Cون دجۋ ءليدىڭ بالالىق شاعى سولتۇستىك كورەي استاناسىندا ءوتتى.  بالا كەزىندە اتا-اناسىمەن بىرگە جاقسى عۇمىر كەشتى. الايدا بۇل قۋانىشى ۇزاققا سوزىلمادى. ءجاسوسپىرىم كەزىندە اشىقتا ءومىر ءسۇرىپ، كوشە بۇزاقىلارىنىڭ اراسىندا ءومىر ءۇشىن كۇرەسۋگە تۋرا كەلدى. بۇل جاس جىگىتتىڭ ومىرىندەگى قيىن بۇرالاڭ جولداردىڭ ءبىرى عانا.

1990 جىلى سون دجۋ لي اكە–شەشەسىمەن پحەنيانداعى ءۇش بولمەلى پاتەردە تۇردى. وسكەندە اكەسى سەكىلدى سولتۇستىك كورەيا اسكەرىنىڭ وفيسەرى بولۋدى ارماندادى. الايدا 1994 جىلى پرەزيدەنت كيم ير سەن قايتىس بولعاننان كەيىن ول باقىتتى بالالىق شاعىمەن قوش ايتىستى.

جاڭا بيلىك وققاعار بولىپ جۇمىس ىستەيتىن سون ءدجۋدىڭ  اكەسىن  قۋدالاي باستادى. وتباسىمەن بىرگە استانادان كەتۋگە تۋرا كەلدى. كىشكەنتاي بالا ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعانىن سەزبەۋى ءۇشىن اكە-شەشەسى وعان ەڭبەك دەمالىسىنا قىدىرىپ بارا جاتقاندارىن ايتقان. الايدا ابدەن توزىعى جەتكەن ۆاگونعا كىرگەندە، بالادا ءبىر كۇمان پايدا بولدى.

«مەن قايىر سۇراپ وتىرعان وزىممەن جاستى بالالاردى كورىپ، قاتتى تاڭ قالدىم. مەن اكەمنەن «ءبىز ءالى دە سولتۇستىك كورەيدەمىز بە؟» دەپ سۇرادىم. «سەبەبى مەكتەپتە بىزگە سولتۇستىك كورەيا الەمدەگى ەڭ باي مەملەكەت دەپ ۇيرەتەدى» دەيدى ول.

وتباسى كەنسون قالاسىندا ورنالاستى. سون دجۋ مەكتەپكە بارعاندا جاڭا سىنىپتاستارىنىڭ دامۋىندا اقاۋ بارىن سەزدى.

ءبىر كۇنى مەكتەپ وقۋشىلارىن كوشەگە شىعاردى. دالادا ءبىر توپ ادام بولدى. ءدال سول كەزدە ەكى پوليسەي كەلىپ ەر مەن ايەلدى اعاش باعانعا بايلاپ قويدى.  ەر ادامدى ۇرلىق ۇستىندە ۇستاپ العانىن، ال ايەل قىتايعا قاشىپ كەتكىسى كەلگەنىن ايتىپ، ولاردى ەلدىڭ كوزىنشە اتىپ تاستادى.

ايلار ءوتىپ جاتتى. سون دجۋعا جاڭا قيىندىققا تولى ومىرىنە ۇيرەنىسۋ وڭاي بولمادى. جەيتىن تاماق جوق. ەلدى اشتىق جايلادى. سىنىپتاستارىنىڭ كوبى تيىن اۋلاپ، بازاردا ۇرلىق جاساۋ ءۇشىن مەكتەپتى تاستاپ كەتتى.

ءبىر كۇنى اكەسى كەنەتتەن قىتايعا بارا جاتقانىن جانە ول جەردەن كۇرىش اكەپ بەرەتىنىن ايتقان. ءبىر اپتا ءوتتى سون  ءدجۋدىڭ اكەسى ۇيگە ورالمادى. ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن اناسى تۋىستارىنىڭ ۇيىنە بارىپ تاماق تابۋعا تىرىسىپ كورەتىنىن ايتىپ، كەتىپ قالادى. ول اناسى اكەسى سەكىلدى ورالماي قويادى ما دەپ قورقىپ، اناسىن كوپكە دەيىن جىبەرمەدى. سون دجۋ ۇيىقتاپ قالعاندا اناسى وعان حات تاستاپ، كەتىپ قالعان. حاتتا "قاتتى قارنىڭ اشسا تۇز جالاپ،  سۋ ءىش "دەگەن. بۇدان كەيىن ول اناسىن كورمەدى.

«مەن اتا-انامدى جەك كوردىم. ولار جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارىپ كەتكەندەي كورىندى. اكە-شەشەم مەنى تاعدىر تالكەگىنە تاستاپ كەتتى».

كوشە بانداسى

سون دجۋ لي ءتىرى قالۋدىڭ جالعىس عانا جولى – كوشە بانداسىن قۇرۋ ەكەنىن ءتۇسىندى. ول التى بالانىڭ باسىن قوسىپ، ۇرلىقتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنە باستادى.

«ءبىز ءبىر-بىرىمىز ءۇشىن ولۋگە دايار ەدىك. قيىن ساتتەردە بىرگە بولۋ ارقىلى ءتىرى قالدىق» دەيدى سون دجۋ.

ءار ايدا ۇرلىقشىلار بانداسىن حالىق تاني باستايدى، سول كەزدە باسقا قالاعا كەتۋگە ءماجبۇر بولادى.  جاڭا جەر تابۋ قيىنعا ءتۇستى. سەبەبى، جەرگىلىكتى باندامەن توبەلەسۋگە تۋرا كەلەدى.

«مەن تاەكۆاندومەن اينالىسقاندىقتان، مەنى كوشباسشى ەتىپ تاڭدادى. ولار مەنى وتە جاقسى توبەلەسەدى دەپ ويلادى. ءبىراق كوشە توبەلەسى مۇلدە بولەك. تاياق جەگەن ساتتەرىم كوپ بولدى. ءبىراق  باۋىرلارىم ماعان سەنىم ارتتى. ولاردىڭ ءۇمىتى مەنى شيراتا  ءتۇستى».

ەرەسەك، قارۋلى  توپتارمەن توبەلەسۋ وتە ءقاۋىپتى بولدى. وسىنداي توبەلەستەردىڭ بىرىندە سون ءدجۋدىڭ باندا مۇشەسى كوز جۇمعان.

بىرنەشە ۋاقىت وتكەننەن كەيىن سون ءدجۋدىڭ ەڭ جاقىن دوسىن كولحوز باسشىسى كارتوپ ۇرلايىن دەگەنى ءۇشىن ءولتىرىپ تاستادى.

باندا السىرەي باستادى. ولار تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن كەنسونعا قايتىپ باردى. سول جەردە سون ءدجۋدى اتاسىن كەزدەستىردى.

سون ءدجۋدىڭ وتباسى استانادان كوشىپ كەتكەننەن كەيىن اتاسى ولاردى ىزدەگەن. كەنسوننان بىرنەشە شاقىرىم جەردە ورنالاسقان شارۋاشىلىققا كوشىپ بارىپ، ءار دەمالىستا نەمەرەسىن قالاعا ىزدەپ بارادى ەكەن.

اتاسىمەن تابىسقاننان كەيىن سون دجۋ لي ونىڭ شارۋاشىلىعىندا بىرنەشە باقىتتى ايلاردى وتكىزدى. اپتاسىنا ءبىر مارتە بانداسىنا ءبىر قاپ تاماق اپارىپ بەرىپ تۇردى. ول كەزدە باندا ۇرلىقتى قويىپ، جۇمىس ىستەي باستادى.

اكەسىنەن حابار كەلدى

ءبىر كۇنى ۇيگە بەيتانىس ادام كەلىپ، حات بەردى.

«وندا «بالام، مەن قىتايدا تۇرامىن. سول جەرگە كەل» دەپ جازىپتى» دەيدى سون دجۋ.

بەيتانىس ادام شەكارادان ادامداردى وتكىزۋمەن اينالىسقان. ول سون دجۋ ليعا ەلدەن قاشۋعا كومەكتەسۋى ءۇشىن كەلىپتى.

«جۇرەگىمدە ەكى ۇداي سەزىم بولدى. ءبىرى اكەمە دەگەن اشۋ. سول ۋاقىتتا اكەمدى جۇدىرىقتاپ ۇرعىم كەلدى. ەكىنشى جاعىنان اكەمدى قاتتى ساعىنعانىمدى ءتۇسىندىم. مەن اتاما، قىتايعا اكەمدى ۇرىپ، قايتىپ كەلەتىنىمدى ايتتىم».

سون دجۋ كونترابانديستەردىڭ كومەگىمەن جۇڭگو شەكاراسىنا جاياۋ ءوتىپ كەتتى. اكەسىمەن كەزدەستى.

«اكەم مەنى قۇشاقتاپ، جىلاپ جىبەردى. كوكەيىمدە كوپتەگەن ساۋال تۇردى. ءبىراق «مەن دە سەنى ساعىندىم» دەپ، كوز جاسىما ەرىك بەردىم. ول اناڭ قايدا دەپ سۇراعاندا، جىلاپ جىبەردىم. سەبەبى سۇراقتىڭ جاۋابىن بىلمەدىم».

سون دجۋ مەن اكەسى ءالى كۇنگە دەيىن اناسىن ىزدەپ ءجۇر. ونىڭ قايدا كەتكەنى بەلگىسىز كۇيىندە قالدى.

2009 جىلى باسقا كونترابانديست قىتايدا ءتۇر الپەتى اناسىنا كەلەتىن ايەلدى كورگەنىن ايتتى. ءبىراق ول باسقا ادام بولىپ شىقتى.

سون دجۋ كونترابانديستەرگە دوستارىن تاۋىپ بەرۋى ءۇشىن اقشا تولەپ وتىردى. الايدا  ولاردان ەشقانداي حابار بولمادى. ءوزى دوستارىن ارمياعا الىپ كەتۋى مۇمكىن دەپ توپشىلايدى.

جاڭا ءومىر

العاشقى كەزدە وڭتۇستىك كورەيدەگى ومىرگە ۇيرەنىسۋ قيىنعا سوقتى. ول قاتتى جالعىزسىرادى. سون ءدجۋدىڭ  سويلەگەنىنەن ونىڭ سولتۇستىك كورەيدەن ەكەنى ءبىلىنىپ تۇردى. ال سون ءدجۋدىڭ ايتۋىنشا وڭتۇستىك ادامدارى كحدر بيلىگى حالىقتىڭ ميىن ابدەن ۋلاعان دەپ ەسەپتەيدى. سايكەسىنشە ادامداردىڭ تۇسىنىگى سول دەڭگەيدە دەپ ويلايدى ەكەن.

سون دجۋ ەركىندىكتىڭ نە ەكەنىن وڭتۇستىك كورەيدەگى دۇكەنگە بارعاندا ءبىلدى.

«مەنىڭ قالام تاڭداۋىما ەكى ساعات كەتتى. كەنەتتەن ويىما ەركىندىك دەگەن وسى شىعار دەگەن وي كەلدى. مەن قالاعان قالامىمدى تاڭداي الامىن».

سون دجۋ لي ەكى كورەي ەلىن قوسۋدى ارماندايدى جانە وعان كۋا بولاتىنىنا سەنىمدى.

«سولتۇستىك كورەيادا 1990 جىلدان كەيىن دۇنيەگە كەلگەندەردى ەلدىڭ تاعدىرى، بولاشاعى ويلاندىرمايدى. ولاردى تەك جەكە ءومىرى عانا قىزىقتىرادى» دەيدى سون دجۋ.

سون دجۋ لي وزگەرىس ءوزى بۇرىندا ازىق-تۇلىك ۇرلاعان بازاردا باستالادى دەگەن ويدا.

«ۋاقىت وتە كەلە سولتۇستىك كورەيا تۇرعىندارى ازىق-تۇلىك پەن تاۋارلاردى ەشقانداي باقىلاۋسىز ساتىپ، اقشا جاساۋعا بولاتىنىن تۇسىنەدى. ەل قۇردىمعا كەتپەيدى. الايدا بيلىك اۋىساتىن ۋاقىت كەلەدى».

سون دجۋ اقش-تا ودان كەيىن ۇلىبريتانيادا وقي باستادى. ءقازىر «ەكى كورەيانى بىرىكتىرۋ» دەگەن تاقىرىپتا ديسسەرتاسيا قورعاماقشى.

ءومىر تاريحى

باستاپقى كەزدە ول ءوز ءومىرى تۋرالى ايتقىسى كەلمەدى. ودان كەيىن ءوز تاريحىمەن ءبولىسۋ ارقىلى پسيحولوگيالىق جاراقاتىنان ارىلىپ قانا قويماي، سولتۇستىك كورەيدەگى بالالاردىڭ قانداي جاعدايدا ءومىر سۇرەتىنىن ەلمەن بولىسە الاتىنىن ءتۇسىندى.

قىركۇيەك ايىندا ونىڭ «ءار اققان جۇلدىز» اتتى كىتابى جارىق كوردى. ول ەڭ الدىمەن جاس ەرەسەك وقىرمانعا ارنالعان.

ونىڭ ۇلكەن ارمانى سولتۇستىك كورەيگە بارىپ، پحەنيانداعى ساياباقتا سەرۋەندەۋ، ومىرىندەگى قيىن ساتتە جانىنان تابىلعان دوستارىن تابۋ.

«تۇسىمدە باۋىرلارىمدى ءجيى كورەمىن. كەيدە سۋدا شومىلىپ جۇرەمىز، بالىق اۋلايمىز. مەن ءۇشىن ۇيگە قايتۋ - جاقسى كورەتىن ادامدارىممەن قاۋىشۋ». 

دەرەككوز: bbc.com