ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇxامەدي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە تابيعي-كليماتتىق جانە انتروپوگەندىك فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن سارايشىق قالاسىن ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى وزەكتى بولىپ تۇر، دەپ حابارلادى قازاقپارات.
«بۇل پروبلەمالارعا ءبىز بىلىكتى شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمداردىڭ نازارىن اۋدارتۋىمىز كەرەك. ءسويتىپ، ۇتىمدى بىرلەسكەن شەشىمدەر قابىلداعانىمىز ءجون. جالپى العاندا، قالانى ساقتاۋعا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار، عالىمدار مەن وزگە دە مۇددەلى تاراپتار قالاشىققا قاتىستى كۇردەلى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋگە اتسالىسۋى قاجەت.
ماسەلەن، جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ، ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىن جالعاستىرۋ، وسىدان كەيىن قالاشىقتا كونسەرۆاسيالاۋ جۇمىستارىنا بارلىق رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك»، - دەدى مۇxامەدي ۇلى بۇگىن استاناداعى xالىقارالىق كونفەرەنسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا، سارايشىق قالاشىعىنىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن كونە مۇرامىزدى اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە اينالدىرىپ، ءوڭىردىڭ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كۇش سالعانىمىز ءجون. سونداي-اق، وبلىستىق «حان وردالى سارايشىق» مۋزەي-قورىعىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرىپ، ەكسپوزيسياسىن كەڭەيتكەنىمىز ابزال. «ءوز كەزەگىندە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى 2015 جىلى «سارايشىق» قالاشىعىنىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرىن رەستاۆراسيالاۋ جانە كونسەرۆاسيالاۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالاۋ-سمەتالىق جۇمىستارىن ازىرلەسە، 2017 جىلى قالاشىقتى كونسەرۆاسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى الداعى جىلدارى دا جالعاستىرامىز»، - دەپ اتاپ كورسەتتى مۇxامەدي ۇلى.
ەسكە سالا كەتەيىك، 23 اقپان، 2017 جىلى اتىراۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا ق ر مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى سارايشىق قالاشىعىن ساقتاۋ ماسەلەسى بويىنشا كەڭەيتىلگەن وتىرىس وتكىزگەنىن قامشى اقپاراتتىق اگەنتتىگى جازعان بولاتىن.
اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمدىگى 2013 جىلى ق ر ۇكىمەتىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قۇرىلعان «سارايشىق» قالاشىعىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا شەشىمى بويىنشا جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرعان.
سارايشىق قالاشىعىن ساقتاپ قالۋ ماسەلەسىنە قاتىستى كەڭەيتىلگەن كەڭەستە اتالمىش ماسەلەگە جۇيەلى، ءبىرىزدى قاراۋ ەسەبىمەن بىرەگەي تاريحي ەسكەركەرتكىشتى ساقتاۋدىڭ الداعى قابىلداناتىن شارالارى تالقىلانعان بولاتىن.
وتىرىستا ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى: «ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – كونە سارايشىق قالاشىعىنىڭ تابيعي بۇزىلۋىن توقتاتۋ. ءبىز بۇل بىرەگەي مادەني ەسكەرتكىشتى ساقتاپ قالىپ، بولاشاق وسكەلەڭ ۇرپاققا تابىستاۋ ءۇشىن بار كۇشىمىزدى سالۋىمىز قاجەت. بۇل جەردە اكىمدىككە جاعالاۋدى بەكىتۋ جۇمىستارى بويىنشا قابىلدانعان شارالار ءۇشىن العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. بەكىتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەننەن كەيىن ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ءوز جالعاسىن تاباتىن بولادى. ارحەولوگيالىق قازبالاردان كەيىن بىردەن رەستاۆراسيالىق جۇمىستارعا كوشەتىن بولامىز» - دەپ اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتسەك، سارايشىق قالاشىعى 100 گا كولەمى بار، XIII-XVI عع. جاتادى. جايىق وزەنىنىڭ وڭ جاق جاعالاۋىندا، اتىراۋ قالاسىنان 55 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە سارايشىقتان شىعىس پەن باتىستىڭ ورتاعاسىرلىق وركەنيەتتى ورتالىقتارمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني بايلانىسى تۋرالى اقپارات بەرەتىن جانە التىن وردا ءداۋىرىنىڭ قالالىق مادەنيەتىنىڭ باي ماتەريالدارى تابىلدى. «حان» قوعامدىق قۇرلىسىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ورنالاسۋىنىڭ كەزەڭدەرىنە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. زەرتتەۋ بارىسىندا «حاننىڭ» سالۋ ەرەكشەلىكتەرى انىقتالدى. سونىمەن بىرگە، وتكەن ماۋسىمدا بەس قۇرىلىس كەزەڭىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك الىندى. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ بارىسىندا قالاشىقتا نۋميزماتيكالىق ماتەريالداردان باسقا قالالىقتاردىڭ كوپتەگەن كۇندەلىكتى قولدانىس زاتتارى تابىلدى: قىشتان جاسالعان زاتتار (قۇمان، قۇمشى، شىعىر، قۇمىرالار، كوزەلەر، شىراقتار، تۇبەكتەر، كەسە، پيالا ) وسىمدىكتەر مەن زوومورفتى ورنەكتەر جانە ءتۇرلى اراب شريفتىمەن، سونىمەن بىرگە، تراپەزۋندىق جانە قىرىم امفورالارىنىњ بولشەكتەرى، جۇڭگو فارفورىنان جاسالعان تاباقتىڭ بولىكتەرىمەن بەزەندىرىلگەن. قازبالار بارىسىندا كوپتەگەن سۇيەكتەن، تەمىر مەن قولادان جاسالعان بۇيىمدار كەزدەسەدى. ودان باسقا، ورتاعاسىرلىق مونشانىڭ قالدىعى تابىلىپ، زەرتتەلدى. سارايشىقتا سالتاناتتى ساۋلەتتى سارايلار، كەرۋەن-سارايلار، مونشالار، مەشىت-مەدرەسەلەر جانە باسقا دا عالامات عيماراتتار سالىنعان. ولاردى اتاقتى ساۋلەت ونەرى مەكتەپتەرىنەن وتكەن دارىندى شەبەرلەر تۇرعىزعان قالانىڭ وتە تاماشا جوبالانىپ سالىنعان ءتۇزۋ دە كەڭ كوشەلەرى مەن الاڭدارى بولعان. قالانىڭ كەلبەتىنەن شىعىستىڭ اسەرى ايرىقشا بايقالدى.
