ايدىڭ ورتاسىندا «قامشى» پورتالى توقتار سەرىكوۆتىڭ «سىرلاسۋ» باعدارلاماسىنا بەرگەن سۇحباتىندا قىتايعا شىققان قازاق قىزدارىن «جەزوكشە» دەپ اتاعانى جايىندا جاريالاعان بولاتىن. ونىڭ پىكىرىن قازاق جىگىتتەرى تۇگەلدەي قولداپ، دۇرىس ايتقان دەسىپ جاتسا، كەي قىزداردىڭ نامىسىنا ءتيىپ كەتكەن كورىنەدى. پورتالىمىزعا 35 جاستاعى ايسۇلۋ بەركىنباي اتتى الماتىلىق ارۋدان ءانشىنىڭ ايتقاندارىنا رەنىشىن ءبىلدىرىپ، جاۋاپ جازعان حات كەلدى. بۇل حاتقا توقتار سەرىكوۆتىڭ ءوزى جاۋاپ بەرە مە ەكەن؟ حاتتىڭ مازمۇنى تومەندەگىدەي:
«قۇرمەتتى توقتار سەرىكوۆ، ءسىزدى ءانشى رەتىندە ەرەكشە قادىرلەيتىن ەدىم. اندەرىڭىزدى تىڭداپ ءوستىم، ەلىمىزدەگى بەتكە ۇستار ازاماتتاردىڭ بىرەگەيى دەپ سانادىم. جارىڭىز بەيبىت سەيدۋالييەۆا ەكەۋىڭىزدىڭ ومىرىڭىزگە قىزىعا قاراپ، وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى باعالاي بىلەتىن جانۇيا دەپ ۇلگى تۇتتىم. ءبىراق، تۇسىنگەنىم، ادامدى سىرتقى كەلبەتىنە قاراپ قانا باعالاۋعا بولمايدى ەكەن. ءيا، ونەرىڭىزگە، تالانتىڭىزعا عاشىق بولدىم. ساحناعا شىققان وسى ەكەن دەپ، اۋىزدارىن جىبىرلاتىپ ايتەۋىر بىرنارسە ايتاتىن ءانشى سىماقتاردىڭ جانىندا تالانتتى دارىن يەسى دەپ باعالاپ جۇرگەن ءسىزدىڭ ىشكى جان-دۇنيەڭىز بەن پەيىل-نيەتىڭىز ىستەگەن ارەكەتىڭىزگە مۇلدەم ساي كەلمەيدى ەكەن.
جاقىندا «سىرلاسۋ» باعدارلاماسىندا جۇڭگو جىگىتتەرىنە تيگەن قازاق قىزدارى جايىندا ءوز پىكىرىڭىزدى ايتىپ قالىپسىز. بۇنى بارلىق اقپارتتىق سايتتار جارىسا جازدى. ايتقاندارىڭىزدى مەنىڭ دە كوزىم شالدى. «قىتايعا تيەتىندەر كىمدەر؟ جەزوكشە قىزدار تيەدى، ابدەن بولعان، ار-نامىسى، تەگى جوق، قانى جوق، قازاققا ءتۇرى عانا ۇقسايتىن بىرەۋلەر ءتيۋى مۇمكىن. ولار تيسە تيە بەرسىن، قايعىرمايمىن. ال ناعىز مەنىڭ قارىنداستارىمنىڭ ءتيۋى مۇمكىن ەمەس» دەگەن ەكەنسىز.
توقتار مىرزا، سىزگە ءتۇرى عانا ەمەس، قانى دا، جانى دا، تەگى دە قازاق، ءبىراق جۇڭگو ازاماتىنا تۇرمىسقا شىققالى جاتقان الماتىلىق قىز رەتىندە حاتىمدى جولداماقپىن. جاسىم بيىل 35-كە كەلەدى. وسى ۋاقىتقا دەيىن نەگە جالعىز ءجۇر دەپ سوگەرسىزدەر. جوق، قازاق جىگىتتەرىن مەنسىنبەگەنىم نەمەسە مانساپ قۋعانىم ەمەس، قارتايىپ قالعان اتا-اناما قارايلاستىم. قازاقستانداعى شەت ەلدىك كومپانيادا جۇمىس ىستەپ، بار جاعدايلارىن جاسادىم. مەن ولاردىڭ جالعىز قىزدارى ەدىم. تۇرمىس قۇر، انا اتان دەپ اتا-انام تالاي جىلدان بەرى قاقساپ كەلدى. الايدا، ول كىسىلەردىڭ قۋ تىزەلەرىن قۇشاقتاتىپ قويىپ، باسقا شاڭىراقتىڭ وتىن تۇتاتىپ وتىرۋعا ءداتىم بارمادى. نە دەگەنمەن، ماڭدايىما قىز بولىپ دۇنيەگە كەلۋ جازىلعان سوڭ، كونبەسكە امالىم جوق. تۇرمىس قۇرىپ، انا اتانۋ ءار ايەل زاتىنىڭ مىندەتى عوي.
ال، ەندى ويلاپ كورىڭىزشى، جاسى 40-قا تاياپ قالعان، كوزىندە جاستىق جانارى تاۋسىلعان ادامدى ايەلدىككە قاي قازاق السىن. ماسەلەن، ءوزىڭىز ايەلىم جوق دەپ ەلەستەتىڭىزشى؟ جاعدايىمدى ءتۇسىنىپ، بىلسەڭىز، ءسىز مەنى الار ما ەدىڭىز، توقتار اعا؟ ەلىمىزدە توقال الۋ ماسەلەسى زاڭدىق تۇرعىدان قابىلدانىپ، مىندەتتەلگەننىڭ وزىندە جاڭادان ۇيلەنگەن ەر-ازاماتتار بىلاي تۇرسىن، ءتىپتى، شال-شاۋقان ۇرىمدەي جاس قىزداردى الۋعا تىرىساتىن ەدى عوي.
ونىڭ ۇستىنە قازاقتا قالىپتاسقان تۇسىنىك بار: 25-تەن اسىپ، تۇرمىسقا شىقپاعان قىز وتىرىپ قالعان بولىپ سانالادى. وندايلار وزىنە لايىق جىگىتتەردى تاڭدايمىز دەپ، ەشبىرىن جاقتىرماي، ءتۇبى جالعىز قالدى دەيسىزدەر. اسىرەسە، بۇنداي تۇسىنىك قازاق جىگىتتەرىنىڭ ويىن جاۋلاعان. ال، شەت ەلدە مۇلدەم باسقا مەنتاليتەت. ولار ءۇشىن ومىردە ەشتەڭە دە كەش ەمەس. قىز-جىگىتتەر ۇيلەنىپ-تۇرمىس قۇرۋعا دا اسىقپايدى. جاسى كەلسە دە، جالعىز جۇرگەن قىزدارعا ەر-ازاماتتار ۇرەيلەنە قارامايدى. مەن دە ءوزىمدى تۇسىنەتىن جىگىتتى ىزدەدىم، ماعان ايانىشتى حالمەن ەمەس، شىن ءسۇيىپ، كوڭىلىمدى جۇباتا الاتىن ناعىز ازاماتپەن بىرگە بولعىم كەلدى. ءسويتىپ، قازاقستاندا جۇمىس ىستەپ جاتقان جۇڭگو ازاماتىن جولىقتىردىم. ول ماعان بارلىق جاعىنان قولداۋ كورسەتىپ، كومەكتەسىپ جۇرەدى. ءتىپتى، اتا-انام ءۇشىن دە قولىنان كەلەگەنىن ىستەپ باعىپ ءجۇر.
قايتالايمىن، مەنىڭ جۇڭگو ازاماتىمەن باس قوسۋىما سەبەپ جەزوكشەلىك نەمەسە نامىسىمنىڭ جوقتىعى ەمەس، ءوزىمدى ءتۇسىنىپ، شىن سۇيەتىن ازاماتتىڭ بولعانى. ءار سوزىڭىزگە اباي بولساڭىز ەكەن، توقتار مىرزا! ادامنىڭ جان-دۇنيەسىنە ۇڭىلمەي، سىرتتاي عايباتتاۋىڭىز ناعىز ازاماتقا ءتان قىلىق ەمەس. ەگەر قىتايلىق جىگىتتەرگە شىن مانىسىندە اقشا ءۇشىن نەمەسە باسقا دا ارام-پيعىلمەن تۇرمىسقا شىقپاق بولعان قىزداردى كورسەڭىز، وزىنە جەكە ايتىڭىز. بۇنداي سوزدەرىڭىزبەن حالىققا جاقتىم دەپ ويلاساڭىز، قاتەلەسەسىز!»
