23 اقپان، 2017. اتىراۋ. اتىراۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى سارايشىق قالاشىعىن ساقتاۋ ماسەلەسى بويىنشا كەڭەيتىلگەن وتىرىس وتكىزدى.  

    كەڭەيتىلگەن وتىرىستى اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعايەۆ اشتى. وتىرىسقا دەپۋتاتتار، تانىمال قوعام قايراتكەرلەرى، جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى، جەتەكشى تاريحشىلار مەن ارحەولوگتار، اتاپ ايتقاندا ق ر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى سارسەنباي ەنسەگەنوۆ، عالىمدار زەينوللا ساماشيەۆ، كارل بايپاقوۆ، بۇركىتباي اياعان، بەرەكەت كارىبايەۆ، فيلوسوف عاريفوللا ەسىم، زيالى قاۋىم وكىلدەرى ەسەنعالي راۋشانوۆ، مەرەكە قۇلكەنوۆ جانە ت.ب. قاتىستى.

    باستى تاقىرىپ اتىراۋ قالاسىنان 55 شاقىرىم جەردە، جايىق وزەنىنىڭ وڭ جاعاسىندا ورنالاسقان كونە سارايشىق قالاشىعىن ساقتاۋ ماسەلەسىنە ارنالدى.   

    ەسكەرتكىشتىڭ قۇجاتىنا سايكەس، ونىڭ اۋدانى 100 گا. قۇرايدى، الايدا ەسكەرتكىشتىڭ اۋماعى جايىق (ورال) وزەنى شايۋىنىڭ اسەرىنەن جىلدان جىلعا ازايىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قالاشىقتىڭ باسىم بولىگى جايىق (ورال) وزەنىنىڭ اسەرىنەن بۇزىلعان.  

    اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى 2013 جىلى ق ر ۇكىمەتىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس  قۇرىلعان «سارايشىق» قالاشىعىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا شەشىمى بويىنشا جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرعان.

    سارايشىق قالاشىعىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسىنە قاتىستى كەڭەيتىلگەن كەڭەستە اتالمىش ماسەلەگە جۇيەلى، ءبىرىزدى قاراۋ ەسەبىمەن بىرەگەي تاريحي ەسكەركەرتكىشتى ساقتاۋدىڭ الداعى قابىلداناتىن شارالارى تالقىلاندى.

    وتىرىس بارىسىندا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ۆەدومستۆانىڭ رەسپۋبليكا اۋماعىندا تاريحي جانە مادەنيەت ەسكەرتكىشتەرىن ساقتاپ قالۋ بويىنشا ماقساتتى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا 220 تاريح جانە مادەنيەت، ارحەولوگيا، ارحيتەكتۋرا جانە مونۋمەنتالدىق ونەر ەسكەرتكىشتەرى بار.    

    «ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – كونە سارايشىق قالاشىعىنىڭ تابيعي بۇزىلۋىن توقتاتۋ. ءبىز بۇل بىرەگەي مادەني ەسكەرتكىشتى ساقتاپ قالىپ، بولاشاق وسكەلەڭ ۇرپاققا تابىستاۋ ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالۋىمىز قاجەت. بۇل جەردە اكىمدىككە جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى بويىنشا قابىلدانعان شارالار ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. بەكىتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەننەن كەيىن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ءوز جالعاسىن تاباتىن بولادى. ارحەولوگيالىق قازبالاردان كەيىن بىردەن رەستاۆراسيالىق جۇمىستارعا كوشەتىن بولامىز» - دەپ اتاپ ءوتتى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى.

    جوعارىدا اتالعانداي، مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى كونە سارايشىق قالاشىعىندا عىلىمي-رەستاۆراسيالىق جانە كونسەرۆاسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق، بۇل جەردە تۋريستەردى تارتۋ ءۇشىن كونە تاراز قالاشىعى ۇلگىسىندە اشىق اسپان استىندا مۋزەي اشۋ قولعا الىناتىن بولادى.  

ايتا كەتسەك،  سارايشىق قالاشىعى 100 گا كولەمى بار، XIII-XVI عع. جاتادى. جايىق وزەنىنىڭ وڭ جاق جاعالاۋىندا، اتىراۋ قالاسىنان 55 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە سارايشىقتان شىعىس پەن باتىستىڭ ورتاعاسىرلىق وركەنيەتتى ورتالىقتارمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني بايلانىسى تۋرالى اقپارات بەرەتىن جانە التىن وردا ءداۋىرىنىڭ قالالىق مادەنيەتىنىڭ باي ماتەريالدارى تابىلدى. «حان» قوعامدىق قۇرلىسىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ورنالاسۋىنىڭ كەزەڭدەرىنە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. زەرتتەۋ بارىسىندا «حاننىڭ» سالۋ ەرەكشەلىكتەرى انىقتالدى. سونىمەن بىرگە، وتكەن ماۋسىمدا بەس قۇرىلىس كەزەڭىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك الىندى. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ بارىسىندا قالاشىقتا نۋميزماتيكالىق ماتەريالداردان باسقا قالالىقتاردىڭ كوپتەگەن كۇندەلىكتى قولدانىس زاتتارى تابىلدى: قىشتان جاسالعان زاتتار (قۇمان، قۇمشى، شىعىر، قۇمىرالار، كوزەلەر، شىراقتار، تۇبەكتەر، كەسە، پيالا ) وسىمدىكتەر مەن زوومورفتى ورنەكتەر جانە ءتۇرلى اراب شريفتىمەن، سونىمەن بىرگە، تراپەزۋندىق جانە قىرىم امفورالارىنىњ بولشەكتەرى، جۇڭگو فارفورىنان جاسالعان تاباقتىڭ بولىكتەرىمەن بەزەندىرىلگەن. قازبالار بارىسىندا كوپتەگەن سۇيەكتەن، تەمىر مەن قولادان جاسالعان بۇيىمدار كەزدەسەدى. ودان باسقا، ورتاعاسىرلىق مونشانىڭ قالدىعى تابىلىپ، زەرتتەلدى. سارايشىقتا سالتاناتتى ساۋلەتتى سارايلار، كەرۋەن-سارايلار، مونشالار، مەشىت-مەدرەسەلەر جانە باسقا دا عالامات عيماراتتار سالىنعان. ولاردى اتاقتى ساۋلەت ونەرى مەكتەپتەرىنەن وتكەن دارىندى شەبەرلەر تۇرعىزعان قالانىڭ وتە تاماشا جوبالانىپ سالىنعان ءتۇزۋ دە كەڭ كوشەلەرى مەن الاڭدارى بولعان. قالانىڭ كەلبەتىنەن شىعىستىڭ اسەرى ايرىقشا بايقالدى.