنەن ءبىرشاما ۇزىن ەكەن. قاعازبەن كوپ جۇمىس جاسايدى. سەن بولساڭ ەكى جەردەن جاقسى جۇمىس ۇسىنعاندا باس تارتىپسىڭ. نەگە؟ كىشكەنتاي قىزىڭ بار. ءبارى جاقسى بولۋىنا تىلەكتەسپىن» دەگەن كورىپكەلدىڭ سوزىندەرىنە جىميدىم دا قوش ايتىسىپ، شىعىپ كەتتىم.

قايتىپ بارا جاتقانىمدا ءبىر ايەلگە كوزىم ەرەكشە ءتۇستى. سۋىق كۇنگە قاراماستان سابىرلى كۇيمەن ءوز كەزەگىن كۇتىپ تۇر ەكەن. جاسى ەلۋگە جاقىنداپ قالعان ساۋلە حانىمنىڭ ايتقان سوزدەرى كوپ شىندىقتىڭ بەتىن اشتى.

«دارىگەرگە بارمايمىن. تۇماۋ بولسا، ءوزىم ەمدەلەمىن، بالا-شاعامدى دا ءوزىم ەمدەيمىن. قالعان جاعدايدا وسى كىسىگە قارالامىن. بۇگىنگى دارىگەرلەر تۇك بىلمەيدى. جاستىعىمەن قوسا ساۋاتسىز. سەنىڭ ايتقان نازىڭدى، شاعىمىڭدى تىڭدامايدى. تەزىرەك قابىلداپ، تەزىرەك شىعارىپ سالعىسى كەلەدى. قىمبات-قىمبات دارىلەر جازىپ بەرەدى دە قويادى. ولاردان ەشقانداي مەيىرىم، قامقورلىق سەزىمىن بايقامايسىڭ. جاس دارىگەرلەرگە قاراعاندا مەديسينادان مەنىڭ  حابارىم كوبىرەك» دەپ سىر اقتاردى ساۋلە حانىم.

مۇنىمەن كەلىسپەسكە تاعى بولمايدى.

ءداستۇرلى مەديسينادان كوڭىلى قالعاندار امال جوقتان باقسى-بالگەر، ەمشى-كورىپكەلدەردىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. اق حالاتتى ابزال جان ەمەس ەمشى بەدەلگە يە بولسا، بارلىق كىناراتتى مەديسينا قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنەن ىزدەگەنى دۇرىس اۋ.

تانىمالدىلىقتان قاشقان كورىپكەلگە كوزبەن كورگەنىمدى قىسقاشا عانا جازىپ بەرەمىن دەگەن ۋادەمدى ورىنداعاندايمىن. جارنامالىق ماقساتتى كوزدەمەگەن ماقالامدى ۋزي اتانىڭ مىنا سوزدەرىمەن اياقتاعىم كەلەدى: «كۇنىنە الدىما بەس ادام كەلەدى. سول ماعان جەتكىلىكتى. بىرەۋگە جاعامىن، بىرەۋگە جاقپايمىن. بۇل تابيعات ءومىردىڭ زاڭدىلىعى. ادام باستىسى تۇڭىلمەۋى كەرەك. كەز كەلگەن دۇنيەگە نيەت قاجەت. قازاق ەلىن اڭساپ كەلدىم، قازاققا پايدام ءتيىپ جاتىر دەپ ويلايمىن».

قامشىگەر: جازيرا بايدالى